Η ιστορία της προσφυγικής Καλαμαριάς περνά στα σχολεία, ενισχύοντας τη γνώση, τη μνήμη και τη σύνδεση των μαθητών με τον τόπο τους
Συγκροτήθηκε επιστημονική επιτροπή για τη δημιουργία του σχετικού εκπαιδευτικού υλικού, το οποίο θα πλαισιωθεί από ένα ευρύ και συνεκτικό σύνολο δράσεων
Στα δημοτικά σχολεία εισάγει η δημοτική αρχή της Καλαμαριάς την τοπική ιστορία του δήμου, η ίδρυση του οποίου συνδέεται άρρηκτα με την εγκατάσταση προσφύγων από τον Καύκασο, τη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη, διαμορφώνοντας έναν τόπο με ισχυρή ιστορική και πολιτισμική ταυτότητα.
Με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου έχει ήδη εγκριθεί η συγκρότηση επιστημονικής επιτροπής για την επιστημονική τεκμηρίωση, συγγραφή και έκδοση του απαραίτητου εκπαιδευτικού υλικού, το οποίο θα είναι παιδαγωγικά προσαρμοσμένο στις ηλικίες 9–12 ετών, με απλή και κατανοητή γλώσσα. Το υλικό θα εμπλουτιστεί με εικονογραφικό υλικό, χάρτες, προφορικές μαρτυρίες, αρχειακές πηγές και προτεινόμενες δραστηριότητες βιωματικής μάθησης, ενισχύοντας τη συμμετοχή και το ενδιαφέρον των μαθητών.
Πρόεδρος της εννεαμελούς επιτροπής είναι ο Ευάγγελος Κελεσίδης, διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης, ενώ μέλη είναι οι Θανάσης Γιαννακός, αντιδήμαρχος Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Πολιτισμού, Χρύσα Καραγιάννη, σύμβουλος εκπαίδευσης δασκάλων Ανατολικής Θεσσαλονίκης, Κώστας Ανθόπουλος, δάσκαλος – εκπρόσωπος Συλλόγου Εκπαιδευτικών Π.Ε. Νομού Θεσσαλονίκης «Ο Προμηθέας», Μαρία Βλαχάκη, διδάκτωρ Ιστορίας και Διδακτικής της Ιστορίας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΑΠΘ, Ελένη Ιωαννίδου, ιστορικός – προϊσταμένη του Ιστορικού Αρχείου Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς (ΙΑΠΕ), Θεοδόσης Κυριακίδης, διδάκτωρ Ιστορίας, Σωτηρία Σαμαρά, σύμβουλος εκπαίδευσης δασκάλων Ανατολικής Θεσσαλονίκης και Ανανίας Τσιραμπίδης, ομότιμος καθηγητή του τμήματος Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πρώην πρόεδρος του Ιστορικού Αρχείου Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς.
Το εκπαιδευτικό υλικό θα έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα και δεν θα υποκαθιστά τα εγκεκριμένα σχολικά εγχειρίδια. Αντίθετα, θα λειτουργεί ως ένα δυναμικό εργαλείο που θα πλαισιώνεται από ένα ολοκληρωμένο σύνολο δράσεων ανάδειξης της τοπικής ιστορίας, όπως θεματικές εκπαιδευτικές διαδρομές, ψηφιακές εφαρμογές, σήμανση ιστορικών τοποσήμων, καθώς και οργανωμένες επισκέψεις μαθητών σε αρχειακούς και πολιτιστικούς χώρους. Παράλληλα, θα ενισχυθούν οι μαθητικές δράσεις, όπως διαγωνισμοί, εκθέσεις και θεατρικά δρώμενα, σε συνεργασία με τη σχολική κοινότητα.
Με στόχο η νέα γενιά να γνωρίσει σε βάθος τον τόπο όπου μεγαλώνει, ζει και εξελίσσεται, η δήμαρχος Καλαμαριάς, Χρύσα Αράπογλου, προχώρησε σε μία ουσιαστική πρωτοβουλία, ώστε οι μαθητές του Δημοτικού να διδαχθούν την ιστορία του τόπου τους με βιωματικό τρόπο, μετατρέποντας τη γνώση σε προσωπική εμπειρία.
Μέσα από αφηγήσεις, μαρτυρίες, εικόνες και δραστηριότητες, οι μαθητές θα έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν τις ρίζες της πόλης τους, να κατανοήσουν τη διαχρονική της εξέλιξη και να αισθανθούν ότι αποτελούν ενεργό κομμάτι της ιστορικής συνέχειας και της κοινωνικής ζωής.
