ƻ Grexit

Βασλης Φουρτονης, δσκαλος

16 2014

http://www.fourtounis.gr/Συνεχζουμε την αναδημοσευση του δετερου μρους του ρθρου του Peter Spiegel των Financial Times στο οποο αναφρεται για το μυστικ σχδιο «Ζ» για το Grexit

Κθε εργσιμη ημρα απ ττε που ξσπασε η κρση, ο Γιργος Προβπουλος, ο γκριζομλλης διοικητς της κεντρικς τρπεζας της Ελλδας, συγκαλοσε στις 6 μ.μ. στο γραφεο του μια μικρ ομδα κτακτης ανγκης για την επιθερηση της κατστασης των ελληνικν τραπεζν. Αυτ που κουσε στις 15 Ιουνου 2012 ταν αρκετ για να τον κνει να χλομισει.

ταν την Παρασκευ πριν απ τις βουλευτικς εκλογς -τη δετερη εκλογικ αναμτρηση μσα σε μικρ χρονικ διστημα- και η χρα φαινταν να βυθζεται στον πανικ. Εκενη την ημρα, οι λληνες απσυραν πνω απ 3 δισ. ευρ απ τους τραπεζικος τους λογαριασμος περπου 1,5% του ΑΕΠ. Η Τρπεζα της Ελλδος παρακολουθοσε τους πολτες να μεταφρουν χρματα απ τις τρπεζες στα στρματ τους τα τελευταα τρα χρνια, αλλ ποτ σε ττοια κλμακα.

«Μσα σε λγες ημρες, θα μποροσε να εχε ξεσπσει μια κανονικ τραπεζικ κρση», ανφερε σε συνντευξ του ο κ. Προβπουλος. Με τον ρυθμ αυτ η Ελλδα θα εχε ξεμενει απ χαρτονομσματα μσα σε μα δο μρες.

Ωστσο, εν αγνοα σχεδν ολκληρου του ελληνικο πολιτικο κατεστημνου, μια μικρ ομδα αξιωματοχων της Ε.Ε. και του ΔΝΤ εργαζταν μυστικ για μνες προετοιμαζμενη για την κατρρευση των ελληνικν τραπεζν. Το μυστικ τους πργραμμα δρσης, γνωστ και ως σχδιο «Ζ», ταν να λεπτομερς κεμενο για το πς θα αναδομονταν η οικονομικ και η τραπεζικ υποδομ της Ελλδας σε περπτωση που φευγε απ το ευρ.

Το σχδιο συγκροτθηκε απ εκοσι περπου αξιωματοχους, σε μικρς ομδες εργασας στην Ευρωπακ Επιτροπ στις Βρυξλλες, στην Ευρωπακ Κεντρικ Τρπεζα στη Φρανκφορτη και στο ΔΝΤ στην Ουσιγκτον. Αξιωματοχοι που εργστηκαν στο μχρι πρτινος κρυφ σχδιο επμειναν τι δεν ταν νας χρτης για να αναγκαστε η Ελλδα να φγει απ το ευρ. ταν ακριβς το αντθετο.

Οι διοι φοβονταν τι το Grexit θα εχε εκρηκτικς συνπειες για τις ευρωπακς χρηματοπιστωτικς αγορς, προκαλντας μαζικς τραπεζικς αναλψεις σε λλες δοκιμαζμενες οικονομες της ευρωζνης και δημιουργντας ερωτματα για το ποια θα εναι η επμενη χρα που θα φγει απ το ευρ.

Αλλ απ τις αρχς τους 2012, πολλο εξ αυτν των αξιωματοχων πστευαν πως ταν ανεθυνο να μην εναι προετοιμασμνοι για ξοδο της Ελλδας. «Πντα λγαμε: εναι στχος μας να τους κρατσουμε μσα», ανφερε νας εκ των μελν της ομδας. «Εναι μηδενικ η πιθαντητα να φγουν; χι. Αν εναι κανες στο συμβολιο μιας εταιρεας και χει πιθαντητα μλις 10% για να ττοιο ενδεχμενο, προετοιμζεται για το χειρτερο», σημεωσε.

Τους τελευταους ξι μνες, οι Financial Times χουν πρει συνεντεξεις απ δεκδες αξιωματοχους που εχαν μεση εμπλοκ στην καταπολμηση της κρσης της ευρωζνης, για να εξετσουν πς στο τελευταο επεισοδιακ της τος οι ηγτες αυτο μεταμρφωσαν το ευρωπακ σχδιο σε κτι εντελς νο: σε μια πολ πιο συγκεντρωτικ ευρωζνη που οι θεσμο της Ε.Ε. χουν αναλβει ευρτατες οικονομικς και χρηματοπιστωτικς εξουσες, που κποτε ανκαν στις εθνικς κυβερνσεις. Οι ψηφοφροι που τσσονται κατ αυτς της συγκντρωσης εξουσιν στις Βρυξλλες και στη Φρανκφορτη μπορε να αποτελσουν μια σημαντικ δναμη στις ευρωεκλογς της επμενης εβδομδας.

 

Μια να ασθηση επεγοντος

ταν ωστσο λλη μα παρ' ολγον καταστροφ για την Ελλδα -η οποα ως τα μσα του 2012 εχε αντιμετωπσει τις εξεγρσεις, την εκτναξη της ανεργας και τη λιττητα που εχαν προκαλσει τα τσσερα χρνια οικονομικς συρρκνωσης στα πρτυπα της Μεγλης φεσης-, η οποα θα ανγκαζε τους Ευρωπαους ηγτες να αναλβουν μεση δρση. Απ το 2009, η οικονομα της χρας εχε συρρικνωθε 20%.

