Το Μουσείο Μπενάκη φιλοξενεί τη μεγάλη επετειακή έκθεση με τίτλο «Μεσολόγγι 1826 – 200 χρόνια από την Έξοδο» τιμώντας τη Διακοσιοστή Επέτειο της Εξόδου των Ελεύθερων Πολιορκημένων.
Τα εγκαίνια της έκθεσης πραγματοποιήθηκαν την Τρίτη 17 Φεβρουαρίου 2026, παρουσία της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας κου Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 3 Μαΐου 2026.
Μέσα από περίπου 200 εκθέματα, πίνακες, χαρακτικά, σχέδια, βιβλία και ιστορικά αντικείμενα, παρουσιάζεται η εικονογραφία του Μεσολογγίου, ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας και η διεθνής απήχησή του. Η έκθεση οργανώνεται σε έξι θεματικές ενότητες που αποτυπώνουν την πορεία της Ιερής Πόλης από την προεπαναστατική περίοδο έως τη μεταγενέστερη ιστορική και συμβολική της καταξίωση.
Στο πλαίσιο της ενεργούς συμβολής του στον επετειακό εορτασμό, ο Δήμος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου ανέλαβε την αποκλειστική χορηγία για την έκδοση του δίγλωσσου (ελληνικά και αγγλικά) καταλόγου της έκθεσης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διάδοση και διατήρηση της ιστορικής γνώσης.
Ο κατάλογος της έκθεσης αποτελεί μόνιμο επιστημονικό και ιστορικό τεκμήριο, το οποίο θα συνεχίσει να λειτουργεί ως εργαλείο μελέτης και αναφοράς για ερευνητές, εκπαιδευτικούς και το ευρύ κοινό, διασφαλίζοντας τη διαχρονική πρόσβαση στο περιεχόμενο της έκθεσης.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, στην ομιλία του υπογράμμισε ότι η ηρωική Έξοδος «αποτέλεσε για την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη έναν συνειδησιακό συγκλονισμό, που αναζωπύρωσε το ρεύμα του φιλελληνισμού. Και για εμάς, τους απογόνους εκείνων των ηρώων, διακόσια χρόνια μετά, συνιστά ένα απαρασάλευτο ηθικό μέτρο, που μας καλεί να αναλογιστούμε τι σημαίνει να υπερασπίζεσαι αξίες, οι οποίες υπερβαίνουν την ατομική επιβίωση» και τόνισε ότι «η αυταπάρνηση των Ελεύθερων Πολιορκημένων συνεπήρε τα ελεύθερα πνεύματα της Ευρώπης, γοήτευσε ποιητές και στοχαστές, πυροδότησε την καλλιτεχνική δημιουργία».
Ακολουθεί ο πλήρης χαιρετισμός του κ. Τασούλα:
«Το γεγονός της συμπληρώσεως δύο αιώνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου φέρνει εκδηλώσεις, γεγονότα, φέρνει εκθέσεις, ενθυμήσεις, αναμνήσεις στο προσκήνιο. Το σπουδαίο Μουσείο Μπενάκη δεν μπορούσε να λείπει από αυτόν τον εορτασμό των 200 ετών σε συνεργασία με την Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου, οργάνωσε αυτή την έκθεση που θα χαρούμε σε λίγο, η οποία είναι χωρισμένη σε έξι ενότητες και η οποία τελικά, παρουσιάζει μια διαχρονική εικόνα της πόλεως του Μεσολογγίου απ’ τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα, με κεντρική αναφορά όμως το περίφημο γεγονός της Εξόδου, το οποίο συντάραξε όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη.
Η ιστορία της Επανάστασης του 1821 είναι γεμάτη ηρωικές στιγμές, πράξεις παράτολμες, αυτοθυσιαστικές χειρονομίες, μία όμως είναι εκείνη που, δικαίως, έχει περιβληθεί την ιερότητα του συμβόλου: Η Έξοδος του Μεσολογγίου, στις 10 Απριλίου του 1826.
Για εκείνους που “ο πόλεμος έγινε πνοή τους” όπως έγραψε ο εθνικός μας ποιητής, για εκείνους που αντιστάθηκαν σθεναρά, πολιορκημένοι επί μήνες από τον τουρκοαιγυπτιακό στρατό, μαστιζόμενοι από την πείνα και τη δίψα, μα προτιμώντας “να μακελευτούν με τους εχθρούς μάλλον παρά να κλίνουν αυχένα εις αυτούς”, όπως διαβάζουμε σε επιστολή του Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλου, για εκείνους που επόθησαν τον εν ελευθερία βίο και “οικειοθελώς και ομοφώνως” αποφάσισαν την ηρωική τους έξοδο, ήταν, πρωτίστως, μια ηθική νίκη.
