. : ;

Βασλης Φουρτονης, δσκαλος

21 2014

http://www.fourtounis.gr/Δεν θα ταν υπερβολ να πομε τι η ομιλα που κανε ο Γιργος Παπανδρου στο Σλλογο Ελλνων Αποφοτων του Harvard Πμπτη 20 Φεβρουαρου στις 20.30 στην Αγλη Ζαππεου εχε ιστορικ χαρακτρα καθς ο πρην πρωθυπουργς παρουσασε μια ολοκληρωμνη αφγηση για τα σα συνβησαν στη χρα πριν, κατ τη διρκεια και μετ απ την πρωθυπουργα. Για το λγο αυτ τη δημοσιεμε παρακτω ολκληρη με δικς μας επισημνσεις.

 

 

 

 

Η ομιλα του Γιργου Παπανδρου Σλλογο Ελλνων Αποφοτων του Harvard

Εναι για μνα ιδιατερη χαρ να βρσκομαι απψε μαζ σας. πως ιδιατερη ταν η χαρ μου να ξαναβρεθ στο Χρβαρντ πρσφατα – στο Kennedy School of Government – για να πραγματοποισω μια σειρ διαλξεων με νους φοιτητς απ λο τον κσμο. Ορισμνοι, μλησαν απαξιωτικ ακμη και για αυτ. Το προσπερν. Και προχωρ. Εναι πολλ αυτ που χω να πω σμερα.

 

Η φωτι στην γειτονι

Και στο Harvard, αλλ και παντο που γυρζω αν τον κσμο, πολλο προσπαθον να καταλβουν τι γινε στην Ελλδα.

Γιατ μια τσο μικρ οικονομα παραλγο να δημιουργσει να νο παγκσμιο κρχ.

νας καθηγητς οικονομικν και φλος μου στο Χρβαρντ, ο Ρτσαρντ Πρκερ, περιγρφει την κρση στην Ελλδα ως την φωτι στην κουζνα του σπιτιο.

Εν υπρχε, πως σωστ λει, φωτι στο σπτι, δηλαδ στην Ευρπη, αλλ και μεγαλτερη φωτι στην γειτονι, δηλαδ στο παγκσμιο χρηματοπιστωτικ σστημα.

Θλω λοιπν να αναφερθ στην φση των κρσεων αυτν.

Πριν απ καιρ βρθηκα στη Κορα, που συναντθηκα με επισμους, με πολιτικος και ακαδημαïκος της περιοχς. Συζητσαμε το μλλον της Ασας – την νοδο της Κνας και της Ινδας.

Τρα απλ συμπερσματα:

Πρτον, βινουμε τον επαναπροσδιορισμ της παγκσμιας ισχος – με κερδισμνη την Ασα.

Δετερον, την διχυση της οικονομικς και πολιτικς δναμης απ τον ναν πλο, της Αμερικς, σε πολλος παγκσμιους πακτες.

Και τρτον, την δια στιγμ εντενεται, βαθανει, η μεταξ μας οικονομικ αλληλεξρτηση.

Αυτ θτουν μια σειρ προκλσεων:

Η αλληλεξρτησ μας θα μποροσε να εναι αφετηρα για μια πιο συλλογικ δναμη στην αντιμετπιση των μεγλων οικουμενικν ζητημτων, απ της εξλειψης της φτχειας, του αναλφαβητισμο, μχρι και την κλιματικ αλλαγ.

Απ την λλη, αυτ η αλληλεξρτηση, μας δνει μεταξ μας με τρπο που μπορε να δημιουργε «πανδημες» – μια ασθνεια, να πρβλημα σε να σημεο της γης, να μετατραπε – και με ιλιγγιδη ταχτητα – σε συστημικ πρβλημα παγκοσμως.

Πρσφατο παρδειγμα, η αλλαγ πολιτικς της FED που επηρασε μεσα τις αναδυμενες οικονομες.

Πιο απειλητικ παρδειγμα ταν ββαια αυτ της Lehman Bros ακμα της Ελλδας.

Κρσεις που ταν μενουν ανεξλεγκτες χουν ανυπολγιστες συνπειες.

Τθεται ευθως για την ανθρωπτητα το ερτημα:

«Πς προστατεουμε τον πολτη απ κρσεις παρμοια σοκ; – Πς διαχειριζμαστε απ κοινο τον πλαντη μας;»

Δεν εναι απλ η απντηση – ειδικ ταν αναλογιστομε μια παραδοξτητα καλτερα, μια αντφαση:

Η οικονομα μαζ με την τεχνολογα – ειδικ τις επικοινωνας – παγκοσμιοποιεται. Απ την λλη πλευρ, οι θεσμο μας, οι θεσμο διακυβρνησης και αποφσεων, οι δημοκρατικο μας θεσμο, παραμνουν κατ βση εθνικο και τοπικο.