Σε καμα λλη στιγμ της κρσης το ενιαο νμισμα της Ευρπης δεν βρισκταν σε μεγαλτερο κνδυνο κατρρευσης απ τις εβδομδες πριν και μετ τις ελληνικς βουλευτικς εκλογς του Ιουνου. Ο σχεδιασμς του Grexit γινε πιο επιτακτικς ταν ρχισε να φανεται τι το αριστερ κμμα του ΣΥΡΙΖΑ -καθοδηγομενο απ τον αντιμνημονιακ «επανασττη» Αλξη Τσπρα- βρισκταν μια ανσα απ τη νκη. «Αυτ ταν η στιγμ που επα στον εαυτ μου: Πρπει να τελεισουμε αυτν τη δουλει», επε πρσωπο που συμμετεχε στο σχδιο «Ζ».

 

Η κρση παρνει κεφλια

http://www.fourtounis.gr/Την ρα που η πλειοντητα των ηγετν του κσμου πετοσε για το Λος Κμπος του Μεξικο για το ετσιο συνδριο του G20 που γινταν το διο Σαββατοκριακο με τις ελληνικς εκλογς, κποιοι Ευρωπαοι -μια μικρ ομδα αξιωματοχων- βρσκονταν στα γραφεα τους σε περπτωση που το σχδιο «Ζ» πρεπε να ενεργοποιηθε.

Εργζονταν υπ τις εντολς του λι Ρεν, του επιτρπου για οικονομικ θματα, ο οποος εχε ακυρσει την πτση του για το Μεξικ για να παραμενει στις Βρυξλλες. Ο Μριο Ντργκι, ο επικεφαλς της Ευρωπακς Κεντρικς Τρπεζας, μεινε στη Φρανκφορτη και ο Ζαν Κλοντ Γιονκερ, πρωθυπουργς του Λουξεμβοργου και επικεφαλς του Eurogroup, ταν και αυτς σε επιφυλακ.

Το σχδιο «Ζ» δεν ενεργοποιθηκε ποτ. Ο ΣΥΡΙΖΑ του κ. Τσπρα ρθε δετερος, επιτρποντας στα δο μεγλα κμματα και στη ΔΗΜΑΡ να σχηματσουν ναν βολο συνασπισμ και να συμφωνσουν τελικ να συνεχσουν στο μονοπτι του προγρμματος δισωσης.

μως αντατοι αξιωματοχοι ανφεραν πως το παρ' ολγον ατχημα εκενου του καλοκαιριο και οι συνεχες συζητσεις για την παραμον της Ελλδας συνβαλαν στο να ξεκαθαρσει η στση των πολιτικν της ευρωζνης - ειδικ στο Βερολνο που οι διαμχες για το αν πρεπε να φγει η Ελλδα μανονταν για πνω απ τρεις μνες, προτο αποφασσει να τις τελεισει η Γερμανδα καγκελριος γκελα Μρκελ.

 

Μια εντυπωσιακ αναστροφ

Η συμμετοχ της Ελλδας στο ευρ εναι να επμαχο ζτημα απ τη στιγμ που η χρα υιοθτησε το κοιν νμισμα το 2001. Μετ απ χρνια προειδοποιητικν μηνυμτων, η Eurostat, η στατιστικ υπηρεσα της Ε.Ε., ξεκνησε ρευνα το 2004 απ την οποα βρκε τι η Ελλδα εχε δσει λανθασμνα στοιχεα, ανακοιννοντας νομερα που παρουσαζαν πιο θετικ εικνα για την κατσταση των δημοσιονομικν της.

Παρ την ενδημικ κακοδιαχεριση, η Αθνα κατφερε να εκμεταλλευτε τα χαμηλ επιτκια που φερε η συμμετοχ στην ευρωζνη για να συνεχσει την ξνοιαστη πορεα με δανεικ. Οι ηγτες της Ε.Ε. δεν δωσαν σημασα στα προειδοποιητικ μηνματα των λογιστν των Βρυξελλν.

Αλλ ταν το 2011 το πργραμμα δισωσης της Ελλδας ρχισε να ταλανζεται, το ζτημα μεταφρθηκε απ τις σκονισμνες εκθσεις της Ε.Ε. σε συνεδρισεις κεκλεισμνων των θυρν μεταξ των πιο ισχυρν Ευρωπαων ηγετν. Σμφωνα με πολλος αξιωματοχους της Ε.Ε., ο Σιμπλε, ο πανσχυρος Γερμανς υπουργς Οικονομικν, γινε ο πιο νθερμος συνγορος του Grexit.

Mχρι τις αρχς του 2012 ωστσο, το μεγαλτερο μρος της συζτησης γινταν σε θεωρητικ εππεδο, κυρως απ οικονομολγους και διφορα υπουργεα Οικονομικν, καθς και απ το οικονομικ διευθυντριο της Επιτροπς, που προσπθησε να υπολογσει τον αντκτυπο που θα εχε το Grexit στην Ελλδα και στην υπλοιπη ευρωζνη.

Επ της ουσας, σε πανευρωπακ εππεδο ο σχεδιασμς εναλλακτικν σχεδων ταν περιορισμνος, σως και ανπαρκτος. Ο Ζαν Κλοντ Τρισ, ο επικεφαλς της ΕΚΤ ως τον Νομβριο του 2011, απκλεισε κθε συζτηση για Grexit απ φβο πως ακμα και μα υποψα τι το σκφτεται η κεντρικ τρπεζα θα οδηγοσε σε αυτοεκπληρομενη προφητεα, ανφεραν πρην αξιωματοχοι της ΕΚΤ.

Στις Βρυξλλες, μια ομδα υπ τις οδηγες του Μρκο Μποτι, επικεφαλς του οικονομικο διευθυντηρου της Κομισιν, εχε συγκεντρσει στα κρυφ δεδομνα, με στχο να πεσει τη Γερμανα και τους συμμχους τι το Grexit θα προκαλοσε πολ μεγαλτερο χος απ αυτ που υπολγιζαν. μως δεν υπρξαν πιο συγκροτημνες κινσεις σχεδιασμο, απ φβο τι θα υπρξουν διαρρος.

