Μεσολόγγι: Οι εορτασμοί για τα 200 χρόνια από την Έξοδο και οι δηλώσεις των επισήμων [εικόνες

Με κάθε μεγαλοπρέπεια και την παρουσία σύσσωμης της πολιτειακής ηγεσίας κορυφώθηκαν οι εκδηλώσεις για τα 200 χρόνια από τη θυσία των «Ελεύθερων Πολιορκημένων» – Τιμώμενη χώρα η Γαλλία

Σε κλίμα βαθιάς εθνικής συγκίνησης και ιστορικής ανάτασης, η Ιερή Πόλη του Μεσολογγίου αποτέλεσε σήμερα, Κυριακή των Βαΐων, το επίκεντρο του πανελληνίου. Η συμπλήρωση 200 ετών από την εμβληματική Ηρωική Έξοδο δεν γιορτάστηκε απλώς ως ένα ιστορικό γεγονός, αλλά ως μια ζωντανή υπενθύμιση της αξίας της Ελευθερίας, με τη φετινή επέτειο να αποκτά διεθνή χαρακτήρα λόγω της συμμετοχής της Γαλλίας ως τιμώμενης χώρας.
Η ηγεσία της χώρας έδωσε το «παρών» σύσσωμη, υπογραμμίζοντας την ενότητα του έθνους μπροστά στο ιστορικό χρέος. Στις εκδηλώσεις παρέστησαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης, και ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος. Η παρουσία των κορυφαίων θεσμικών παραγόντων στον Κήπο των Ηρώων προσέδωσε το απαραίτητο κύρος σε μια ημέρα που ανήκει στη συλλογική μνήμη.

Το Χρονικό της Ημέρας
Η ημέρα ξεκίνησε με την πρέπουσα θρησκευτική κατάνυξη. Στις 07:00 το πρωί, οι καμπάνες του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Σπυρίδωνος σήμαναν την έναρξη της Πανηγυρικής Πολυαρχιερατικής Θείας Λειτουργίας, στην οποία προεξήρχε ο Μητροπολίτης Χαλκίδος Χρυσόστομος. Λίγο αργότερα, τελέστηκε η επίσημη Δοξολογία, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, μέσα σε μια ατμόσφαιρα που απέπνεε δέος και σεβασμό.
Η κορύφωση του τελετουργικού σημειώθηκε με τη μεγάλη πομπή, η οποία διέσχισε τους δρόμους της πόλης, ξεκινώντας από τον Μητροπολιτικό Ναό και καταλήγοντας στον Κήπο των Ηρώων. Εκεί, μπροστά στον ιστορικό Τύμβο των Ηρώων, τελέστηκε τρισάγιο για τις ψυχές εκείνων που προτίμησαν τον θάνατο από την υποδούλωση.
Ακολούθησε η κατάθεση στεφάνων, με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να εκφωνεί τον πανηγυρικό λόγο της ημέρας. Ο πρωθυπουργός στάθηκε στο διαχρονικό μήνυμα της Εξόδου, τονίζοντας πως το Μεσολόγγι παραμένει ένας παγκόσμιος «φάρος» ηθικής και αυταπάρνησης, που δύο αιώνες μετά συνεχίζει να εμπνέει την Ελλάδα της προόδου και της σταθερότητας.
Στις 18.00 έχει προγραμματιστεί να γίνει η επιστροφή της Εικόνας της Εξόδου με πομπή, από τον Κήπο των Ηρώων προς την αίθουσα τελετών του Μουσείου Ιστορίας και Τέχνης – Πινακοθήκης.

Ο Πανηγυρικός λόγος του κ. Μητσοτάκη
«Δύο ολόκληροι αιώνες πέρασαν από εκείνη την ασέληνη νύχτα του Απριλίου, όταν την Ιστορία σφράγισε η ηρωική κραυγή ενός λαού που επέλεξε την υπέρτατη θυσία από τις αλυσίδες της σκλαβιάς.