Το αποτλεσμα ποιο εναι: οι μεν «θνητο», οι περισστεροι πολτες στον πλαντη μας, ακολουθον κατ βση τις νρμες, τους καννες, τους νμους της κθε κοινωνας, εν το κεφλαιο, εναι ελεθερο, εκτς ελγχου και εκολα κινεται σε κθε γωνι της γης, πρα απ εθνικος περιορισμος, ουσιαστικ που βρει τις καλτερες συνθκες για κρδος.

Τον προηγομενο αινα και ιδιατερα απ τις δυνμεις που ονομστηκαν σοσιαλδημοκρατικς στις αναπτυγμνες οικονομες, δημιουργθηκε το λεγμενο «κοινωνικ συμβλαιο».

ταν μια μορφ εξανθρωπισμο του καπιταλισμο.

Μια συμφωνα μεταξ κοινωνικν εταρων -εργοδοτν, εργαζομνων και του κρτους – να υπρξουν μεν κρδη για το κεφλαιο, αλλ παρλληλα να εγγυηθον βασικ κοινωνικ αγαθ – παιδεα, υγεα, συντξεις, βασικος μισθος, εργασα, στγη κλπ.

Σμερα, απ την στιγμ που το κεφλαιο μπορε να εγκαταλεψει μια χρα, αυτ το κοινωνικ συμβλαιο, υπονομετηκε.

Εφσον μπορε να κρυφτε σε φορολογικος παραδεσους, αφαιρονται, κλβονται, ζωτικς σημασας κονδλια απ τις κοινωνες μας. Για την ανπτυξη, την παιδεα, την πρνοια – ακμα και για την αντιμετπιση του χρους.

Οι αναπτυγμνες κοινωνες, πιζονται απ τις αγορς να υιοθετσουν μοντλα οικονομικς ανπτυξης, παρμοια με αυτ των αναδυμενων αγορν, που δεν υπρχουν συλλογικς διαπραγματεσεις, προδιαγραφς συνθηκν εργασας, συστματα πρνοιας προστασας του περιβλλοντος – που κοστζουν.

χουμε το φαινμενο της λεγμενης κορσας – ανταγωνισμο προς τον πτο.

Παρτι οι αναδυμενες χρες χουν βελτισει κπως τις συνθκες διαβωσης των πληθυσμν τους, εντοτοις χει αυξηθε κατακρυφα και παντο η ανιστητα.

 

Τερστιος πλοτος συγκεντρνεται σε χρια λγων.

Η OXFAM, πρσφατα, αποκλυψε τι, 85 οικογνειες χουν τσο πλοτο σο το 50% του πληθυσμο της γης που χει εισδημα κτω του μσου ρου.

Οι αρχαοι προγονο μας επινησαν τη Δημοκρατα ως σστημα που θα αποδομοσε την συγκντρωση της εξουσας σε χρια λγων.

Σμερα, λοιπν, αυτ η συγκντρωση πλοτου αποδομε τις δημοκρατες μας.

Τα ανεξλεγκτα lobby, η διαφθορ δημσιων προσπων – απ πολιτικος μχρι την δικαιοσνη, ο λεγχος των ΜΜΕ, χουν αιχμαλωτσει τους δημοκρατικος μας θεσμος.

Αυτ η πορεα εναι βισιμη;

χι. Δεν συμβλει στην ορθολογικ διαχεριση των πρων του πλαντη, των κρσεων, υπρ του κοινο καλο.

Οτε για τις αναπτυγμνες χρες, οτε για τις αναδυμενες οικονομες.

Εν εναι σε μεγλο βαθμ ο λγος που ο πολτης εναι αποξενωμνος απ την πολιτικ που φαντζει ανμπορη.

 

Τι μπορε να κνει για αυτ μα χρα πως η Ελλδα;

Να θσει ευθως λα αυτ τα ζητματα.

Αποτελον θματα ζωτικς σημασας για μας.

Να μιλσει για αυτ που ονομζω εξανθρωπισμ της παγκοσμιοποησης.

Ως Πρωθυπουργς θεσα το ζτημα των φορολογικν παραδεσων στις Συνδους Κορυφς, στε να ζητηθε απ τους G20 ρθμιση και διαφνεια.

Το διο κανα με την Πρωθυπουργ της Ελβετας, μα απ τις πολλς χρες που «κρβονται» κεφλαια.

Ανλαβα πρωτοβουλα και υπογρψαμε κοιν δλωση – κκληση με τους Sarkozy, Merkel, Juncker, Baroso, Van Rompuy, για ρθμιση των ζητημτων των CDS και των οκων αξιολγησης, την οποα και μετφερα στον Μπρακ Ομπμα το 2010.

Πλεψα, πλεψε και η ευρωομδα μας, για τον φρο επ των χρηματιστηριακν συναλλαγν. Κτι που εν μρει προχωρ.

Μια δκαιη φορολογα που στελνε σμα στο παγκσμιο κεφλαιο, τι χουν και αυτο υποχρεσεις.

