Ο πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης αποδομεί το σκεπτικό αρχειοθέτησης των υποκλοπών, εντοπίζει σοβαρές νομικές πλημμέλειες και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τους δημοκρατικούς θεσμούς.
Σε μια παρέμβαση που αναμένεται να προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς στο νομικό και πολιτικό σύστημα, ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου και πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, εξαπέλυσε μια σφοδρή, τεκμηριωμένη και εξαντλητική επίθεση κατά των χειρισμών της ηγεσίας της Δικαιοσύνης στην υπόθεση των υποκλοπών.
Από το βήμα του 2ου Συνεδρίου του Επιστημονικού Συνδέσμου Δικηγόρων «Οι Ποινικολόγιοι» στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Βενιζέλος δεν περιορίστηκε σε πολιτικές κριτικές, αλλά λειτούργησε ως νομικός ανατόμος, αποδομώντας σημείο προς σημείο το σκεπτικό της διάταξης του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, κ. Κωνσταντίνου Τζαβέλλα, με την οποία απορρίφθηκε η ανάσυρση της δικογραφίας από το αρχείο.
Η Νομική Παρερμηνεία του Άρθρου 43
Το πρώτο και βασικότερο πλήγμα του κ. Βενιζέλου αφορούσε την ερμηνεία του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Επικαλούμενος το άρθρο 43, υπογράμμισε ότι ο νόμος δεν απαιτεί «αποδείξεις» για να βγει μια υπόθεση από το αρχείο, αλλά αρκεί το ρήμα «αναφαίνονται».
«Το κρίσιμο ρήμα είναι το “αναφαίνονται”. Δεν χρειάζεται τα νέα στοιχεία να έχουν αποδειχθεί πλήρως, ούτε καν να έχουν πιθανολογηθεί με βεβαιότητα. Αρκεί να έρθουν στο φως περιστατικά που δικαιολογούν επανεξέταση», εξήγησε.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, το ποινικό ακροατήριο του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου, με τα πρακτικά των 1.600 σελίδων και τη δυναμική της δημόσιας εξέτασης, συγκροτεί από μόνο του έναν νέο, πληρέστερο φάκελο. Η άρνηση της Δικαιοσύνης να δει σε αυτό το υλικό τη βάση για περαιτέρω προκαταρκτική εξέταση, συνιστά, κατά τον ίδιο, μια σοβαρή υποχώρηση από τις δικονομικές εγγυήσεις.
Το Ζήτημα της Αμεροληψίας και οι «Λόγοι Ευπρεπείας»
Ο κ. Βενιζέλος στάθηκε με ιδιαίτερη αυστηρότητα στο πρόσωπο του ανώτατου εισαγγελικού λειτουργού, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τον τρόπο εφαρμογής των διατάξεων περί εξαίρεσης και αποχής. Ανέλυσε τα άρθρα 14 και 15 του ΚΠΔ, σημειώνοντας ότι η προηγούμενη εμπλοκή στην ίδια υπόθεση (όπως η υπογραφή διατάξεων για την ΕΥΠ ή η κατάθεση σε Εξεταστική Επιτροπή με αρμοδιότητες εισαγγελέα) δημιουργεί ζητήματα αποκλεισμού.
Ακόμα και αν κάποιος υιοθετήσει μια «τυπολατρική» ερμηνεία, ο κ. Βενιζέλος υπενθύμισε το άρθρο 23, το οποίο επιβάλλει τη δήλωση αποχής όταν συντρέχουν λόγοι ευπρεπείας.
«Δεν συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση οι λόγοι ευπρεπείας;» αναρωτήθηκε σκωπτικά.
Επέκρινε το γεγονός ότι ο Εισαγγελέας αποφάνθηκε αυτοπροσώπως, χωρίς να παραπέμψει το δυσχερές αυτό ζήτημα στο Δικαστικό Συμβούλιο, όπως ορίζει η πάγια πρακτική και ο νόμος.
Λογικά Άλματα και «Πραγματολογικά Σφάλματα»
Η κριτική επεκτάθηκε και στην ουσία της εισαγγελικής διάταξης, όπου ο κ. Βενιζέλος εντόπισε αυθαίρετες λογικές συνεπαγωγές. Χαρακτήρισε ως «αντινομία» (contradictio in terminis) το συμπέρασμα ότι η παρακολούθηση καλλιτεχνών ή δημόσιων προσώπων αποτελεί επιχείρημα κατά της ύπαρξης κατασκοπίας για άλλους στόχους, όπως η ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων. Παράλληλα, στηλίτευσε τα λάθη στη θεσμική αντίληψη για τη λειτουργία του διαδικτύου και την αποθήκευση της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, τα οποία πλήττουν την αξιοπιστία της έρευνας.
Η «Γυναίκα του Καίσαρα» και η Ευθύνη των Δικαστών
Κλείνοντας μια ομιλία που θα συζητιέται για καιρό, ο Ευάγγελος Βενιζέλος υπενθύμισε ότι η δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου δεν είναι δεδομένα, αλλά δοκιμάζονται καθημερινά. Η δικαστική εξουσία, τόνισε, πρέπει να λειτουργεί με θεσμική ουδετερότητα και να πείθει την κοινωνία όχι μόνο με το αποτέλεσμα, αλλά και με τη διαδικασία.
«Η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια, πρέπει και να φαίνεται τίμια», κατέληξε, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα ότι η αρχειοθέτηση μιας τέτοιας υπόθεσης, υπό αυτές τις συνθήκες, αφήνει μια βαριά σκιά πάνω από τους δημοκρατικούς θεσμούς.
Στο πλαίσιο του συνεδρίου, ο Κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, Π. Γκλαβίνης, απένειμε στον κ. Βενιζέλο τιμητική πλακέτα, αναγνωρίζοντας τη διαρκή προσφορά του στον συνταγματικό διάλογο, σε μια στιγμή που η φωνή του καθηγητή ταυτίστηκε με την ανάγκη για διαφάνεια και δικαστική ακεραιότητα.