Μια πράξη που έγινε το ηθικό θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίστηκε το σύγχρονο ελληνικό κράτος, αλλά και ένα από τα ιστορικά εκείνα γεγονότα που επαναπροσδιορίζουν μέχρι σήμερα την ουσία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Δεν υπήρξαν τυχαία τα λόγια του εθνικού μας ποιητή. “Τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι”, έγραψε ο Διονύσιος Σολωμός περιγράφοντας τη λαβωμένη Ιερή Πόλη. Αυτό ακριβώς το σημείο του χάρτη, το Μεσολόγγι, εδώ όπου ηρωισμός και τραγωδία διασταυρώθηκαν, με αποτέλεσμα να γραφτεί με αίμα μια από τις πιο συγκλονιστικές σελίδες της εθνικής μας διαδρομής.
Όσο, μάλιστα, οδεύουμε πιο βαθιά σε έναν αβέβαιο 21ο αιώνα τόσο περισσότερο η Έξοδος χρησιμεύει ως οδηγός προς το μέλλον. Σήμερα, συνεπώς, δεν βρισκόμαστε εδώ συμμετέχοντας απλά σε μία εθιμοτυπική τελετουργία, αλλά για να αντλήσουμε διδάγματα από τη φωτιά που έκαιγε στις καρδιές των ελεύθερων πολιορκημένων και να αναμετρηθούμε έτσι με την κομβική σημασία που αποκτά για το παρόν.
Γιατί είναι, πράγματι, πολλά τα μηνύματα που εκπέμπονται επί 200 χρόνια από τούτο εδώ τον τόπο, με πρώτο και σημαντικότερο ανάμεσά τους την αγάπη για την ελευθερία, που ταυτίζεται και ενίοτε ξεπερνά ακόμα και τον πόθο για την ίδια τη ζωή.
Ένα άλμα στο αβέβαιο, με μόνο στόχο να μην υποδουλωθείς, ώστε να αποκαλυφθεί με αυτόν τον δραματικό τρόπο το σημείο εκείνο που μετατρέπει τον καθημερινό άνθρωπο σε πραγματικό ήρωα.
Η μνήμη των πολιορκημένων, βέβαια, “άχρονη μπροστά τους θα γονατίσει”, όπως έγραψε ο Παλαμάς. Από μόνη της, ωστόσο, η μνήμη δεν αρκεί. Η κατανόηση αποτελεί χρέος μας, καθώς η Ιστορία δεν είναι μουσείο, είναι καθρέφτης, με το Μεσολόγγι να αποτυπώνει σε αυτόν τον καθρέφτη την υπερβατική αλλά και την κτηνώδη όψη της ανθρωπότητας. Είναι μία δίδυμη αναμέτρηση που συνοδεύει, δυστυχώς, την εξέλιξη όλων των κοινωνιών.
Τότε, επί μήνες ολόκληρους, η τεράστια δύναμη της οθωμανικής και αιγυπτιακής αυτοκρατορίας σφυροκοπούσε με σφοδρότητα τα τείχη της πόλης. Δεν ήταν όμως, μόνο, οι οβίδες, ήταν και ο αδίστακτος εχθρός της πείνας, που σταδιακά εξόντωνε άντρες, γυναίκες και παιδιά. Μία οδυνηρή στέρηση, που με τη σειρά της στερούσε από τους αγωνιστές ακόμα και το δικαίωμα σε ένα ένδοξο αλλά γρήγορο τέλος.
Κι όμως, καθώς τα σώματα εξαϋλώνονταν, το πνεύμα των πολιορκημένων γινόταν ολοένα και πιο ισχυρό. Και αυτό το ξεχωριστό ανάστημα, που με τον καιρό υψωνόταν, ήταν αυτό που φόβισε τελικά περισσότερο τους πολιορκητές. Ώστε όταν πρότειναν ανακωχή και παράδοση, να πάρουν μία απάντηση που τα έλεγε όλα: “τα κλειδιά του Μεσολογγίου είναι κρεμασμένα στις μπούκες των κανονιών μας”.