Δεν μπορε να ιδιωτικοποιονται κρδη και να κοινωνικοποιονται ζημις.

Αυτ λω και σμερα.

Αλλ σμερα, προς το τλος του μνημονου, η Ελλδα πρπει να ακουστε πιο δυνατ.

Ο Ελληνικς λας χει κνει τερστιες θυσες.

Για αυτ χουμε το ηθικ δικαωμα – θα λεγα και υποχρωση – να μιλσουμε καθαρ στην διεθν κοιντητα.

Κθε τι που μπορε να βελτισει τις συνθκες για την ομαλ ανκαμψη εναι προς φελς μας.

Ββαια, προνομιακ πεδο – για να ακουστε η φων μας – παραμνει η ΕΕ, η Ευρπη.

 

Αλλ ποι Ευρπη;

Η Ευρπη που κατανοε την δναμ της, που στκεται ενωμνη και θτει στχο τον εξανθρωπισμ και τον εκδημοκρατισμ της παγκσμιας οικονομας.

Μπορε;  ταν θλει ναι, μπορε. να παρδειγμα.

ταν η Ελλδα εχε την Προεδρα της ΕΕ, το 2003, μουν επικεφαλς των ΥΠΕΞ της Ευρπης. Με τον κ. Σημτη, συμμετεχαμε στην συνντηση Κορυφς ΕΕ – ΗΠΑ. Το Ιρκ ταν ττε πρτο θμα στην διεθν ατζντα.

Το πρτο θμα μως που μας θεσε ο Bush, δεν αφοροσε τον πλεμο.

Ζτησε να αλλξει η νομοθεσα απαγρευσης των GMO, των γενετικ τροποποιημνων οργανισμν, στην ΕΕ, στε να μπορον να πουλον οι μεγλες αμερικανικς πολυεθνικς στην δικ μας αγορ. Βρεθκαμε απναντι. Δεν συμφωνσαμε. Και εχαμε τη δναμη λης της ΕΕ να μας στηρζει.

Αν στεκμαστε ενωμνοι στην ΕΕ, μπορομε να καθορσουμε καννες, να προστατεσουμε βασικ δικαιματα, αλλ και αξες, με τις οποες χει ταυτιστε το Ευρωπακ οικοδμημα – αναφρω για παρδειγμα, δημοκρατικ δικαιματα, προστασα προσωπικν δεδομνων, κοινωνικ συνοχ, περιβαλλοντικο νμοι.

Η Ευρπη εναι νας μικρκοσμος των διεθνν εξελξεων.

Καλεται μως να επιλξει: ετε να παρασυρθε – να υποταχθε σε αυτς, ετε να οδηγσει την παγκοσμιοποηση προς μια πιο δημοκρατικ και ανθρπινη κατεθυνση.

Ας προυμε μως, να παρδειγμα αντδρασης της Ευρπης. Την αντδρασς της απναντι στην ελληνικ κρση.

Παρτι καταφραμε να φτιξουμε μηχανισμ στριξης – απ το πουθεν και σε χρνο ρεκρ – με σκληρς διαπραγματεσεις – σημεινω τι, ακμη και την προηγομενη της απφασης, δεν εχε υπρξει συμφωνα,

παρτι η Ελλδα δεν χρεοκπησε και δεν ζησε το 2010 μα εθνικ τραγωδα βαιης χρεοκοπας,

παρτι πραμε το μεγαλτερο στην παγκσμια ιστορα δνειο, απ τους φορολογομενους των λλων χωρν – μελν,

παρτι καταφραμε να γνει το μεγαλτερο κορεμα χρους που γινε ποτ, χρος που αλλις θα επωμιζταν ο λληνας φορολογομενος, ευθως λω τι, ο τρπος που αντιμετωπστηκε η κρση, υπονμευσε τον πυρνα των ευρωπακν αξιν αντ να τις προστατεσει. Υπονμευσε τσι τις αξες αυτς και διεθνς.

Ο οικονομολγος Dani Rodrik το θεσε σωστ. Σημεωσε πως υπρχουν δο αφηγσεις:

Η πρτη λει: «αυτο φτανε».

Οι περιφερειακς χρες της ΕΕ, δηλαδ. Εμες, οι λεγμενοι «PIIGS» παραφερθκαμε. Δανειστκαμε πολ, ιδιωτικ και δημσια, εχαμε καμπτες εργασιακς σχσεις και χαμηλ παραγωγικτητα.

Υπρχει και μα δετερη που λει: «εναι συλλογικ μας σφλμα».

χουμε μα ατελ νομισματικ νωση. λλειψη τραπεζικς νωσης. Δεν χουμε κοινς δημοσιονομικς και οικονομικς πολιτικς.

χουμε να κοιν νμισμα αλλ πολλαπλς αγορς ομολγων με διαφορετικ επιτκια, απουσα κοινς ννομης τξης για την αντιμετπιση του χρους και των χρεοκοπιν.

Και αυτς οι αδυναμες εχαν ως αποτλεσμα την διασπορ της κρσης.