Μνο στο ΔΝΤ, το οποο εχε τερστια εμπειρα απ κθε εδους καταστροφς, εχε αρχσει να γνεται σοβαρ δουλει.

ταν το θμα του Grexit θχτηκε για πρτη φορ δημοσως κατ τη διρκεια της συνεδρασης του G20 στις Κννες τον Νομβριο του 2011-οπτε η Μρκελ και ο Σαρκοζ πεζαν για δημοψφισμα εξδου χι απ το ευρ- δεν υπρχε σχδιο αν η Ελλδα επλεγε να αποχωρσει.

Αρκετο υψηλβαθμοι αξιωματοχοι της Ε.Ε. δλωναν κπληκτοι που η Μρκελ και ο Σαρκοζ εχαν προβλει την ιδα της εθελοντικς εξδου απ την Ε.Ε., την οποα προηγουμνως αρνονταν επμονα. Ακμη και αξιωματοχοι που εργζονταν στεν με τους δο ηγτες αιφνιδιστηκαν. «πεσα απ την καρκλα μου», δλωσε νας απ αυτος που συμμετεχαν στις κλειστς συζητσεις με τους δο ηγτες.

Η επεξεργασα του σχεδου «Ζ» ξεκνησε τον Ιανουριο του 2012 υπ την επβλεψη τεσσρων ανδρν. Ο σμουνσεν, ο Γερμανς που συμμετεχε στο εκτελεστικ συμβολιο της ΕΚΤ, εχε αναλβει μετ απ εντολ Ντργκι να εναι επικεφαλς του «project» στο πλασιο της ΕΚΤ.

Ο Τ. Βζερ, επικεφαλς του Euro Working Group ανλαβε τον συντονισμ με τις Βρυξλλες. Επσης συμμετεχε και ο κ. Μποτι, εν ο Π. Τμσεν, επικεφαλς της αποστολς του ΔΝΤ, στην Αθνα, παρεχε στοιχεα απ το ΔΝΤ.

Οι προσπθειες να κρατηθον μυστικς οι πληροφορες απ τα μικρ επιτελεα των τεσσρων ανδρν ταν ισχυρς για τον διο λγο που ο Τρισ εχε απαγορεσει ναν ττοιο σχεδιασμ: η δημσια αποκλυψη του σχεδου θα προκαλοσε ττοιο πανικ που θα τους ανγκαζε να το θσουν σε λειτουργα.

Σμφωνα με ναν παργοντα των συνομιλιν, δεν συντχθηκε ποτ οτε να γγραφο του σχεδου και οι συνομιλητς δεν αντλλαξαν οτε να email σχετικ με το ργο τους. «ταν απολτως προστατευμνο, ακμη και εντς των θεσμν», δλωσε ο αξιωματοχος. «Ακμη και ανμεσα στις ομδες υπρχε τεχος προστασας». Αποφασστηκε να μη συμμετχουν λληνες αξιωματοχοι, λγω του φβου διαρρον.

Τα τεχη προστασας απδωσαν. Κατ τη διρκεια δεπνου μεταξ του προδρου της Κομισιν Μ. Μπαρζο και της Α. Μρκελ στην καγκελαρα στο Βερολνο δο εβδομδες σχεδν πριν απ τις ελληνικς εκλογς, η Α. Μρκελ ζτησε απ τον Μπαρζο να της επιβεβαισει τι υπρχει σχδιο στην περπτωση που η Ελλδα απορρψει τις προποθσεις της δισωσης και επλθει το Grexit.

Ο κ. Μπαρζο παραδχτηκε την παρξη του σχεδου και προσφρθηκε να της το παρουσισει, εκενη μως απντησε τι της φτνει ο λγος του, σμφωνα με τις πληροφορες. Στο γερμανικ σστημα, η Bundestag χει δικαωμα να απαιτσει να δει ττοιου εδους γγραφα και οι αντατοι Γερμανο αξιωματοχοι φοβονταν τι θα υποχρεωνταν να αποκαλψει το σχδιο αν το εχε σε χαρτ.

 

Απ τα λγια στην πρξη

Αν και οι F.T. δεν απκτησαν πρσβαση στα αρχεα του σχεδου «Ζ», αξιωματοχοι που τα εδαν σχολιζουν τι αντιστοιχοσε σε να λεπτομερς σενριο για το πς θα δημιουργηθε να νο χρηματοπιστωτικ σστημα απ το μηδν.

Στην Ουσιγκτον, παργοντες του ΔΝΤ ετομασαν μια 20σλιδη προσομοωση δρσεων. Αντλντας απ την εμπειρα τους σε τραπεζικς καταρρεσεις και νομισματικς κρσεις, επαν τι το λεπτομερς σχεδιγραμμα του ΔΝΤ περιελμβανε δραματικς κινσεις, πως κλεσιμο λων των ΑΤΜs και επιβολ ελγχων στα σνορα για την αποτροπ μαζικς εξδου κεφαλαων.

Στην ΕΚΤ, οι αξιωματοχοι μελτησαν την εμπειρα της Αργεντινς με την κδοση IOU  (απ το αγγλικ «I owe you» που σημανει «σου χρωστω»), ανεπσημου εγγρφου ανληψης μιας υποχρωσης πληρωμς σε αντικατσταση των χαρτονομισμτων κατ τη διρκεια της νομισματικς κρσης 2001, αφο τα νομσματα και τα χαρτονομσματα που θα κυκλοφοροσαν στην Ελλδα δεν θα εχαν πλον νμιμη ισχ. Ανμεσα στις επιλογς ταν η κδοση ελληνικν υποσχετικν χρους IOU σε αξα περπου μισ απ τα ευρ που θα υπρχαν, καθς η εκτπωση νων τραπεζογραμματων στην Ελλδα θα ταν διαδικαστικς εφιλτης.