Αυτός ο τόπος, λοιπόν, δεν υπήρξε απλά ένα στρατηγικό οχυρό από πέτρα και χώμα. Με κινητήρια δύναμη το θάρρος των ανθρώπων του, αναδείχθηκε σε ένα φρούριο της ανθρώπινης αντοχής. Το τελευταίο οδόφραγμα της ψυχής και του πνεύματος έναντι στο κύμα της υποδούλωσης.
Γι’ αυτό, άλλωστε, και η τραγική έκβαση των γεγονότων δεν καταγράφηκε ποτέ στη συλλογική συνείδηση ως ήττα. Διότι μπορεί οι πύλες τελικά να άνοιξαν, τα τείχη να έπεσαν και η πόλη να ισοπεδώθηκε από την οργή του εχθρού. Σύμφωνα με τον ψυχρό στρατιωτικό απολογισμό, το Μεσολόγγι δεν άντεξε. Όμως, είναι άλλο να χάνεις ένα οχυρό και άλλο να χάνεις έναν αγώνα για την ελευθερία και την αξιοπρέπειά σου. Και όσοι βγήκαν όρθιοι εκείνη τη νύχτα, γνώριζαν αυτή τη διαφορά πιο καθαρά από τον καθένα.
Η Έξοδος, συνεπώς, δεν ήταν μία απεγνωσμένη απόπειρα. Ήταν η μοναδική επιλογή για όποιον είχε οριστικά αποφασίσει ότι δεν θα υποχωρήσει, για να συνεχίσει να πολεμά από άλλα μετερίζια. Με άλλα λόγια, υπήρξε μία κίνηση αυτοθυσίας αλλά και προοπτικής. Κίνηση στην οποία κατέληξαν οι Μεσολογγίτες -και αυτό πρέπει να το θυμίζουμε- συλλογικά και συνειδητά, να ορίσουν εκείνοι μέχρι τελευταίας στιγμής τον τρόπο της αντίστασής τους.
Και με τον τρόπο αυτό σηματοδοτήθηκε ο απόλυτος ηθικός θρίαμβος ενός λαού, που πεινασμένος και αποδεκατισμένος, αντί για σκλαβωμένη επιβίωση επέλεξε την αξιοπρέπεια.
Αντί για το σκοτάδι επέλεξε το φως. Ένα φως το οποίο αφύπνισε αμέσως τη διεθνή συνείδηση, μετατρέποντας το ρεύμα του φιλελληνισμού από ρομαντικό συναίσθημα σε γεωπολιτική αναγκαιότητα.
Ενώ, ταυτόχρονα, μετουσιώθηκε σε υψηλή τέχνη, από τους στίχους και του Βύρωνα και του Hugo, μέχρι τα εμβληματικά έργα του Delacroix, ένα από τα οποία φιλοξενεί το Ξενοκράτειο Μουσείο, μετά την επιστροφή στον γενέθλιο τόπο της έμπνευσής του.
Αποδεικνύοντας ότι το κίνημα εκείνο δεν ήταν απλά μία έκφραση συμπόνοιας, αλλά μια έμπρακτη αναγνώριση του δικαιώματος των Ελλήνων να ζήσουν ελεύθεροι.
Έτσι, ο ελληνικός αγώνας έγινε σύντομα οικουμενικός, με καταλύτη όσα συνέβησαν εδώ, σε αυτόν τον ιερό τόπο. Με τις μεγάλες δυνάμεις να αντιλαμβάνονται πως το ελληνικό ζήτημα δεν λύνεται παρά μόνο με ανεξαρτησία και με μία αλυσίδα εξελίξεων που οδηγεί τελικά στη συγκρότηση του κράτους μας.
Χωρίς το Μεσολόγγι, χωρίς την Έξοδο, δεν θα υπήρχε Ναβαρίνο. Όπως και δίχως την Ιερή Πόλη πιθανότατα δεν θα υπήρχε η σύγχρονη Ελλάδα.