 

Μια «πανδημα» στην Ευρωζνη.

Απ την πλευρ μου, πντα λεγα: Η Ελλδα χει πρβλημα, αλλ η Ελλδα δεν εναι το πρβλημα.

μως, πριν φτσω στα του οκου μας, επιτρψτε μου, χοντας πια την εμπειρα 4 ετν διαχερισης της κρσης, να μιλσω για τις αδυναμες της Ευρπης.

Εναι ρα να μιλσουμε γι’ αυτς, γιατ εναι η ρα των αποφσεων στην ΕΕ που θα θεραπεσουν τα σφλματ της, πολλ απ αυτ στην ουσα πληρνει δικα και ο Ελληνικς λας.

Η ηγεσα της Ευρπης υιοθτησε και προθησε την πρτη αφγηση:

«Για λα φταει η Ελλδα και η Περιφρεια». ταν και λθος και εκολη προσγγιση. Πσω απ αυτν, μποροσαν να αποκρψουν και τις ευθνες της ΕΕ, η οποα μχρι το 2009 δεν λεγξε, δεν μλησε, δεν φρναρε, δεν αντδρασε αποτελεσματικ στην ιλιγγιδη νοδο του ελλεμματος και του χρους της χρας.

Αν εχαν κνει την δουλει τους, δεν θα βρσκονταν σε τσο δειν θση οι λληνες.

ταν και μια βολικ αφγηση. Η ΕΕ και συγκεκριμνες χρες, μποροσαν να πουν, δεν χω καμα ευθνη.

Δεν χρειζεται να αλλξω. Δεν χρειζεται να δω τα δικ μου συστημικ προβλματα. ρα η Ελλδα, και αργτερα οι υπλοιποι «αμαρτωλο», πρεπε να φορτωθον το βρος της προσαρμογς ουσιαστικ μνοι τους. Και αυτ συνβη. σοι εναι γερμανομαθες γνωρζουν τι, η λξη χρος στα Γερμανικ εναι schuld, και shuldig σημανει και «νοχος».

Η δημοσιονομικ ευθνη και προσαρμογ, απολτως απαρατητη, μετετρπη σε αυστηρ λιττητα. γινε ταυτχρονα και «συνταγ και τιμωρα για την κακ μας συμπεριφορ». Αυτ η αφγηση προσδιριζε λθος το πρβλημα και ρα υπονμευε τη βισιμη λση του. Γιατ;

Πρτον, γιατ τα χρη και τα ελλεμματα στην Ελλδα ταν μνο η κορυφ του παγβουνου. Το θανσιμο μεν σμπτωμα, αλλ χι το βαθτερο ατιο. Το πραγματικ πρβλημα ταν αυτ της χρηστς, ευνομομενης διακυβρνησης, ταν η αποτυχα των δημοκρατικν θεσμν. Αυτ αποτλεσε και τον πυρνα της πρτης μου παρμβασης στις Βρυξλλες το 2009. Με μεγλη καθυστρηση, πρασαν χρνια, αρκετο το κατλαβαν.

Δετερον, γιατ η σκληρ λιττητα ως απολτως κυραρχη αντληψη, βαλε κτω απ το χαλ τα δομικ προβλματα της Ευρωζνης. Φανκαμε ανμποροι να προυμε σοβαρς αποφσεις, πως τα ευρωομλογα. Δημιουργθηκε τσι η εντπωση πως δεν εμπιστευμαστε, εμες οι διοι, το Ευρωπακ project. Και αυτ, συνδθηκε με τις συνεχες φμες για ξοδο της Ελλδας απ την Ευρωζνη, που πολλο φηναν να αιωρονται αντ να τις «σκοτσουν». Το αποτλεσμα ταν καταστροφικ για την ελληνικ οικονομα. Η οικονομα μας απλ πγωσε, κνοντας το πργραμμα προσαρμογς ακμα πιο δσκολο.

Τρτον, το τραπεζικ σστημα. 6 χρνια μετ το crash στην Wall Street δεν χουμε ακμα βλει τξη στο ευρωπακ τραπεζικ σστημα. Για νιοστ φορ γνονται λεγχοι και stress tests στις τρπεζες της ΕΕ.

Αποτλεσμα; Ρευσττητα με το σταγονμετρο. Ο τρπος δε που αντιμετωπστηκε η Κπρος, καλλιργησε περαιτρω την διαρεση μεταξ τραπεζν της περιφρειας – υψηλο ρσκου και αυτν του πυρνα της ΕΕ – χαμηλο ρσκου, κνοντας ακμα πιο δσκολη της προσαρμογ των οικονομιν μας. Εν και τα χαμηλ επιτκια της ΕΚΤ δεν φτνουν στις χρες υπ προσαρμογ λγω των δομν της ΕΕ κνοντας ακμα πιο δσκολο τον ανταγωνισμ μας στην κοιν αγορ.