Η Καλαμαριά αποτελεί έναν Δήμο με μακρά και πολυεπίπεδη ιστορία, που εκτείνεται από το 315 π.Χ., καθώς οι αρχαιολογικές έρευνες επιβεβαιώνουν την ύπαρξη προϊστορικού οικισμού στο Καραμπουρνάκι. Η σύγχρονη φυσιογνωμία της διαμορφώθηκε καθοριστικά μετά το 1922, όταν αποτέλεσε βασικό τόπο εγκατάστασης προσφύγων, μετατρέποντας την περιοχή σε έναν ζωντανό πυρήνα του προσφυγικού ελληνισμού και της συλλογικής μνήμης.
Όπως επισημαίνεται, η τοπική ιστορία λειτουργεί ως βασικό εργαλείο καλλιέργειας ιστορικής συνείδησης και ενεργούς πολιτειότητας, ενισχύοντας τη σύνδεση των μαθητών με την τοπική κοινωνία. Μέσα από τη διαδικασία αυτή, οι μαθητές αναπτύσσουν δεξιότητες έρευνας, κριτικής σκέψης και εξοικειώνονται με σύγχρονες μορφές βιωματικής μάθησης, ενώ ταυτόχρονα καλλιεργούν αξίες όπως ο σεβασμός στη μνήμη, η αλληλεγγύη και η πολιτισμική πολυμορφία.
Σημαντικό μέρος στο εκπαιδευτικό υλικό θα καταλαμβάνει η ιστορία των προσφύγων από τις αλησμόνητες πατρίδες, με στόχο τη συστηματική καταγραφή, διατήρηση και μετάδοση της συλλογικής μνήμης στις νεότερες γενιές. Η διαδικασία αυτή αναγνωρίζεται ως θεσμική υποχρέωση της τοπικής αυτοδιοίκησης και ως ουσιαστική επένδυση στην παιδεία και την κοινωνική συνοχή.
Η πρωτοβουλία υλοποιείται σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης και τον Σύλλογο Εκπαιδευτικών «Ο Προμηθέας», ενώ στόχος είναι η επέκτασή της και στα γυμνάσια, διευρύνοντας την απήχησή της σε περισσότερες ηλικιακές ομάδες.
«Ο ρόλος των εκπαιδευτικών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων δεν είναι απλά στενά συνδικαλιστικός. Οφείλει να παρεμβαίνει και σε θέματα εκπαιδευτικής πολιτικής και κυρίως λειτουργίας των σχολικών μονάδων, στο πλαίσιο της ενίσχυσης του έργου των εκπαιδευτικών. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντική αυτή η πρωτοβουλία που έχει αναπτύξει ο Δήμος Καλαμαριάς και κυρίως η δήμαρχος. Για πρώτη φορά, μετά από πολλά χρόνια, έχουμε μία προσπάθεια πολύ σημαντική σε ό,τι αφορά την καταγραφή της ιστορίας της Καλαμαριάς και την ένταξή της στην εκπαιδευτική διαδικασία και από την άλλη μεριά αυτή η πρωτοβουλία ενισχύει την ταυτότητα της νέας γενιάς» σημειώνει ο Κώστας Ανθόπουλος, δάσκαλος, εκπρόσωπος του συλλόγου εκπαιδευτικών «Ο Προμηθέας» και μέλος της Επιτροπής.
Το μάθημα θα είναι επιλογής και θα εφαρμοστεί στα περισσότερα από 20 δημοτικά σχολεία της περιοχής. Το εκπαιδευτικό υλικό θα δοκιμαστεί αρχικά σε πιλοτικό στάδιο, θα αξιολογηθεί και θα βελτιωθεί, πριν διανεμηθεί σε όλα τα σχολεία, συνοδευόμενο από κατάλληλη επιμόρφωση εκπαιδευτικών.
Το μάθημα θα πλαισιώνεται από εκπαιδευτικές διαδρομές, επισκέψεις σε μνημεία ιστορικού ενδιαφέροντος και δράσεις που θα ενισχύουν τη βιωματική προσέγγιση της γνώσης, επιτρέποντας στους μαθητές να ανακαλύπτουν ενεργά την ιστορία του τόπου τους και να διαμορφώνονται σε ενεργούς πολίτες.
Ο ρόλος των εκπαιδευτικών αναδεικνύεται καθοριστικός, καθώς καλούνται να υποστηρίξουν τη νέα αυτή προσέγγιση και να συμβάλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, της ιστορικής γνώσης και της ταυτότητας της νέας γενιάς.
Η επιστημονική επιτροπή, αποτελούμενη από εκπαιδευτικούς, ακαδημαϊκούς και εξειδικευμένους επιστήμονες, διασφαλίζει την επιστημονική τεκμηρίωση, την ποιότητα και την εγκυρότητα του παραγόμενου έργου, λειτουργώντας χωρίς αμοιβή και με δυνατότητα συνεργασίας με ευρύτερους επιστημονικούς και εκπαιδευτικούς φορείς.