Αλλά και εντός των τειχών, είχαμε ένα μοναδικό παράδειγμα ενότητας και αλληλεγγύης, που τα κράτησε για καιρό όρθια. Άνθρωποι με διαφορετική καταγωγή, με διαφορετική ιδιοσυγκρασία και σκέψη, ορκίστηκαν να καταστείλουν τις όποιες προσωπικές τους φιλοδοξίες και να εξορίσουν κάθε διαμάχη. Διαμόρφωσαν, έτσι, ένα ξεχωριστό ορόσημο ομόνοιας.
Να γιατί μίλησα στην αρχή για τα πολλά και παράλληλα μηνύματα που εκπέμπει τούτος ο τόπος. Μηνύματα μαζικής δράσης, προσωπικής υπέρβασης και συνειδητής ενότητας. Μηνύματα, δηλαδή, που απέκτησαν εμβέλεια, πέρα από τον χώρο απ’ όπου πήγαζαν, σμιλεύοντας την Ιστορία, ώστε οι πράξεις αυτής της συγκεκριμένης περιόδου να γίνουν τελικά σύμβολα διαχρονικά.
Έτσι, 200 χρόνια μετά, η Έξοδος εξακολουθεί να μας καλεί σε μία είσοδο στην εθνική αυτογνωσία. Πολύ περισσότερο όταν στις μέρες μας, κ. Πρόεδρε, οι απειλές είναι πολλές και η ειρήνη στη γειτονιά μας δεν είναι καθόλου δεδομένη. Ενώ οι προκλήσεις μπορεί να είναι διαφορετικές, πολλά όμως από τα ζητούμενα παραμένουν τα ίδια. Με πρώτο την ενότητα του λαού μας και τη θωράκιση της εθνικής αξιοπρέπειας και αυτοπεποίθησης.
Πριν από δύο αιώνες, η Ελλάδα ήταν ένα “μικρό” έθνος -δεν είχε καν συγκροτηθεί σε κράτος- που ζητούσε με αγωνία τότε τη βοήθεια των μεγάλων δυνάμεων για να δικαιωθεί ο αγώνας της.
Σήμερα είμαστε ένα κυρίαρχο κράτος, με σημαντικό ευρωπαϊκό και διεθνές εκτόπισμα, με απόρθητα σύνορα και με πανίσχυρες Ένοπλες Δυνάμεις, με μια δυναμική οικονομία που στηρίζει όσο καλύτερα μπορεί την κοινωνία, αλλά και με ενωμένους τους πολίτες της.
Αυτή η αναβαθμισμένη θέση μας επιτρέπει να είμαστε παρόντες όπου μας χρειάζεται ο Ελληνισμός. Κάτι που αποδείξαμε πρόσφατα, με την άμεση υποστήριξή μας στην Κύπρο απέναντι στους κινδύνους από τη σύρραξη στο Ιράν, παραμένοντας ένας πυλώνας σταθερότητας σε έναν κόσμο αστάθειας και μια χώρα σε αναπτυξιακή τροχιά εν μέσω ενός αβέβαιου διεθνούς περιβάλλοντος.
Το Μεσολόγγι μας καλεί, συνεπώς, να σκεφτούμε ότι η ελευθερία και η δημοκρατία δεν είναι ποτέ δεδομένες. Είναι ζωντανοί οργανισμοί που χρειάζονται φροντίδα, κάτι που σημαίνει και συμμετοχή και ευθύνη. Γιατί, ας μην ξεχνάμε ότι τότε οι ήρωες του 1826 αγωνίστηκαν με ό,τι είχαν, γνωρίζοντας ότι έλεγαν “όχι” στην ατιμωτική παράδοση, χωρίς μάλιστα να έχουν χρόνο και μέσα για να το υπερασπιστούν.
