..Πέρασαν όμως δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια. Το έχουμε συνειδητοποιήσει άραγε;
Κοιτάζοντας πίσω, δύσκολα ξεχωρίζεις πού τελειώνει το γεγονός και πού αρχίζει η ερμηνεία του. Τα χρόνια αυτά δεν τα ζήσαμε μόνο· τα εξηγήσαμε κιόλας —πρόχειρα, βιαστικά, συχνά όπως μας βόλευε.
Άλλοτε με θυμό, άλλοτε με φόβο, άλλοτε με βεβαιότητες που έμοιαζαν ακλόνητες κι αποδείχτηκαν εύθραυστες σαν γυψοσανίδες. Κι ίσως αυτό να είναι το πιο παράξενο όταν ξανασκέφτεσαι σήμερα εκείνη την περίοδο: όχι τόσο τα ίδια τα γεγονότα, όσο η ατμόσφαιρα που κουβαλούν ακόμη. Η αίσθηση ότι μια ολόκληρη κοινωνία περπατούσε αδιάκοπα πάνω σε κινούμενη άμμο, προσπαθώντας ταυτόχρονα να πείσει τον εαυτό της πως πατά σε στέρεο έδαφος.
Σήμερα, αρκετά χρόνια μετά, κάποια πράγματα φαίνονται πιο καθαρά. Όχι όλα. Ίσως ούτε τα περισσότερα. Αρκετά όμως για να μην μπορούμε πια να προσποιούμαστε ότι δεν βλέπαμε, ότι δεν ξέραμε, ότι πέσαμε ξαφνικά από τα σύννεφα.
Η κρίση δεν εμφανίστηκε σαν κεραυνός εν αιθρία. Δεν ήταν ένα ατύχημα της Ιστορίας ούτε μια ατυχής στιγμή. Ήταν μια διαδικασία που ωρίμαζε αργά και σταθερά μέσα σε επιλογές, συνήθειες, παθογένειες, αυταπάτες, μικρές και μεγάλες βολές.
Και όταν τελικά η πραγματικότητα εισέβαλε βίαια στη ζωή μας, δεν μας ένωσε. Μας χώρισε ακόμη περισσότερο. Αντί να αναζητήσουμε εξηγήσεις, αναζητήσαμε ενόχους. Αντί να δούμε τις αδυναμίες μας, αναζητούσαμε διαρκώς προδοσίες, συνωμοσίες και εχθρούς. Αντί να προσπαθήσουμε να συνεννοηθούμε, υψώσαμε ξανά σημαίες, χαρακώματα και βεβαιότητες.
Οι λέξεις έγιναν πέτρες.
Και κάπως έτσι περάσαμε από την αλαζονεία της ευμάρειας στην οργή της κατάρρευσης κι από εκεί στην κόπωση και την παραίτηση. Από τις πλατείες στην απογοήτευση, από τις βεβαιότητες στη δυσπιστία, από τα μεγάλα λόγια στη σιωπή.
Κι ίσως αυτή η σιωπή να είναι σήμερα πιο ανησυχητική από τις κραυγές της προηγούμενης δεκαετίας.
Γιατί κάτω από την κόπωση παραμένουν τα ίδια ερωτήματα ανοιχτά. Η λειτουργία των θεσμών, η ποιότητα της δημοκρατίας, η παιδεία, η εμπιστοσύνη, η θέση μας στην Ευρώπη, η σχέση μας με την αλήθεια και την ευθύνη.
Και μαζί μ’ αυτά επιστρέφει διαρκώς κι ένα ακόμη ερώτημα:
Τι δεν καταλάβαμε εγκαίρως;
Και ίσως ακόμη πιο δύσκολο:
Τι εξακολουθούμε να μη θέλουμε να καταλάβουμε;
* Ο Βαγγέλης Βουτσινάκης είναι διδάκτορας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Έχει σπουδάσει πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και έχει εξειδικευτεί σε θέματα management. Η ηλεκτρονική του σελίδα «Εκτός Σχεδίου» [www.ektossxediou.com] και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσφέρουν από χρόνια διέξοδο επικοινωνίας στις ευαισθησίες, τους προβληματισμούς και τα ενδιαφέροντά του. Έχει γεννηθεί στο Περιστέρι και κατοικεί στο Χαλάνδρι.
Πατήστε και δείτε τα 21 προηγούμενα άρθρα του Βαγγέλη Βουτσινάκη