Τταρτον, η συνολικ οικονομικ πολιτικ της ΕΕ, η φεση, η ευρτερη πολιτικ λιττητας στην ΕΕ, χουν κνει πολ πιο δσκολη την προσαρμογ μετ την κρση στη Wall Street.

 

Υπρχε μως ττε εναλλακτικ πρταση για την αντιμετπιση της κρσης;

Ναι, υπρχε. θελε μως λλες ευρωπακς ηγεσες.

Στα τλη Οκτωβρου 2009, συμμετεχα στο πρτο μου Ευρωπακ Συμβολιο ως λληνας Πρωθυπουργς.

Αντικεμενο της Συνδου ταν η διαπραγμτευση των θσεων της ΕΕ στη Δισκεψη της Κοπεγχγης για την Κλιματικ Αλλαγ.

Πρτεινα ττε πς η Ευρπη πρπει να γνει κινητρια δναμη και παρδειγμα πρσινης ανπτυξης.

Αντλντας ιδιωτικ κεφλαια απ πρσινα ευρωομλογα και ρυθμσεις, επενδοντας στις απαρατητες πρσινες πηγς ενργειας και τις μεταφορς, για μα πραγματικ πρσινη οικονομα. Επενδοντας επσης, στο ανθρπινο κεφλαιο, την εκπαδευση, την ρευνα και την καινοτομα.

Αν θλουμε να δομε την μεταμνημονιακ ΕΕ, υπερασπζομαι και σμερα την πρταση αυτ – κτι που διεθνες οικονομολγοι πως ο Jeff Sachs ο Joe Stiglitz χουν υποστηρξει. Αυτ θα εχε τριπλ επδραση:

Πρτον, η Ευρπη θα παιρνε το παγκσμιο προβδισμα στο πιο κρσιμο πρβλημα της ανθρωπτητας, την κλιματικ αλλαγ.

Δετερον, η Ευρπη θα γινταν ανταγωνιστικ, επενδοντας στην ποιτητα παρ στην κορσα προς τον πτο.

Τρτον, η Ευρπη θα λυνε το εργασιακ της πρβλημα και θα προετομαζε μια γενι για τις προκλσεις του μλλοντος. Επιπλον, θα τραβοσε προς την Ευρπη, παγκσμια κεφλαια.

Υπρχει μως και μα τταρτη συνπεια της αφγησης που κυριρχησε στην αρχ της κρσης:

Η κυραρχη αυτ αφγηση, συναισθηματικς ηθικολογας και αναζτησης αποδιοπομπαων τργων, χει πληγσει βαρι την συνεδηση των πολιτν μας.

βαλε σε αντιπαρθεση λαος με λαος.

Βρειους εναντον νοτων και τανπαλιν.

Και αυτ η ρητορικ, ενισχεται απ μια συντηρητικ ξενοφοβικ και ρατσιστικ πολιτικ.

Απ πολιτικος που καλλιεργον τον φβο αντ της αλληλεγγης.

Που πολνουν αντ να εννουν.

Ο λακισμς μιας συντηρητικς αφγησης χει αποπροσανατολσει την Ευρπη απ τα πραγματικ διακυβεματα πως και χει τραυματσει την ευρωπακ ιδα στα μτια και στη συνεδηση του Ευρωπαου πολτη.

Ναι, η αντδραση της Ευρπης, κατ τη διρκεια της κρσης, χαρακτηρστηκε περισστερο απ φβο και γνοια, εσωστρφεια και αμυντικ στση. Θα μποροσε, πως μου λεγε, ο Paul Volcker, η Ευρπη να λσει το πρβλημα μεσα. Με μικρτερες συνπειες για λους.

Σε κθε περπτωση, αν κτι σμερα χει σημασα, εναι να αντιμετωπζουμε την αλθεια χωρς παρωπδες.

Αυτ ταν και εξακολουθε να εναι η Ευρπη με την οποα συνομιλοσαμε ττε.

Δεν υπρχε λλος πραγματικς συνομιλητς, παρ μνον στη φαντασα κποιων, πως αποδεχτηκε εμπρκτως, χι μνον απ τις επισκψεις μου σε κθε γωνα του πλαντη ττε, αλλ και απ τις εξελξεις που ακολοθησαν. Με αυτν την Ευρπη, πρεπε να βρομε λσεις.

μως, μετ το μνημνιο, μετ τα μνημνια στην ΕΕ, εναι αναγκαο να αλλξει η αφγηση για την πειρ μας.

 

Η Ελλδα στην Προεδρα της ΕΕ χει μια ευκαιρα.

Εναι μεν συμβολικ πια σμερα. Και πρπει να κρατσει στση ουδτερη, πσο μλλον ενψει και των ευρωεκλογν. μως, χει κθε δικαωμα, αλλ και υποχρωση να θσει τα ζητματα. Να ανοξει νας διλογος. Η ελληνικ φων δικαιωματικ μπορε αλλ και υποχρεωτικ πρπει να ακουστε δυνατ. Για μια διαφορετικ Ευρπη.