Θα έλεγα λοιπόν ότι, παρά τις δυσκολίες, πραγματοποιούμε και εμείς με τη σειρά μας τη δική μας έξοδο από μία Ελλάδα χαμηλών προσδοκιών σε εκείνη των μεγάλων διεκδικήσεων και των υψηλών απαιτήσεων. Μακριά από το σκοτάδι της τοξικότητας και την καθήλωση της εσωστρέφειας, σε μια προσπάθεια, ωστόσο, που προϋποθέτει και σήμερα ενότητα, σιγουριά και πολιτική ωριμότητα.
Και αυτό γιατί θα ήταν λάθος, στην παρούσα συγκυρία, εάν δεν τοποθετούσαμε τη χώρα στη μεγάλη εικόνα που την περιβάλλει. Μια εικόνα που, δυστυχώς, προοιωνίζεται γεωπολιτικές ανατροπές οι οποίες απαιτούν αμυντική και διπλωματική εγρήγορση, οικονομικούς τριγμούς που θα μας καλέσουν σε ρεαλιστικές αλλά απαραίτητες αναπροσαρμογές ώστε να προσαρμόσουμε την κοινωνία, αλλά και λαϊκιστικές εξάρσεις, οι οποίες μόνο με την αντεπίθεση του “μετώπου της αλήθειας” μπορούν να ηττηθούν.
Οι πρόγονοί μας, άλλωστε, δεν στάθηκαν δίπλα-δίπλα επειδή συμφωνούσαν σε όλα, αλλά γιατί πρόταξαν τη γνώση ότι παλεύουν για κάτι μεγαλύτερο από τους ίδιους.
Αυτή την αίσθηση του κοινού πεπρωμένου είναι, νομίζω, αυτό που οφείλουμε τώρα ο ένας στον άλλον και όλοι μαζί στην πατρίδα. Μία πυξίδα, ώστε μέσα στα ταραγμένα διεθνή νερά το εθνικό σκάφος να πλέει πάντα ελεύθερο και ποτέ πολιορκημένο».

Αμέσως μετά πραγματοποιήθηκε η βράβευση των νικητών και νικητριών του δρόμου θυσίας και η δημοφιλής Ελληνοαμερικανίδα υψίφωνος Vivian Douglas ερμήνευσε το μοιρολόι «Να ζει το Μεσολόγγι» συνοδεία της Χορωδίας Δήμου Μεσολογγίου. Το μεσημέρι πραγματοποιήθηκε η μεταφορά των ιερών κειμηλίων από τον Κήπο των Ηρώων προς το Μουσείο Ιστορίας και Τέχνης – Πινακοθήκη.

Οι δηλώσει της πολιτική ηγεσίας

Κωνσταντίνος Τασούλας, Πρόεδος τη Ελληνική Δημοκρατίας
«Η ηρωική Έξοδος του Μεσολογγίου πριν 200 χρόνια αντανακλά στον υπέρτατο βαθμό τη δόξα, την απήχηση και τα διδάγματα συνολικά της ελληνικής επανάστασης του 1821!
Η δόξα της πολιορκίας του Μεσολογγίου δεν στεφανώνει τους βάρβαρους εισβολείς, στεφανώνει τους Ελεύθερους Πολιορκημένους που έκαναν πράξη με την αυτοθυσία και τον ηρωισμό τους το “ελευθερία ή θάνατος”.
Τα διδάγματα της Εξόδου μας λένε πόσο πολύτιμη είναι τελικά η ελευθερία μας. Με τι πρωτοφανείς και ανυπολόγιστες θυσίες κατακτήθηκε και πόσο ευλαβικά πρέπει να την προστατέψουμε.
Προστατεύουμε, λοιπόν, σήμερα την ενότητά μας, τη συνοχή μας και τις εθνικές αξίες μας που είναι ασπίδες μέσα στη διεθνή αναστάτωση που μας περιβάλλει. Προστατεύουμε τελικά την ελευθερία που μας χάρισε και η Έξοδος και ευγνωμονούμε γι’ αυτό αιώνια τους Ελεύθερους Πολιορκημένους»!

