Ο επίμονος πληθωρισμός, η φορολογική πολιτική και οι ανισότητες που διευρύνονται εις βάρος των πιο αδύναμων κοινωνικών ομάδων
Κομβικό επιχείρημα του κυβερνητικού αφηγήματος της ΝΔ για τις επιτυχίες της δημοσιονομικής πολιτικής είναι ότι πέτυχε αύξηση των φορολογικών εσόδων έχοντας μειώσει φόρους που επιβλήθηκαν στα χρόνια των μνημονίων. Αυτό κατά την κυβέρνηση οφείλεται πρωτίστως στην πάταξη της φοροδιαφυγής.
Αποσιωπά ότι ένα σημαντικό μέρος από την αύξηση οφείλεται σε έναν φόρο που αύξησε τα έσοδα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Είναι ο φόρος πληθωρισμού που εξηγεί σε σημαντικό βαθμό την αύξηση των εσόδων από το ΦΠΑ αλλά και τον φόρο εισοδήματος, καθώς η κυβέρνηση δεν προχώρησε σε τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας όπως προτείνει το ΠΑΣΟΚ.
Αν κάτι χαρακτηρίζει την Ελλάδα έναντι των υπολοίπων χωρών της ευρωζώνης είναι αυτό που η πρόσφατη Έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας αποκαλεί επίμονο πληθωρισμό. Από το 2021 η Ελλάδα έχει έναν πληθωρισμό που κινείται σταθερά πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Αυτό είναι το αποτέλεσμα αφενός της πλεονεκτικής θέσης που απολαμβάνουν επιχειρήσεις σε κρίσιμους κλάδους της οικονομίας και αφετέρου της έλλειψης βούλησης να προχωρήσει η κυβέρνηση σε προοδευτικές μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν τον ανταγωνισμό και θα πατάξουν τα ολιγοπωλιακά κέρδη.
Η ακρίβεια επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών κατά τρόπο ασύμμετρο, με τα ευάλωτα νοικοκυριά να πληρώνουν δυσανάλογο τίμημα εξαιτίας της διάθεσης μεγάλου μέρους του οικογενειακού εισοδήματος για την αγορά ειδών διατροφής και τη στέγαση τους.
Όπως αναφέρει η Έκθεση σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας οικογενειακού προϋπολογισμού του 2024, η μέση ισοδύναμη δαπάνη για διατροφή για το φτωχότερο 20% του πληθυσμού ανέρχεται σε 33,5% των συνολικών δαπανών. Το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% ανέρχεται στο 12,7%.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα για το 2025 η οικονομική πίεση ασκείται και στα μεσαία εισοδήματα. Στο σύνολο των νοικοκυριών το μηνιαίο εισόδημα επαρκεί μεσοσταθμικά για 23 ημέρες ενώ για τα νοικοκυριά που το εισόδημά τους τελειώνει πριν από το τέλος του μήνα, επαρκεί μεσοσταθμικά για 18 ημέρες.
Η στεγαστική κρίση έχει αναδειχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα στην Ελλάδα. Το κόστος στέγασης αυξάνεται δυσανάλογα με τα εισοδήματα, με αποτέλεσμα την αδυναμία πρόσβασης σε αξιοπρεπή στέγαση για τους νέους και για νοικοκυριά χαμηλών εισοδημάτων.
Η κυβέρνηση της ΝΔ ενώ ως αντιπολίτευση καταδίκαζε τις επιδοματικές πολιτικές, τώρα τις προτάσσει αντί να αντιμετωπίσει με διαρθρωτικές παρεμβάσεις στην οικονομία τα αίτια που τροφοδοτούν τον επίμονο πληθωρισμό. Τα περισσότερα από τα μέτρα που επιλέγει ανατροφοδοτούν τον πληθωρισμό. Για παράδειγμα τα μέτρα για τη στέγαση εντείνουν τη ζήτηση ενώ χρειάζονται μέτρα (πχ πρόγραμμα κοινωνικών κατοικιών) για αύξηση της προσφοράς. Απαξιώνει τις προτάσεις της αξιωματικής αντιπολίτευσης (πχ προσωρινή μείωση συντελεστών φορολόγησης καυσίμων με στόχο ένα δημοσιονομικά ουδέτερο αποτέλεσμα μεσοπρόθεσμα) ως επικίνδυνες για τη δημοσιονομική σταθερότητα αλλά διατυμπανίζει τα πρωτογενή υπερπλεονάσματα που τροφοδοτούνται από τον φόρο πληθωρισμού, υποσχόμενη νέα επιδόματα.
Το ΔΝΤ προτρέπει την κυβέρνηση να προχωρήσει σε τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας. Μέτρα που προέκριναν άλλες χώρες της ευρωζώνης για να στηρίξουν τα ευάλωτα νοικοκυριά από τις συνέπειες της σύγκρουσης στο Ιράν, η κυβέρνηση τα απορρίπτει ως αναποτελεσματικά. Το ερώτημα για το ποιος επωμίζεται το κόστος του νέου κύματος ακρίβειας βρίσκει διαφορετικές απαντήσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ. Στην Ελλάδα με ευθύνη της κυβέρνησης το επωμίζονται τα ευάλωτα νοικοκυριά.
* Ο Φίλιππος Σαχινίδης είναι πρώην υπουργός Οικονομικών και μέλος Πολιτικού Συμβουλίου ΠΑΣΟΚ – Κίνηματος Αλλαγής
Πατήστε εδώ και δείτε τα 38 προηγούμενα άρθρα του Φίλιππου Σαχινίδη