Οι αξιωματοχοι της ΕΚΤ μελτησαν επσης την εισαγωγ νων δηναρων στο Ιρκ απ τον αμερικανικ στρατ το 2003, αλλ πλι φοβθηκαν την τεχνικ πρκληση. Οι ΗΠΑ καναν τρεις μνες για το ργο, αλλ εχαν πσω τους τον μεγαλτερο στρατ στον κσμο και τα εργαλεα του. Η Ελλδα εχε πολ περιορισμνες δυναττητες εκτπωσης και μετ την εισαγωγ του ευρ τπωνε σχεδν μνο χαρτονομσματα των 10 ευρ.

Αναλγως περπλοκο ταν το βασικ «υδραυλικ σστημα» της ελληνικς οικονομας. Η Ελλδα, πως κθε χρα της ευρωζνης, συνδεται μσω του δικτου Target 2, να κολοσσιαο εσωτερικ σστημα ηλεκτρονικν υπολογιστν που λειτουργε η ΕΚΤ και οι εθνικς τρπεζες και επιτρπει τις περισστερες εμπορικς συναλλαγς. Αν αποσυνδεταν απ το Target 2, δεν θα μποροσαν να γνουν οι εκκαθαρσεις συναλλαγν και η οικονομα θα μενε παγωμνη. Το δε σνολο του συστματος θα πρεπε να ξαναστηθε.

Ανλογος γκος εργασας πεφτε στις Βρυξλλες. Κποια κομμτια φταναν σε αδιξοδο λγω της νομοθεσας της Ε.Ε.: Πς θα μπορσει μια μαντρωμνη οικονομα να παραμενει πλρως ενταγμνο μλος της εσωτερικς αγορς της Ε.Ε., που απαιτε ελεθερη κνηση αγαθν; Ποιες νομικς αρχς θα αναλμβαναν τον λεγχο κεφαλαων; λλες προετοιμασες ταν πολ πιο πρακτικς, πως ποιοι αξιωματοχοι θα εμφανιστον στον κσμο να ανακοινσουν το νο σττους της Ελλδας.

Για πολλος που εργστηκαν στο ργο, το «σχδιο Ζ» ταν μια σκηση τσο επιχειρημτων, σο και πρξεων. θελαν να δεξουν στους υπρμαχους του Grexit τι ταν νας ηρκλειος θλος, κτι που δεν θα μποροσαν να υποστηρξουν, ταν καταλβουν πσο δσκολο εναι. Αλλ το καλοκαρι του 2012 οι λληνες ψηφοφροι σχεδν τους υποχρωσαν.

 

Μια σκληρ χρεοκοπα

Με την προσοχ της Ευρπης στραμμνη στη Γαλλα, που ο Σαρκοζ διεξγαγε ναν αποτυχημνο αγνα επανεκλογς την δια ημρα με τις πρτες κοινοβουλευτικς εκλογς στην Ελλδα, λγοι ταν εκενοι εκτς Ελλδας που περμεναν την καταιγδα που πλησαζε. Ακμη και εντς αυτς, πολλο πολιτικο ηγτες μειναν κπληκτοι ταν ρχισαν να βγανουν τα αποτελσματα το απγευμα της Κυριακς 6 Μαου.

Στα τελευταα 40 χρνια περπου απ την αποκατσταση της Δημοκρατας το 1974, στην εκλογικ πολιτικ της Ελλδας κυριαρχοσαν δο κμματα, το αριστερ ΠΑΣΟΚ και η δεξι Να Δημοκρατα. Αλλ σο βθαινε η κρση, εν μσω κατηγοριν απ τους επιθεωρητς του μνημονου για κακοδιαχεριση των κυβερνσεων και απ τα δο κμματα, το status quo ρχισε να διαλεται.

Αντικυβερνητικς ομδες της δεξις και αριστερς, που κποτε θεωρονταν περιθωριακς, ρχισαν να κερδζουν τη συμπθεια του εκλογικο σματος. Το νεοναζιστικ κμμα της Χρυσς Αυγς βρκε δεκτικ κοιν στους αποξενωμνους φτωχος των πλεων. Ο χαρισματικς κ. Τσπρας βρκε το δικ του εφορο δαφος στους υποστηρικτς του ΠΑΣΟΚ, που εχε διαπραγματευτε τα μνημνια.

πως ταν αναμενμενο, η Ν.Δ. κρδισε την αναμτρηση, αλλ με ποσοστ κτω του 19%, δηλαδ 14,6 μονδες χαμηλτερα απ τις προηγομενες εκλογς. Ακμη πιο δραματικ ταν η κατρρευση του ΠΑΣΟΚ, που ρθε πσω απ τον ΣΥΡΙΖΑ, με μλις 13%, δηλαδ 31 μονδες χαμηλτερα απ το 2009.

«Δεν διαβζαμε σωστ σα συνβαιναν στην ελληνικ κοινωνα», σχολασε βετερνος του ΠΑΣΟΚ. «Γνωρζαμε τι υπρχε πολλ οργ, αλλ καθς μασταν δεμνοι με το μνημνιο και θλαμε να πετχει και πιστεαμε τι η χρα χρειζεται αλλαγ, δεν εδαμε -καννας δεν εδε- την νοδο της Χ.Α. οτε τη θεαματικ ανλιξη του ΣΥΡΙΖΑ, οτε τη δικ μας κατρρευση».

νας νθρωπος που δεν εξεπλγη ταν ο Λουκς Παπαδμος, ο τεχνοκρτης πρωθυπουργς της Ελλδας, που εχε καταφρει να κρατσει τη χρα ρθια κατ τη διρκεια της εξμηνης θητεας του. Σε συνντευξ του, ο πρην κεντρικς τραπεζτης δλωσε τι οι δημοσκοπσεις τις παραμονς των εκλογν τον καναν να ανησυχε τσο πολ για το γεγονς τι θα αποδειχθον ατελσφορς, που μεινε στο γραφεο του τη νχτα της Κυριακς στε να προετοιμαστε για το σοκ στις αγορς.