Την Ευρπη της Δημοκρατας, της προδου, του δικαου, της κοινωνικς δικαιοσνης, της αντιμετπισης των αδικιν και των ανισοττων.

Πιστεω βαθι τι, η πολιτικ δεν μπορε να εναι φοβικ, αλλ μια δναμη φαντασας για να καλτερο αριο.

Προσωπικ χω καταθσει πολλς σκψεις – Δεν εναι οτε αποκλειστικς οτε μοναδικς.

Πρπει να προχωρσουμε – αργσαμε ββαια – στην τραπεζικ νωση και στον φρο επ των χρηματιστηριακν συναλλαγν, αλλ πρπει να τολμσουμε και πρα πρα.

Πρπει να ενσουμε τις δυνμεις μας στην ΕΕ, εν θλουμε να προστατεσουμε τις αξες, την δημοκρατα, την ευημερα μας, τους πολτες σε μια δσκολη παγκοσμιοποιημνη οικονομα.

χω προτενει τα Ευρωομλογο. Και για το χρος και για την ανπτυξη. Κποιοι τα φοβονται λγοντας τι θα αναλβουν συλλογικ να οικονομικ ρσκο εν σμερα το κουβαλει ο καθνας μνος του.

Διαφων. χουμε δη ενσει τις μορες μας στην Ε.Ε.

Η εμπειρα της Ελλδας, της Κπρου, της Πορτογαλας, της Ιρλανδας και της Ισπανας, αποδεικνει πως καμα χρα δεν εναι «τρωτη» στη νομισματικ μας νωση.

Ας ενσουμε επιτλους και λες τις δυνμεις μας.

Το να μετατρψουμε να εθνικ χρος σε Ευρωομλογα, χι μνο θα βαζε τλος στο Σισφειο ργο της αποπληρωμς ενς τερστιου χρους, αλλ θα διευκλυνε σημαντικ τις δομικς μεταρρυθμσεις σε λες τις χρες.

Ευρωομλογα, δημοσιονομικ υπευθυντητα και δομικς μεταρρυθμσεις, εναι η βισιμη λση.

Προσθτω με την ευκαιρα, και κοινς αναπτυξιακς πολιτικς, που μαζ με λλες προοδευτικς επιλογς, θα αντιμετωπσουν τις ανιστητες μεταξ Βορ και Ντου, αλλ και συνολικτερα στο εσωτερικ της ΕΕ.

Πρτεινα επσης προ τους, σε συνδριο στο Βερολνο να πργραμμα erasmus – εκπαδευσης/κατρτισης, για τους ανργους.

Λγω της βαθτατης φεσης και της ανεργας, κινδυνεουμε να χσουμε μια ολκληρη γενι.

Χρειζεται, πραν της οικονομας, να εμβαθνουμε στις κοινωνικς πολιτικς.

να μνιμουμ – εγγυημνο εππεδο ζως για λους.

χω επσης προτενει τη θσπιση ευρωπακς ιθαγνειας σε μετανστες απ τρτες χρες μετ απ να χρονικ διστημα νμιμης διαμονς τους σε ευρωπακ δαφος.

Με δικαιματα.

πως της ψφου στις ευρωεκλογς και στις δημοτικς εκλογς.

Συνολικ χρειζεται – πως αναφρει ο φιλσοφος Jurgen Habermas – να δημιουργηθε νας «ευρωπακς δμος», μια «αγορ» με τη σημασα που εχε στην αρχαιτητα, για να συζητηθον οι μεγλες τομς για μια μελλοντικ Ευρπη – μεταμνημονιακ.

Η ΕΕ απαιτεται να γνει ργο πολιτν, χι μνο μιας ελτ – πραν της αναγκαας οικονομικς εμβθυνσης.

να ργο συμμετοχικ.

Συμμετοχ – ννοια κλειδ για το μλλον της Ευρπης και κθε κρτους – μλους της.

ταν και νας απ τους κριους λγους που πρτεινα το δημοψφισμα.

Μα πρταση που ταν ανακοινθηκε, αποτελοσε τη μοναδικ απντηση στη παντελ λλειψη πολιτικς σωφροσνης και στην κορφωση της δημαγωγας.

Για αυτ και ταν πολ χαρακτηριστικς οι αντιδρσεις.

Πολμιοι της συμφωνας των Βρυξελλν ρχισαν να επαινον τις αρετς της.

Εχθρο του ευρ ρχισαν να ανησυχον τι θα γυρσουμε στη δραχμ.

Κρυκες της επανστασης κατ των αγορν, κραγαζαν τι αναστατσαμε τις αγορς.

Μεγλοι στα λγια πατριτες που κατηγοροσαν εμς ως δθεν προσκυνημνους, ρχισαν να ρωτνε αν πραμε πρτα την δεια της Μρκελ.

