Οι πρώτες επιστημονικές εκτιμήσεις δείχνουν ένα θερμότερο καλοκαίρι από τα φυσιολογικά επίπεδα, ενώ η αυξημένη βιομάζα και τα στοιχεία της περσινής αντιπυρικής περιόδου εντείνουν τους φόβους για μια δύσκολη πυροσβεστική σεζόν.
Το φετινό καλοκαίρι προμηνύεται ιδιαίτερα απαιτητικό για τη χώρα, καθώς οι πρώτες εκτιμήσεις των επιστημόνων του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών συγκλίνουν στο ότι οι θερμοκρασίες θα κινηθούν πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Τα διεθνή προγνωστικά μοντέλα, στα οποία βασίζονται οι αναλύσεις της επιστημονικής ομάδας του Meteo, καταγράφουν αυξημένες πιθανότητες για ένα θερμό καλοκαίρι, γεγονός που επαναφέρει στο προσκήνιο τις ανησυχίες για τις συνέπειες της κλιματικής μεταβολής στη χώρα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, παρά το γεγονός πως ο φετινός χειμώνας συνοδεύτηκε από αρκετές βροχοπτώσεις, η εικόνα δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Οι βροχές ενίσχυσαν τα αποθέματα νερού, αλλά παράλληλα ευνόησαν την έντονη ανάπτυξη της χλωρίδας και των αγριόχορτων. Αυτό σημαίνει ότι, με την άνοδο της θερμοκρασίας και την ξήρανση της βλάστησης, θα δημιουργηθεί μεγάλος όγκος καύσιμης ύλης, στοιχείο που μπορεί να διευκολύνει την ταχεία εξάπλωση των πυρκαγιών.
Η επιστημονική ομάδα του Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, με τους Γιώργο Φραγκουλίδη, Κωνσταντίνο Λαγουβάρδο και Βασιλική Κοτρώνη, παρακολουθεί συστηματικά τα τελευταία χρόνια την εξέλιξη των θερμικών επεισοδίων στην Ελλάδα. Τα δεδομένα καταδεικνύουν ότι δεν αυξάνεται μόνο η μέση θερμοκρασία, αλλά και η διάρκεια των θερμών κυμάτων, με αποτέλεσμα η θερινή περίοδος να γίνεται ολοένα και πιο επιβαρυντική για τα οικοσυστήματα, τις υποδομές και την καθημερινότητα των πολιτών.
Όπως επισημαίνει ο φυσικός-μετεωρολόγος και συνεργάτης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Γιώργος Φραγκουλίδης, οι πρώτες φωτιές έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους, γεγονός που εντείνει την ανησυχία. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Μάιος εμφανίζει αυξημένες πιθανότητες να είναι θερμότερος από το κανονικό. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι, αν και οι βροχές του φθινοπώρου και του χειμώνα ήταν αρκετές, η έλλειψη χιονοπτώσεων αποτελεί σημαντικό παράγοντα ανησυχίας. Το νερό δεν αποθηκεύτηκε στις ορεινές περιοχές με τη μορφή χιονιού, αλλά απορροφήθηκε ή απομακρύνθηκε ταχύτερα, μειώνοντας τα φυσικά αποθέματα που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «ασπίδα» απέναντι στη θερινή ξηρασία.
Η μακροπρόθεσμη πρόγνωση για τη μέση θερμοκρασία του Μαΐου 2026 ενισχύει αυτή την εικόνα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η θερμοκρασία αναμένεται υψηλότερη από τα φυσιολογικά επίπεδα, εξέλιξη που θεωρείται ενδεικτική για την πορεία ολόκληρου του καλοκαιριού. Η πρόγνωση βασίζεται σε 350 πιθανά σενάρια που προέρχονται από επτά κορυφαία διεθνή κέντρα πρόγνωσης – μεταξύ αυτών τα ECMWF, UKMO, Meteo-France, NCEP, DWD, CMCC και BOM – τα οποία παρέχουν στοιχεία στο Copernicus Climate Change Service της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Οι επιστήμονες σπεύδουν πάντως να υπογραμμίσουν ότι οι μακροπρόθεσμες προγνώσεις χαρακτηρίζονται πάντοτε από σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας. Ωστόσο, η γενική τάση που διαμορφώνεται είναι σαφής: το φετινό καλοκαίρι αναμένεται θερμότερο, έστω κι αν προς το παρόν δεν προδιαγράφεται κάτι εξαιρετικά ακραίο.