Σμφωνα με τον διο, οι ελληνικς αρχς φοβονταν τι μετ τις εκλογς τα πργματα θα ξφευγαν αν τα ανταγωνιστικ κμματα δεν κατφερναν να σχηματσουν κυβρνηση γργορα. Φοβταν μως επσης τι η να κυβρνηση, υπ τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Ν.Δ., θα απρριπτε το πργραμμα δισωσης, υποχρενοντας την Ε.Ε. να τραβξει την πρζα. Ο κνδυνος ταν να μην επιτρψει το εκλογικ αποτλεσμα τον σχηματισμ κυβρνησης που θα υποστριζε το νο οικονομικ πργραμμα, ανφερε ο κ. Παπαδμος.

Σε τηλεδισκεψη, οι επτ Ευρωπαοι ηγτες που κατευθνονταν στο Λος Κμπος για τη σνοδο του G20 συμφνησαν να παραμενουν σε μια κοιν γραμμ: Θα υπσχονταν στριξη στην Ελλδα, αλλ μνο εφσον εκενη υποτασσταν στις προποθσεις του προγρμματος δισωσης. Δεν θα γινταν επαναδιαπραγμτευση.

Χωρς κεφλαια δισωσης, η Αθνα δεν θα μποροσε πλον να πληρσει τα ξοδ της και υπρχε κι να ομλογο 3,1 δισ. ευρ που ληγε τον Αγουστο, τμμα του οποου κατεχε η ΕΚΤ.

Μια σκληρ χρεοκοπα, με αποτυχα αποπληρωμς ομολγου, θεωρονταν επ μακρν ο πιο πιθανς δρμος για το Grexit, αφο δεν υπρχε καννας να δανεσει στην Αθνα.

Δεν θα ταν μνο η κυβρνηση που θα μενε απ ρευστ. Εκενη την περοδο, οι ελληνικς τρπεζες εξαρτνταν απ τον κτακτο δανεισμ της κεντρικς τρπεζας για να παραμενουν ζωντανς γιατ ο ιδιωτικς τομας εχε σταματσει να δανεζει. Για να προυν αυτ τα δνεια οι τρπεζες πρεπε να παρσχουν κποιο εδος εγγησης, που για τα περισστερα κρτη της ευρωζνης σμαινε κρατικ ομλογα. Αυτ τα ομλογα θα ταν χρηστα σε περπτωση σκληρς χρεοκοπας, οπτε τα δνεια θα κβονταν. Χωρς κτακτη ρευσττητα, οι ελληνικς τρπεζες θα κατρρεαν. Χωρς τρπεζες δεν υπρχει οικονομα.

Αυτ δεν θα συνβαινε σε να παραδοσιακ νομισματικ σστημα. Αλλ η Ελλδα δεν εχε κεντρικ τρπεζα με την παραδοσιακ ννοια. Η κεντρικ της τρπεζα βρισκταν στη Φρανκφορτη, διοικομενη απ μη λληνες και δεν υπρχε τρπος να πιεστε η ΕΚΤ να δανεσει στις ελληνικς τρπεζες. Ο μνος τρπος επανεκκνησης του τραπεζικο συστματος θα ταν να στσει η Αθνα τη δικ της κεντρικ τρπεζα και να αρχσει να τυπνει δικ της χρμα.

 

«Εξντωση της χρας εντς ωρν»

μως ο κ. Παπαδμος και οι Ευρωπαοι αξιωματοχοι ρχισαν να φοβονται να δετερο σμπτωμα που δειχνε προς Grexit μετ τις εκλογς του Μαου: μαζικς τραπεζικς αναλψεις.

Αν ρχιζαν οι αναλψεις πανικο, η κατληξη θα ταν δια με τη σκληρ χρεοκοπα. Οι ελληνικς τρπεζες θα ξμεναν κυριολεκτικ απ ρευστ και η ΕΚΤ δεν θα μποροσε να τις χρηματοδοτσει γιατ θα ταν αναξιχρεες. «Οι καννες απαγορεουν σαφς την παροχ ρευσττητας χωρς επαρκες εγγυσεις, κι αυτ σημανει τι σκοτνεις τη χρα μσα σε ρες», σχολασε αξιωματοχος της ΕΚΤ. Για να γνει η τραπεζικ επανεκκνηση, θα χρειαζταν νο νμισμα.

Καθς τα πολιτικ κμματα τσακνονταν για τον σχηματισμ κυβρνησης, ο κ. Παπαδμος λμβανε καθημερινς ενημερσεις απ την κεντρικ τρπεζα για τα χρματα που σκωναν οι καταθτες. Τα ποσ γνονταν τσο μεγλα που γραψε προειδοποιητικ επιστολ στον Πρεδρο της Ελλδας. Αν δεν σχηματιστε κυβρνηση, πρπει να προκηρυχθον εκλογς σντομα.

Απ τις αρχς του 2009, οι ελληνικς αρχς εχαν καταφρει να διαχειριστον με επιτυχα να τραπεζικ τροχδην σε αργ κνηση, που οι καταθσεις εχαν μειωθε απ 245 δισ. ευρ σε λιγτερα απ 174 δισ. τις παραμονς των εκλογν του 2012. Σμφωνα με λληνες αξιωματοχους, το να τρτο αυτν των κεφαλαων εξλθε απ τη χρα, να τρτο δαπανθηκε για τη συντρηση του βιοτικο επιπδου που κατρρεε και να τρτο εχε κρυφτε σε στρματα και μπαολα, με τον φβο τι τα ευρ θα μετατραπον σε δραχμς αν μενουν στις τρπεζες.