Στις Κννες, επανλαβα την ποψ μου πως το δημοψφισμα ταν απαρατητο για την λακ υποστριξη του σκληρο ελληνικο προγρμματος προσαρμογς.

Ο Σαρκοζ το βλεπε διαφορετικ, “οι αγορς θα τρελαθον”, επε.

Του απντησα: “η εμπιστοσνη των αγορν δεν θα κρατσει αν δεν κερδσουμε την εμπιστοσνη των πολιτν μας”.

Κυρες και κριοι, αυτ εναι η καρδι του προβλματος στην Ευρπη σμερα.

Ενς προβλματος, απολτως συνυφασμνου και με τα δικ μας ιδιατερα προβλματα, για να αναφερθ τρα στην Ελλδα, υπ τον ττλο: «Η ρνηση της πραγματικτητας»

Και το ερτημα:

 

Μετ το μνημνιο, τι;

Χρησιμοποι αυτ το προκλητικ ερτημα, γιατ χουν χτιστε πολιτικς, κμματα αλλ και προσωπικς στρατηγικς πνω στην αντθεση μνημνιο – αντιμνημνιο.

Αλλ σε λγο – ελπζω – θα εμαστε χωρς μνημνιο. Και ττε, λοι σοι χτισαν τις τχες τους επνω σε αυτ την αντθεση, τι θα κνουν;

Για να θυμηθομε τον Καβφη – τι θα κνουμε χωρς βαρβρους;

ταν μια κποια λση!

Θα πρπει να κοιταχτομε κατματα τρα – χι αριο – και να πομε μερικς αλθειες.

Το μνημνιο – σο και αν πνεσε, σο και αν πονει – ταν η μοναδικ λση επιβωσης, στο συγκεκριμνο περιβλλον που εχαμε να αντιμετωπσουμε. Δεν ταν αυτοσκοπς.

Οι περισστεροι ρωτνε «Γιατ το πραμε;» Εν θα πρεπε να ρωτνε «Γιατ το εχαμε ανγκη;» ταν τελεισει θα τελεισουν και τα ψμματα – και οι μθοι. Θα πρπει να δομε την πραγματικτητα κατφατσα.

Επα δη τι, η ΕΕ κανε μεγλα σφλματα.

Εναι πολ εκολο να ψχνουμε και εμες για αποδιοπομπαους τργους, αντ να αναζητσουμε πραγματικ το τι φταιξε που φτασε η Ελλδα στο χελος του γκρεμο.

Και επειδ πργματι η ΕΕ χει σμερα τις αδυναμες της – τσο περισστερο χρειζεται εμες να μην εξαρτμαστε απ δνειες δυνμεις αποφσεις τρτων.

Μετ το μνημνιο τι, λοιπν;

Το βασικ: να σταματσουμε να αρνομαστε κποιες απλς αλθειες, επειδ κποιοι τσι βολεονται.

Τι εννει λα αυτ που ακοστηκαν και ακογονται ενντια χι μνο σε εμνα αλλ και στην κυβρνησ μου για τις επιλογς μας ττε;

 

Η ρνηση της πραγματικτητας.

Η ρνηση τι η χρα μας, το 2009 εχε πρβλημα.

Πρβλημα, που δεν ξεπερνιταν με 2-3 μτρα – εγ σας λω τι πραμε και με το παραπνω.

Πρβλημα, που δεν ξεπερνιταν ακμα και αν μας χριζαν κποιοι δισεκατομμρια – που δεν μας χριζε και δεν χαρζει σε κανναν, κανες.

Πρβλημα, που δεν ξεπερνιταν ακμα και αν μποροσαμε να διαγρψουμε λο το χρος – που δεν μποροσαμε.

Ουδες πρσφερε επσημα, οτε και ανεπσημα, κορεμα του χρους το 2010. Να τελεινουν τα αστεα.

Εκτς κι αν το κναμε μονομερς. Να αθετοσαμε τις υποχρεσεις μας για τα παλι δνεια.

Βεβαως, αν θλαμε να αυτοκτονσουμε.

Γιατ μετ, ποιος θα μας δανειοδοτοσε για να συνεχσει να λειτουργε το κρτος;

Πρβλημα, που δεν ξεπερνιταν με το να συνεχσουμε να λμε ψματα για τα ελλεμματ μας, ψματα για την ανεργα μας, ψματα για την φεσ μας, ψματα για λα τα στατιστικ μας στοιχεα.

Πρβλημα, που θα γινταν εθνικ τραγωδα, αν δεν σταματοσαμε ττε να φοβμαστε να δομε κατματα την αλθεια.

 

Η χρα, πως λειτουργοσε το 2009, εχε τελεισει.

μασταν δη εξαρτημνοι! χι το 2010, με το μνημνιο. Το 2009. Το 2010 απλ εχε ρθει η ρα του λογαριασμο. Αυτ ταν το πρβλημα. Γιατ αυτ εναι κομβικ;

Γιατ, σε λα τα πργματα, η λση ενς προβλματος ξεκινει απ τη συνειδητοποηση τι υπρχει πρβλημα.