Νίκος Ανδρουλάκης, Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ
«Σήμερα συμπληρώνονται δύο αιώνες από την Ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου. Μία θυσία για την ελευθερία του ελληνικού λαού. Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι με τον αγώνα τους ενέπνευσαν εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο.
Το Μεσολόγγι έπεσε, αλλά δεν νικήθηκε. Η ιερή του παρακαταθήκη παραμένει ζωντανή και φωτίζει το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μας.
Σήμερα τιμούμε τους ήρωές μας, όσους θυσιάστηκαν και απέδειξαν ότι η δύναμη του λαού μας είναι η ενότητα, η αντοχή και οι αξίες μας».

Σωκράτης Φάμελλος (ΣΥΡΙΖΑ)
«200 χρόνια από την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου τιμούμε μια μοναδική στιγμή της ιστορίας, εγγεγραμμένη στη συνείδηση του παγκόσμιου Ελληνισμού αλλά και της ανθρωπότητας.
“Χαρὰ τῆς ἱστορίας, Γῆ ἐπαγγελμένη” χαρακτήριζε ο Μεσολογγίτης Κωστής Παλαμάς αυτόν τον τόπο, αποδίδοντας όλο το ιστορικό και αξιακό του βάρος.
Η θυσία, ο ηρωισμός και η γενναιότητα των Ελεύθερων Πολιορκημένων αποτελεί ταυτόχρονα όρκο σε πανανθρώπινα αγαθά, όπως είναι η αξία της ζωής, της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας, αλλά και η κοινή απόφαση για μια κοινωνία που κοιτάει μπροστά.
Αυτά τα πανανθρώπινα αγαθά αποτυπώνονται στις μέρες μας και στις αξίες της κοινωνίας, αλλά και στο Διεθνές Δίκαιο. Γι’ αυτό και απέναντι στη φρίκη του πολέμου, απέναντι στους αποκλεισμούς, εμείς πρέπει να σταθούμε δυνατά στα μηνύματα των Μεσολογγιτών και Μεσολογγίτισσων.
Γιατί το Μεσολόγγι και η ηρωική Έξοδος, είναι το αποτύπωμα και το μέτρο και της γενναιότητας και της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας».

Αλέξης Τσίπρας
«Η Έξοδος του Μεσολογγίου υπήρξε μια μοναδική στιγμή συλλογικής αυταπάρνησης, μια συλλογική κραυγή Ελευθερίας, που συγκλόνισε την Ευρώπη και τον κόσμο, γιατί απέδειξε ότι τα όρια της επιθυμίας του ανθρώπου για μια ελεύθερη ζωή μπορούν να συναντήσουν και να αψηφήσουν τον θάνατο.
Στα 200 χρόνια από τότε, οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Μεσολογγίου ήταν η φλόγα και ο οδηγός του λαού μας στις πιο μεγάλες του στιγμές.
Στο Αλβανικό Μέτωπο το ’40, στο έπος της Εθνικής Αντίστασης, στον τοίχο της Καισαριανής, στο μπλόκο της Κοκκινιάς, στην αντιδικτατορική πάλη και στο Πολυτεχνείο.
Ηρωισμός είναι η επιλογή έστω μιας στιγμής απόλυτης ελευθερίας από μια ζωή απόλυτης αναξιοπρέπειας. Και αυτή η επιλογή στεφανώνει την ανθρώπινη ύπαρξη.
Πρέπει να είμαστε περήφανοι για αυτή την κληρονομιά.
Να θυμόμαστε, να τιμούμε, αλλά κυρίως να συνεχίζουμε.
Γιατί ο σύγχρονος πατριωτισμός που οφείλουμε να οικοδομήσουμε δεν είναι λόγια· είναι ευθύνη.
Και στο βαθύτερο του πυρήνα, κουβαλά το Μεσολόγγι: Την αφοσίωση σε μια πατρίδα ελευθερίας, δικαιοσύνης και αξιοπρέπειας».