http://www.fourtounis.gr/Υπ τον κ. Προβπουλο, η κεντρικ τρπεζα φτασε μχρι να φρνει αεροπορικς επιπλον ευρ απ λλες χρες της Ε.Ε. για να διασφαλσει τι θα μπορσει να αντεπεξλθει σε ακμα μεγαλτερες αναλψεις. Επιβλθηκε μια να... συνθεια: Αν ερχταν νας λληνας καταθτης και ζητοσε μεγλη ανληψη, του λεγαν να επιστρψει την επμενη ημρα. Για τους λληνες κεντρικος τραπεζτες, εχε μεγλη σημασα να υπρχει ρευστ την επμενη που θα επστρεφε. «Τι θα γινταν αν μπαινε νας καταθτης και ζητοσε τα χρματ του και του απαντοσαν: Λυπμαι, δεν χουμε τσο ρευστ;» δλωσε ο κ. Προβπουλος. Το εκπληκτικ ποσ των 28,5 δισ. ευρ σε να χαρτονομσματα διοχετετηκε στην Ελλδα στο διστημα πριν απ τις εκλογς του 2012.

Αλλ οι φρενρεις αναλψεις μεταξ των εκλογν Μαου και Ιουνου –η κεντρικ τρπεζα κανε αποστολς ποσν 24 ρες την ημρα- τρμαξε τους αξιωματοχους και ειδικ εκενους της ΕΚΤ. Οι μαζικς τραπεζικς αναλψεις δημιοργησαν ερωτματα δημοκρατικς νομιμτητας - πς μια μη εκλεγμνη ομδα κεντρικν τραπεζιτν στη Φρανκφορτη, αποφασζοντας μνη της ποιες ελληνικς τρπεζες δεν εναι πλον αξιχρεες, μπορε να εναι εκενη που θα εκδιξει την Ελλδα απ το ευρ;

Εντς της ΕΚΤ, υπρχε συμφωνα τι την απφαση που θα οδηγοσε στο Grexit δεν θα την παιρναν οι κεντρικο τραπεζτες. Η απφαση πρεπε να περσει στους πολιτικος της ευρωζνης.

Στη συνντηση της 25ης Ιουνου στις Βρυξλλες με τους Μπαρζο, Ρομπι και τον Γιονκερ να συμμετχει δι τηλεφνου, ο Ντργκι ενημρωσε τους ηγτες τι θα ζητηθε απ τους πολιτικος της ευρωζνης να εγγυηθον για τα κτακτα δνεια προς τις εμπορικς τρπεζες, πριν τραβξει η ΕΚΤ την πρζα.

Η προειδοποηση του Ντργκι δεν ταν ακαδημακ σκηση. νας αξιωματοχος δλωσε τι ο Ντργκι εχε πει στους ηγτες τι μια περοδος αβεβαιτητας θα ξεκινσει 30 ημρες πριν απ τη λξη του ομολγου του Αυγοστου στις 20 Ιουλου. Αν και ο Αντνης Σαμαρς εχε συστσει κυβρνηση συνασπισμο μα εβδομδα νωρτερα, η να κυβρνηση συνχιζε να ζητ αναδιαπραγμτευση του μνημονου. Και η Μρκελ δεν εχε ακμη αποφασσει αν η Ελλδα πρπει να παραμενει μλος της ευρωζνης.

 

Το «μολυσμνο πδι»

Για τη Γερμανα, η συζτηση για το Grexit απηχοσε σχεδν κθε συζτηση για το ενιαο νμισμα που ακολοθησε τη Συνθκη του Μαστριχτ. Θα γνει μια νομισματικ νωση υπ γερμανικ καθοδγηση που θα απαρτζεται απ μικρ αριθμ γειτονικν κρατν με παρμοιες οικονομες να ευρτερο πολιτικ ργο, που καλωσορζει ακμη και σους εναι οικονομικ λιγτερο ανταγωνιστικο.

Η Α. Μρκελ επιχερησε να δσει τις δικς της απαντσεις πριν απ το καλοκαρι του 2012. Δεν θα ταν μεγλη υπερβολ να πομε τι ιδιωτικς συμβουλεθηκε κθε μεγλο οικονομικ και πολιτικ μυαλ στην Ευρπη εκενο το διστημα.

Σε συνντηση στο Βερολνο στις αρχς Ιουνου με τον Μπαρζο, ψρεψε την ποψ του, φοβομενη τι οι λληνες ψηφοφροι θα τους υποχρωναν να αντιδρσουν, επιλγοντας μια κυβρνηση που θα απρριπτε το μνημνιο. ταν ο Μπαρζο της επε τι το Grexit θα ταν καταστροφ και τι ο Α. Σαμαρς πιθαντατα θα κρδιζε, η Μρκελ απντησε τι για τον Σαμαρ ακριβς ανησυχοσε, αφο συντασσταν με την εκστρατεα κατργησης του προγρμματος.

Δο ημρες αργτερα ο Βρετανς πρωθυπουργς Ντ. Κμερον εχε ανλογου περιεχομνου συζτηση με τη Μρκελ στο Βερολνο, σμφωνα με αξιωματοχους. Αν και ταν λιγτερο αισιδοξος απ τον Μπαρζο για τη δυναττητα της Ελλδας να κνει στροφ, η συμβουλ του ταν η δια: η αντδραση των αγορν πιθαντατα θα εναι βαιη και θα εναι δσκολο να σταματσουν μαζικς τραπεζικς αναλψεις, σμφωνα με τη βρετανικ εμπειρα της Northern Rock.

Οι σμβουλοι της Μρκελ ταν μοιρασμνοι σε δο στρατπεδα: στο στρατπεδο του ντμινο και στο στρατπεδο του... μολυσμνου ποδιο. Το πρτο προειδοποιοσε τι η Ελλδα θα προκαλσει πανικβλητες πωλσεις λων των κρατικν ομολγων της ευρωζνης, που πιθανν να ακολουθσουν μαζικς τραπεζικς αναλψεις σε Πορτογαλα, Ιταλα και Ισπανα.

