Σήμερα (Τρίτη) και αύριο (Τετάρτη) διεξάγεται ένα μεγάλο Δημοσιογραφικό συνέδριο με τίτλο Athens Alitheia Forum, το οποίο διοργανώνεται από τη ΓΓ Ενημέρωσης για τα fake news και την τοξικότητα.
Στο συνέδριο αυτό συμμετέχουν δεκάδες δημοσιογράφοι, πολιτικοί, Υπουργοί, ειδικοί στα Social Media και στο κλείσιμο του συνεδρίου θα μιλήσει και ο Πρωθυπουργός.
Μια ματιά στον κατάλογο με τις συμμετοχές θα διαπιστώσει κανείς αφενός μεν έναν πλουραλισμό προσώπων (κυρίως των ΜΜΕ), αφετέρου απουσία των φωτορεπόρτερ. Άραγε πιστεύει κανείς ότι το επάγγελμα του φωτορεπόρτερ είναι ξεκομμένο από τη Δημοσιογραφία; Κανείς δεν αμφισβητεί (και δεν μπορεί) τη σύνθεση των δύο δραστηριοτήτων! Το αντίθετο μάλιστα.
Μια ματιά στα πρόσφατα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο (πόλεμος στο Ιράν) θα διαπιστώσει κανείς (για πολλοστή φορά) ότι μέσω του φωτορεπορτάζ που μεταδίδεται από τους φωτορεπόρτερ του πολέμου, αναδεικνύεται το μέγεθος της καταστροφής και της φρίκης από τις επιπτώσεις αυτού του πολέμου. Παράλληλα δε, μεταφέρεται και το βαθύτερο νόημα που απορρέει από την εμπόλεμη κατάσταση (νεκροί, άστεγοι, τραυματίες, λιμοκτονούντες, ξεκλήρισμα χιλιάδων οικογενειών κ.λπ.).
Χωρίς το φωτογραφικό υλικό που διοχετεύεται συνεχώς σε όλο τον κόσμο μέσω των ΜΜΕ —εξαιρουμένων όσων εμπλέκονται στον πόλεμο (διότι είναι γνώστες από πρώτο χέρι)— κανείς δεν θα είχε πλήρη και καθαρή εικόνα τι συμβαίνει και εν πάση περιπτώσει θα αγνοούσαμε τις καταστροφικές συνέπειες (νεκρούς, βομβαρδισμένες πόλεις και πολλά άλλα) σε μεγάλο βαθμό.
Ένα ακόμη ενδεικτικό παράδειγμα (πρόσφατο και αυτό) είναι και το ζήτημα που προέκυψε με τις φωτογραφίες από τις εκτελέσεις των Ελλήνων από τους Γερμανούς στην Καισαριανή.
Ο Φωτορεπόρτερ είναι άρρηκτα δεμένος με την είδηση. Είδηση χωρίς φωτογραφία είναι σούπα χωρίς ζωμό. Φανταστείτε ένα γεγονός (μεγάλο ή μικρό) που καταγράφεται στον τύπο (έντυπο και ηλεκτρονικό), αν δεν συνοδεύεται από το φωτογραφικό υλικό που θα δώσει στον αναγνώστη και την οπτική εικόνα του γεγονότος, μάλλον θα ξεχαστεί γρήγορα, ακόμη δε πιθανόν και να περάσει «αδιάβαστο».
Εν κατακλείδι, το φωτορεπορτάζ ενημερώνει τον κόσμο για τα γεγονότα της επικαιρότητας βοηθώντας σε μεγάλο βαθμό τον πολίτη να πληροφορηθεί γρήγορα και άμεσα τα τεκταινόμενα. Προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για πολιτικά, κοινωνικά, πολεμικά, ψυχαγωγικά, αθλητικά γεγονότα.
Ενίοτε βέβαια διώκεται και σε μεγάλο βαθμό σε δικαστικές αίθουσες σαν ενοχλητικό για μια φωτό που θεωρεί ο διώκτης ότι είναι συκοφαντική, ενοχλητική, κ.λπ. Μια αρκετά δύσκολη και επίπονη δουλειά που καταγράφει χιλιάδες ιστορίες σε μερικά «κλικ».
Για τους λόγους αυτούς, αλλά και για πολλούς άλλους ακόμη που δεν βοηθά ο χρόνος να καταγραφούν σήμερα, η Γ.Γ. θα μπορούσε να συμπεριλάβει σε ένα πάνελ έναν εκπρόσωπο της Ένωσης Φωτορεπόρτερ Ελλάδος, είτε (συν)εργάζεται σε ελληνικό μέσο είτε σε ξένο σαν ξένος ανταποκριτής δηλαδή, διότι πέραν των άλλων, το θέμα που απασχολεί το διήμερο συνέδριο έχει αρχίσει να αγγίζει σιγά σιγά και το επάγγελμα του φωτορεπόρτερ μέσα από την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, όπου εκατοντάδες χιλιάδες φωτογραφίες με τη χρήση της (νέας) τεχνολογίας αλλοιώνουν την πραγματικότητα, μεταβάλλοντας το θέμα της λήψης σε μια «ψευδή» εικόνα.