Για την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη αποτέλεσε έναν συνειδησιακό συγκλονισμό, που αναζωπύρωσε το ρεύμα του φιλελληνισμού. Και για εμάς, τους απογόνους εκείνων των ηρώων, διακόσια χρόνια μετά, συνιστά ένα απαρασάλευτο ηθικό μέτρο, που μας καλεί να αναλογιστούμε τι σημαίνει να υπερασπίζεσαι αξίες οι οποίες υπερβαίνουν την ατομική επιβίωση.
Η αυταπάρνηση των Ελεύθερων Πολιορκημένων συνεπήρε τα ελεύθερα πνεύματα της Ευρώπης, γοήτευσε ποιητές και στοχαστές, πυροδότησε την καλλιτεχνική δημιουργία. O Σατωμπριάν, στη Σημείωση για την Ελλάδα, που αποτέλεσε τον πρόλογο του βιβλίου του Itinéraire de Paris à Jérusalem (Πορεία από το Παρίσι στην Ανατολή) θα παρατηρήσει: “Το Μεσολόγγι, σχεδόν χωρίς οχυρώσεις, απώθησε τους βαρβάρους που εισέβαλαν δύο φορές στα τείχη του. Εξακολουθούμε να ελπίζουμε ότι το Μεσολόγγι δεν θα υποκύψει, ότι οι κάτοικοί του, μ’ ένα νέο θαυμαστό δείγμα θάρρους, θα δώσουν χρόνο στη χριστιανοσύνη, που επιτέλους έχει διαφωτιστεί, να έρθει να τους βοηθήσει”. Ο Ουγκώ θα γράψει τα φιλελληνικά “Ανατολίτικα” ποιήματα του, με χαρακτηριστικούς τους στίχους “Το Μεσολόγγι, αδέρφια μου, το δόλιο μας καλεί/ Να οι τούρκοι το τριγύρισαν· εμπρός αδέλφια, εμπρός/ οπίσω να τους στείλουμε προς την Ανατολή/ Σύρτ’ εσείς καπετάνιοι μου κι εγώ θα πάω παρέκει/ φάρος για σας ναν’ το δαδί, γι’ αυτούς αστροπελέκι”. Ο Γκαίτε θα αναγορεύσει την Έξοδο σε παγκόσμιο ορόσημο, σημειώνοντας, για το έργο του “Ελένη”, πως “αγκαλιάζει ένα διάστημα τριών χιλιάδων χρόνων, από την πτώση της Τροίας ως την καταστροφή του Μεσολογγίου”. Ο Βίλχελμ Μίλερ θα αφιερώσει στην Έξοδο τέσσερα ποιήματα, τα οποία θα κυκλοφορήσουν σε φυλλάδιο από χέρι σε χέρι. Λιγότερο γνωστός, ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Εμίλ Σουβέστρ θα συνθέσει την τραγωδία “Η πολιορκία του Μεσολογγίου” και θα καταφέρει να την κάνει αποδεκτή στην Comedie-Francaise. Ο Τσαρλς Μπρίνσλεϊ Σέρινταν, γιος του διάσημου δραματουργού και πολιτικού Ρίτσαρντ Σέρινταν, θα μεταφράσει τον Ύμνο στην Ελευθερία του Διονυσίου Σολωμού, με τίτλο “Διθύραμβος στην Ελευθερία”.
Στον χώρο της μουσικής, ο Τζιοακίνο Ροσίνι με την τρίπρακτη λυρική τραγωδία του “Η πολιορκία της Κορίνθου” θα αποτίσει φόρο τιμής στο Μεσολόγγι, ενώ ο Έκτορ Μπερλιόζ θα συνθέσει την καντάτα “Η ελληνική επανάσταση, Σκηνή ηρωική”.
Οι εικαστικές τέχνες, βεβαίως, θα πρωτοστατήσουν: ο Ευγένιος Ντελακρουά θα ζωγραφίσει την ελευθερία να βγαίνει, αναστημένη, από τα ερείπια του Μεσολογγίου, ο Ντελανσάκ μια Μεσολογγίτισσα μάνα να σκοτώνει το παιδί της κι ύστερα να γυρίζει το σπαθί προς το στήθος της καθώς πλησιάζουν οι Τούρκοι, ο Νταβίντ ντ’ Ανζέ θα λαξεύσει την “Ελληνοπούλα” του, που αργότερα θα τοποθετηθεί στον τάφο του Μπότσαρη – για να αναφέρω μόνο μερικά από τα γνωστότερα καλλιτεχνήματα που εμπνεύστηκαν από τον ελληνικό αγώνα της ανεξαρτησίας και από το Μεσολόγγι.