Το στρατπεδο του μολυσμνου ποδιο ισχυριζταν τι αν αποκοπε η Ελλδα η υπλοιπη ευρωζνη θα επιστρψει σε υγι ζω. «Aυτ ταν τα δο στρατπεδα και υπρχαν καλο οικονομολγοι και στα δο», σχολασε Γερμανς αξιωματοχος.

http://www.fourtounis.gr/Επικεφαλς του μολυσμνου ποδιο ταν ο Σιμπλε. Αρκετο παργοντες που μλησαν μαζ του δλωσαν τι θεωροσε την ξοδο της Ελλδας σχεδν ιδανικ, ως κτι απαρατητο που θα σωζε το ευρωπακ ργο για το οποο δολεψε σε λη την πολιτικ του καριρα.

«Δεν χει γνει κατανοητ τι αυτ συνβη επειδ εναι νθερμος φιλοευρωπαστς», σχολασε αξιωματοχος της ευρωζνης. «Ο κσμος νομζει τι δεν συμπαθε τους λληνες. Δεν εναι αλθεια. Εναι επειδ αγαπ την Ευρπη τσο πολ, και ποιον τα χαλει στην ευρωπακ ιδα τον θεωρε αντιευρωπαστ, που δεν χει θση μσα στον δικ του κσμο».

 

Ο ηθικς κνδυνος

Αυτ η πορεα ορισμνες φορς οδγησε σε σγκρουση με την Α. Μρκελ, λνε αξιωματοχοι. Αν και ο Σιμπλε ταν πολ περισστερο τοιμος απ την καγκελριο να αφσει την Ελλδα, ταν επσης περισστερο πρθυμος να αυξσει τη γερμανικ συμμετοχ στο ταμεο δισωσης της ευρωζνης προκειμνου να βοηθσει στε να διαμορφωθε να αδιαπραστο τεχος προστασας στε να προστατεσει λλα κρτη-μλη

Μσα στο υπουργεο Οικονομικν της Γερμανας υπρχε μια κεντρικ ομδα που πρε ακμα πιο σκληρ στση. Κυρως εσταζε στον ηθικ κνδυνο, ο οποος λεγαν τι αυξνει στην ευρωζνη ταν οι χρες πιστεουν τι δεν υπρχουν συνπειες για την κακ δημοσιονομικ πολιτικ. Ορισμνα υψηλβαθμα στελχη νιωθαν τι «θα πρπει να θυσισεις ναν για να τρομξεις τους υπλοιπους», υποστριξε πρσωπο που ενεπλκη στις συζητσεις στο υπουργεο Οικονομικν.

Η συνδυασμνη ανλυση των αξιωματοχων του υπουργεου υποστριζε τι το Grexit θα κστιζε λιγτερο βραχυχρνια απ το να προσπαθσεις να κρατσεις μια θεμελιωδς αφεργγυα χρα επ’ αριστον σε υποστριξη. Εξωτερικο σμβουλοι κλθηκαν να κνουν αντστοιχες μελτες.

Στην Α. Μρκελ δθηκαν αντικρουμενες συμβουλς απ τρεις κεντρικος τραπεζτες στους οποους στηρχθηκε πολ στις βολιδοσκοπσεις που εχε πριν απ τις διακοπς της και τους οποους εμμσως εμπιστεονταν: Απ τον  σμουνσεν, ο οποος ταν αναπληρωτς του Β. Σιμπλε πριν μετακομσει στην ΕΚΤ, τον Γ. Βιντμαν πρην οικονομικ της σμβουλο, τον οποο η δια ρισε επικεφαλς της Bundesbank ναν χρνο νωρτερα, και τον Χλντεμπραντ, πρην επικεφαλς της ελβετικς κεντρικς τρπεζας.

λοι ασπζονταν τις ανησυχες για τον ηθικ κνδυνο και πστευαν τι εναι απθανο η Ελλδα να τηρσει τις υποσχσεις που ανλαβε ως μρος του προγρμματος δισωσης, κτι που θα μποροσε να οδηγσει σε ατελεωτη μεταφορ χρματος των Γερμανν φορολογουμνων προς την Αθνα. Αλλ επαν επσης στην καγκελριο τι ταν τρελ να προσπαθσει να προβλψει το κστος ενς Grexit.

νας Ευρωπαος αξιωματοχος που μλησε ττε με τον σμουνσεν επε τι η συμβουλ του στη Μρκελ ταν: «Μπορες να χεις κτι που χει δη τιμολογηθε και μετ μπορες να το περιορσεις μπορε να βρεθες με μια ευρωζνη των 10 κρατν».

Η δουλει του Μποτι και της ομδας του στις Βρυξλλες επσης δεχνει να χει αποδσει. Γερμανο αξιωματοχοι λνε τι διαμηνθηκε στη Μρκελ πως θα ταν σχεδν αδνατον να πεσει και τις 17 κυβερνσεις της ευρωζνης στο να συμφωνσουν σε να σχδιο εξδου και να γνει αυτ μυστικ, χωρς οι αγορς να αντιληφθον την προσπθεια, ειδικ ταν η Ελλδα δεν δειχνε καννα ενδιαφρον να φγει.

Η πολιτικ συζτηση στο Βερολνο γρω απ το Grexit ταν η περισστερο υποκειμενικ. Πολλο Ευρωπαοι ηγτες που εχαν απευθεας επαφς με τη Μρκελ λνε τι εχε λιγτερο συναισθηματικ προσγγιση γρω απ το ευρωπακ project απ χριστιανοδημοκρτες προκατχους της πως ο Χ. Κολ και ο Κ. Αντενουερ. Το αποδδουν αυτ στη ζω της πριν μπει στην πολιτικ, ταν ταν στην Ανατολικ Γερμανα, που πγε ως ανλικη και ζησε μχρι την ενηλικωση.