Πέραν των ευθυνών βέβαια της Γ.Γ., τεράστιες ευθύνες έχει και η Ένωσή μας, η ΕΦΕ! Μια ένωση που το Δ.Σ. εδώ και τρία περίπου χρόνια έχει διακόψει κάθε επαφή με τη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης. Σημειώνω ότι στα τρία τελευταία χρόνια που το συγκεκριμένο Δ.Σ. έχει αναλάβει την ευθύνη της ΕΦΕ, μόνο μια συνάντηση υπήρξε με τον Γ.Γ. Ενημέρωσης και αυτή η συνάντηση μάλλον ήταν εθιμοτυπική και μόνο, διότι από όσα θέματα τέθηκαν στον (τότε) Γενικό Γραμματέα απορρίφθηκαν καθόσον δεν αφορούν την αρμοδιότητά του. Έκτοτε δεν υπήρξε καμία άλλη ενόχληση για συνάντηση.
Παράλληλα δε, με απόφαση της τότε πλειοψηφίας του Δ.Σ. (περιόδου 2024-2025), ενώ η ΕΦΕ τα προηγούμενα χρόνια ήταν τακτικό μέλος της ομάδας Task Force της Γενικής Γραμματείας που είχε συσταθεί με απόφαση του (τότε) Γ.Γ. Δημ. Γαλαμάτη και συμμετείχαν πάνω από 25 ενώσεις (δημοσιογραφικές αλλά και από άλλους φορείς) και είχε πετύχει σημαντικά πράγματα μέσα από τις συνεδριάσεις της ολομέλειας, κάποια δε αιτήματα και προβλήματα που αφορούν αποκλειστικά τον δικό μας χώρο συμπεριλήφθηκαν στον συνολικό κατάλογο που έλαβε η Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Επιτροπής Αξιών και Διαφάνειας, Βέρα Γιούροβα, μετά και τη συνάντηση που είχε στην Αθήνα με την ολομέλεια της ομάδας με θέμα τη «Διασφάλιση της Προστασίας της Ασφάλειας των Δημοσιογράφων και άλλων επαγγελμάτων των ΜΜΕ» (φωτορεπόρτερ, εικονολήπτες). Με αυτά και με αυτά, κάπως έτσι η ΕΦΕ αποκόπηκε από τη Γ.Γ. (την «αστική», όπως τη χαρακτήριζαν), με αποτέλεσμα να μην υπάρχει καμία επαφή μεταξύ τους. Σημειώνω δε ότι και στο συνέδριο της ΠΟΕΣΥ που διοργανώνεται στη Σαμοθράκη με την επωνυμία «Δημοσιογραφικό Συνέδριο», η ΕΦΕ ήταν και εδώ απούσα, διότι προφανώς δεν έλαβε πρόσκληση ούτε καν σαν παρατηρητής, εν συγκρίσει με άλλα χρόνια (όχι πολλά) που η ΕΦΕ όχι μόνο συμμετείχε αλλά είχε και λόγο σε δημοσιογραφικό πάνελ.
Σήμερα και αύριο οι φωτορεπόρτερ θα βρίσκονται εκεί (στον χώρο του συνεδρίου) για το επαγγελματικό τους καθήκον, αλλά χωρίς παρουσία και λόγο σε ένα τόσο μεγάλο και ενδιαφέρον meeting. Ας γνωρίζει ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος και η Γ.Γ. Ενημέρωσης ότι ο δημοσιογραφικός κλάδος δεν αποτελεί τον μόνο θεματοφύλακα της ενημέρωσης. Το γραπτό κείμενο συνδυάζεται με την εικόνα (φωτογραφία-τηλεόραση). Είναι δύο ταυτόσημες πρακτικές και σαν έννοιες αλλά και σαν λειτούργημα.
Ας αναλογιστούν πολλοί πώς θα ήταν ένα δημοσιογραφικό θέμα χωρίς την καταγραφή από τον φωτογραφικό φακό; Πώς θα ήταν η είδηση; Και δεν χρειάζεται να αναρωτηθούν πολλοί για το συμπέρασμα· τρανταχτό παράδειγμα είναι τα χιλιάδες (κυρίως στην Ελλάδα) θέματα τα οποία οι δημοσιογράφοι αποθανατίζουν μέσω του κινητού τηλεφώνου, ούτως ώστε να υπάρχει το απαραίτητο υλικό, παρακάμπτοντας στην προκειμένη περίπτωση τους καθ’ ύλην αρμόδιους αλλά και υπεύθυνους για τον δεύτερο αυτό ρόλο που έχουν επωμιστεί, παραβιάζοντας, αν θέλετε, και τη δημοσιογραφική δεοντολογία (τουλάχιστον).
Τα τελευταία χρόνια η Γ.Γ. Ενημέρωσης (με προηγούμενες διοικήσεις) είχε ανοίξει ένα δίαυλο επικοινωνίας με την ΕΦΕ, την ένωση δηλαδή που εκπροσωπεί τους επαγγελματίες φωτορεπόρτερ στην Ελλάδα. Υπήρχε πεδίο συνεννόησης σε πολλά θέματα, η οποία όμως (επικοινωνία) διακόπηκε (όπως προανέφερα) με υπαιτιότητα και των δύο πλευρών.
Η πραγματικότητα λοιπόν είναι απλή, εύκολη και αυτονόητη. Ας σταματήσει κάποτε η απαξίωση αυτού του χώρου, έστω και τώρα, σε αυτή την εποχή που αρχίζουν να εμφανίζονται δυσκολίες από την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης.
* O Χρήστος Μπόνης είναι μέλος της Ένωσης Φωτορεπόρτερ Ελλάδος (ΕΦΕ)