Φιλελληνικά εικαστικά έργα, αφίσες, χρηστικά αντικείμενα θα εξακολουθήσουν να παράγονται σε βάθος χρόνου, αρκετές δεκαετίες μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, κατά τον προχωρημένο 19ο αιώνα, καθιστώντας την Ελλάδα ισχυρό συρμό στον οπτικό πολιτισμό της Δύσης. Αλλά όχι απλώς συρμό. Διότι η Δύση, έχοντας ενσωματώσει στις πνευματικές αποσκευές της το αρχαίο ελληνικό ιδεώδες, είδε στον ηρωισμό των νεοελλήνων την επικύρωση των αρετών του κλασικού πολιτισμού, την αναρρίπιση ενός οράματος ελευθερίας και αυτοπροσδιορισμού που ζωντάνευε πατρίδες και έκτιζε νέα πρότυπα κοινωνιών.
Θέλω να συγχαρώ θερμά τους επιμελητές της παρούσας έκθεσης του Μουσείου Μπενάκη, Σπυριδούλα Δημητρίου, Κωνσταντίνο Στεφανή και Τζον Ρόμπερτσον. Μέσα από ευφυή αντίστιξη των εκτιθέμενων αντικειμένων αποτυπώνεται πεντακάθαρα η συγκλονιστική επίδραση που είχε η ηρωική θυσία των Μεσολογγιτών στους υπόλοιπους Έλληνες αλλά και στις ευρωπαϊκές συνειδήσεις, ως σύμβολο της υπεροχής των ηθικών αξιών έναντι της υλικής ισχύος. Αξιών που μετέτρεψαν “μια χεριά τόπο”, ένα “αλωνάκι”, σε αναπεπταμένο πεδίο υψηλών νοημάτων: πατριωτικής ανάτασης, συλλογικής δράσης, ηθικής αντοχής, αξιοπρέπειας και ευθύνης.
Έναν τόπο που 200 χρόνια μετά, εμάς εδώ σήμερα στην Ελλάδα, που αναζητεί την πορεία της, που πράττει απλοϊκά ή και χαρισμένα τοις θεοίς, αναζητά πρότυπα, παραδείγματα για να αντλήσει κουράγιο και δύναμη και αυτοπεποίθηση για τη δική της πορεία προς το μέλλον. Μια πορεία η οποία πρέπει να είναι συνεπαρμένη από τη θυσία του Μεσολογγίου, πάνω στην οποία εδράζεται όχι μόνο η δική μας ελευθερία, όχι μόνο η δική μας ανεξαρτησία, αλλά και η δική μας καθημερινότητα, η δική μας ευημερία και οι δικές μας φιλοδοξίες για ένα καλύτερο μέλλον.
Σας ευχαριστώ».
Κατά τον χαιρετισμό του στα εγκαίνια της έκθεσης, ο Δήμαρχος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου Σπυρίδων Β. Διαμαντόπουλος ανέφερε:
«Η παρουσία του Δήμου Μεσολογγίου στη συγκεκριμένη διοργάνωση δεν αποτελεί απλώς θεσμική συμμετοχή, αλλά συνδέεται με ένα γεγονός που ανήκει στον πυρήνα της ιστορικής συνείδησης του τόπου μας και της συλλογικής μνήμης του ελληνικού έθνους.»
Επιπλέον υπογράμμισε ότι η Έξοδος του 1826 αποτελεί γεγονός με διεθνή ιστορική σημασία, το οποίο συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης υπέρ της Ελληνικής Επανάστασης, επισημαίνοντας ότι: «Το Μεσολόγγι αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τον φιλελληνισμό και σύμβολο ελευθερίας και αυτοθυσίας που υπερέβη τα γεωγραφικά του όρια, διατηρώντας ζωντανό το αποτύπωμά του στην ιστορία, την τέχνη και τη λογοτεχνία.»
Κλείνοντας, σημείωσε: «Για το Μεσολόγγι, η μεγάλη πολιορκία και η Έξοδος δεν αποτελούν απλώς ιστορία προς ανάμνηση, αλλά ζώσα παρακαταθήκη ευθύνης. Η διακοσιοστή επέτειος αποτελεί ευκαιρία επανατοποθέτησης της ιστορικής μνήμης στον δημόσιο χώρο με ακρίβεια, σοβαρότητα και διάρκεια.»