Την δια στιγμ αρκετο αξιωματοχοι λνε τι ρχισαν να αισθνονται το βρος της Ιστορας που πεφτε στους μους της. θελε να εναι η καγκελριος που «πολιτικ διλυσε την Ευρπη, ακμα και αν αυτ δεν ταν ξεκθαρο τι θα συνβαινε, αλλ υπρχε ως πιθαντητα;», αναρωτιται Γερμανς αξιωματοχος.

Στα μσα Ιουλου η Μρκελ φυγε για τις καλοκαιρινς διακοπς ξι εβδομδων για να σταθμσει τις συμβουλς που εχε λβει. Αν και δεν εχε αποφασσει, η κακοφωνα αντατων Γερμανν πολιτικν που δημοσως καλοσαν την Ελλδα να φγει εχε φτσει σε κορφωση. «Αν η Ελλδα δεν μπορε να καλψει τις απαιτσεις δεν μπορον να υπρξουν νες πληρωμς» δλωσε ο Φλιπ Ρσλερ επικεφαλς του κμματος που εχε συνασπιστε στην κυβρνηση της Μρκελ καθς προετοιμαζταν για τις δικς του διακοπς. «Για μνα το Grexit χει πψει προ πολλο να προκαλε τρμο».

 

Μια εντυπωσιακ αναστροφ

νας ηγτης που εχε πλρη επγνωση των συζητσεων εντς της καγκελαρας ταν ο Μπαρζο. Ο πρεδρος της Κομισιν επε σε συνεργτες τι πστευε πως να απ τα βασικ του καθκοντα ως φρουρο των συνθηκν της Ευρπης ταν να αποτρψει τη φυγ ενς μλους της ευρωζνης της Ε.Ε., ετε ταν η Ελλδα απ το κοιν νμισμα ετε η Βρετανα απ την δια την Ευρωπακ νωση.

Με μια επ μακρν καθυστερομενη δση 34,3 δισ. ευρ να κρμεται σε μια κλωστ και με τον Σαμαρ να συνεχζει να πιζει για μεγλες αλλαγς στο πργραμμα, ο Μπαρζο αποφσισε να γνει ο πρτος απ τους «κλειστο κκλου» ηγτες που μχονταν για την κρση που επισκφθηκε την Αθνα απ την αρχ της κρσης.

Η συζτηση μεταξ των δο ανδρν κρτησε δο ρες. Καθισμνος μπροστ σε να σβηστ τζκι στο γραφεο του Σαμαρ ο Μπαρζο επε στον νο πρωθυπουργ τι οι απαιτσεις για μεγλες αλλαγς στο πργραμμα δισωσης πρπει να σταματσουν. Σμφωνα με αξιωματοχους που ταν στο δωμτιο, κλεσε τον Σαμαρ να διαθσει τουλχιστον ναν χρνο εκτελντας τις υφιστμενες απαιτσεις. Μετ απ αυτ θα μπορε να αντιμετωπιστε το θμα των αναθεωρσεων, υποστριξε ο Μπαρζο. Αλλ η εκτλεση του προγρμματος θα πρπει να προηγηθε.

«Μην αρχσεις να ζητς νους ρους. Δεν υπρχει περπτωση», επε, σμφωνα με πρσωπο που ταν στο δωμτιο. Το πρτο μνυμα που πρπει να μεταφρεις στη Γερμανα εναι πως θα κνεις αυτ που ζητονται.

Το σκληρ μνυμα απ ναν πολιτικ σμμαχο φανεται πως εχε τα επιθυμητ αποτελσματα. Αξιωματοχοι που ταν παρντες επαν τι ο Σαμαρς ρχισε να ξαναγρφει τη δλωσ του χειργραφα λγοντας αργτερα στους δημοσιογρφους τι θα ξεκινσει «την εφαρμογ των συμφωνηθντων μτρων» αμσως.

«Ο Σαμαρς κανε την πιο εντυπωσιακ αναστροφ στην Ιστορα», δλωσε υπουργς της προηγομενης κυβρνησης του ΠΑΣΟΚ.

 

Απλ δεν ξρουν

http://www.fourtounis.gr/Εν τλει, πντως το θμα κατληγε στη Μρκελ, η οποα μετ απ ξι εβδομδες ξεκορασης γρισε στο Βερολνο χοντας αποφασσει. Δεν υπρχε επιστημονικ βεβαιτητα. Ως προσεκτικ πολιτικς εκ φσεως δεν θα προχωροσε στο Grexit αν κανες απ τους συμβολους της δεν μποροσε να συμφωνσει για τις συνπειες.

«λοι λτε: Συγγνμη, αλλ δεν ξρουμε. Αν δεν ξρετε, ττε δεν θα πρω αυτ το ρσκο», θυμται νας σμβουλος πως επε. Το νημα ταν: «λοι αυτο μπορε να εναι λοι ηλθιοι, αλλ δεν ξρουν».

Η συζτηση για το Grexit εντς της ευρωζνης υποχρησε. Η Μρκελ κανε μια υψηλο συμβολισμο επσκεψη στην Αθνα τον Οκτβριο. Στις Βρυξλλες μετ απ μια σειρ συναντσεων των υπουργν Οικονομικν της ευρωζνης, συμφωνθηκε να αναθεωρημνο σχδιο δισωσης, στο οποο υποσχθηκαν στην Αθνα περισστερη ανακοφιση χρους αμσως μλις πετχαινε πρωτογενς πλενασμα, πως γινε το 2013.

Η συμφωνα για την αποδσμευση των 34,3 δισ. ευρ της δσης εχε κλεσει ρες πριν απ απ τη Σνοδο Κορυφς του Νοεμβρου του 2012. Καθς προσερχταν ο Σαμαρς κανε μια σντομη δλωση: «Η αλληλεγγη στην νωση εναι ζωνταν. Το Grexit πθανε». Ποτ ξαν η Ελλδα δεν θα απειλονταν με ξοδο απ το ευρ.