Οι πληγές της αντιπυρικής περιόδου του 2025
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και τα στοιχεία που προκύπτουν από την ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2025, την οποία πραγματοποίησε η πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 2025 συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πέντε χειρότερες αντιπυρικές περιόδους της τελευταίας εικοσαετίας. Οι καμένες εκτάσεις ανήλθαν σε 478.280 στρέμματα, ενώ ο αριθμός των χαρτογραφημένων πυρκαγιών παρουσίασε αύξηση 39% σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2006-2024. Αν ληφθούν υπόψη και μικρότερα περιστατικά που δεν περιλαμβάνονται στα στοιχεία του EFFIS, η πραγματική καμένη έκταση εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 500.000 στρέμματα.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Περισσότερα από 290.000 στρέμματα δασικής βλάστησης επηρεάστηκαν σοβαρά, ενώ πάνω από 130.000 στρέμματα αφορούν περιοχές που κάηκαν για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από είκοσι χρόνια. Πρόκειται για εξέλιξη που μειώνει δραματικά τις δυνατότητες φυσικής αναγέννησης του περιβάλλοντος.
Από τις συνολικές καταστροφές, οι 18 μεγάλες πυρκαγιές ευθύνονται για το 87% των καμένων εκτάσεων, αναδεικνύοντας τη δυσκολία διαχείρισης πολλαπλών μεγάλων μετώπων ταυτόχρονα. Ιδιαίτερα επιβαρυμένες εμφανίζονται περιοχές όπως η Χίος, η Ανατολική Αττική, τα Κύθηρα και η Ζάκυνθος, όπου οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές έχουν περιορίσει δραστικά την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων.
Σε περιφερειακό επίπεδο, αρνητικό ρεκόρ σημείωσε η Ήπειρος με 68.860 στρέμματα, ενώ το Βόρειο Αιγαίο και η Δυτική Ελλάδα κατέγραψαν από τις χειρότερες επιδόσεις από το 2006 μέχρι σήμερα. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι και το γεγονός ότι επηρεάστηκαν 16 προστατευόμενες περιοχές, εκ των οποίων οι οκτώ ανήκουν στο δίκτυο Natura 2000.
Η πλέον κρίσιμη οικολογικά πυρκαγιά της χρονιάς καταγράφηκε στον Φενεό Κορινθίας, όπου υπήρξε σημαντική απώλεια σε δάση ελάτης, ένα οικοσύστημα με περιορισμένες δυνατότητες φυσικής αποκατάστασης.
Κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες
Οι επιπτώσεις των πυρκαγιών δεν περιορίζονται στο φυσικό περιβάλλον. Το 2025 καταγράφηκε μία ανθρώπινη απώλεια, περισσότεροι από 60 τραυματισμοί, καθώς και καταστροφή δεκάδων κατοικιών.
Σημαντικές υπήρξαν και οι βλάβες σε κρίσιμες υποδομές, με το κόστος αποκατάστασης των δικτύων κοινής ωφέλειας να υπερβαίνει τα 165 εκατ. ευρώ. Ταυτόχρονα, σοβαρό ήταν το πλήγμα στην αγροτική παραγωγή, με καταστροφές σε ποιμνιοστάσια, αγροτικά μηχανήματα και σημαντικές απώλειες στην άγρια πανίδα.
Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί προβληματισμό είναι ότι οι έξι από τις δέκα μεγαλύτερες πυρκαγιές, οι οποίες ευθύνονται για το 55% των συνολικών καμένων εκτάσεων, αποδίδονται στο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το εύρημα αυτό επαναφέρει με ένταση τη συζήτηση για την ανάγκη καλύτερης πρόληψης, συντήρησης δικτύων και ενίσχυσης της πολιτικής προστασίας.
Παρά τις δυσμενείς εξελίξεις, οι επιστήμονες καταγράφουν και ορισμένα θετικά βήματα. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν η αύξηση των συλλήψεων για εμπρησμούς και η σημαντική πρόοδος στη χρήση δορυφορικών δεδομένων, τα οποία επιτρέπουν ακριβέστερη παρακολούθηση και ταχύτερη χαρτογράφηση των μετώπων.
Όλα δείχνουν, λοιπόν, ότι η χώρα εισέρχεται σε μια ακόμη θερινή περίοδο με αυξημένο βαθμό επικινδυνότητας. Οι υψηλές θερμοκρασίες, η συσσωρευμένη καύσιμη ύλη και η βαριά παρακαταθήκη της περσινής αντιπυρικής περιόδου συνθέτουν ένα σκηνικό που απαιτεί έγκαιρη προετοιμασία, αυξημένη επιφυλακή και συντονισμένη δράση από τις αρμόδιες αρχές.