Η κρση που βινουμε, δεν εναι παρ το αποτλεσμα αυτς της στρεβλς αντληψης που κυριρχησε και αποτλεσε την «ιδεολογα του πελατειακο κρτους». Τελεινοντας με το μνημνιο, θα πρπει να χουμε νομοθετσει, εφαρμσει, συνεχσει στω ξεκινσει τις μεγλες αλλαγς που αναμορφνουν το Ελληνικ κρτος.

να κρτος, που επτρεψε να σπαταλνται τα χρματα του λληνα πολτη, ο πλοτος της χρας, στη σκοτειν διαδρομ που το συνδεε με τα πσης φσεως μεγλα και μικρ συμφροντα.

Η κρση αφορ στην δυσλειτουργα του κρτους.

Που αντ να υπηρετε το δημσιο συμφρον, κατστη αιχμλωτο των πελατειακν ορξεων.

Για να χρησιμοποισω μα φρση που κουσα πρσφατα – Μνημονιακο εναι αυτο που με τις πρξεις τους μχρι το 2009 ανγκασαν αυτ τη χρα να χρειζεται Μνημνιο για να σταθε στα πδια της.

Δεν στεναχωριμαι για αυτ που ακοω εναντον μου. Παρτι λγοι πολιτικο θα χουν ακοσει τσα.

Γιατ συγκροστηκα με τις ρζες του προβλματος στη χρα, σως γι’ αυτ τα ακοω.

Θλβομαι μως, γιατ πσω απ τις απλουστεσεις, τις βρεις και λες τις θεωρες συνωμοσας και τους μθους, κρβεται η ρνηση συνειδητοποησης της πραγματικτητας.

Ακμη χειρτερα, η προσπθεια συγκλυψης πραγματικν προβλημτων και κατεστημνων καταστσεων στη χρα μας.

Για αυτ δεν θα σταματσω να συγκροομαι με αυτ.

Συγκροστηκα με νοοτροπες, με συμφροντα, κατεστημνα.

Εμαι μως περφανος γιατ δωσα μια σκληρ μχη. Οτε και στεναχωριμαι που χασα μια μχη.

Ο αγνας για τη Δημοκρατα, δεν χει ποτ τελευταα μχη, εναι διαρκς, εναι στση ζως.

Αυτ σως δεν μπορον να κατανοσουν σοι αναρωτιονται αν φυγα αν θα επανλθω. Εμαι πντα εδ.

Αλλ το διακβευμα δεν αφορ εμνα. Αφορ το μλλον της χρας. Και για αυτ το μλλον, χρειζονται βαθις τομς.

Γιατ, σας το λω ξεκθαρα: Αν θεωρομε τι, δεν υπρχαν βαθτατα προβλματα στην οικονομα και το κρτος, μχρι το 2009, ττε η απντηση στο ερτημα «Μετ το Μνημνιο, τι;», εναι απλ: Ξαν Μνημνιο.

Γιατ; Γιατ θα χουμε αρνηθε, τρα που βρεθκαμε στην κρη του γκρεμο και γλυτσαμε μα εθνικ τραγωδα την τελευταα στιγμ, θα χουμε αρνηθε να κνουμε την κρση ευκαιρα και να αντιμετωπσουμε την πραγματικ ρζα του κακο που μας φερε ως εδ.

ρα πρτο μλημ μας – συλλογικ – να μην αρνηθομε αλλ να κατανοσουμε το πραγματικ πρβλημα.

Δετερον, απαιτεται να νιθουμε περφανοι ως λληνες. Και πρπει να εμαστε περφανοι – ειδικ ο Ελληνικς λας, ο πολτης, για αυτ που καταφραμε.

Παρ τις δυσκολες, τα λθη της ΕΕ, ο Ελληνικς λας με τερστιες θυσες, κατφερε να μεισει το λλειμμα σε χρνο ρεκρ για τα διεθν δεδομνα.

Παρ τις δυσκολες, ο ΟΟΣΑ χει αναδεξει τη χρα μας μετ το 2009 πρτη σε μεταρρυθμσεις ανμεσα στα μλη της.

Και πρπει και ο κπος μας και τα επιτεγματ μας, να αποτελσουν βση για την εντητα του λαο μας, για να συνεχσουμε αλλαγς, ριζικς στη χρα μας.

πως και βση διαπραγματεσεων για την ελφρυνση του χρους. Αλλ χουμε μπροστ μας πολ δουλει. Απαιτεται να ξαναδημιουργηθε μια ριζοσπαστικ, μεταρρυθμιστικ δομ.

Η κυβρνηση μου, παρ το γεγονς τι εχε να αντιμετωπσει μια πρωτγνωρη κρση, δεν δστασε να αγγξει τα πραγματικ προβλματα και τις αιτες που τα προκαλοσαν, σε λα σχεδν τα μτωπα της δημσιας ζως. Και αυτ, αρχικ, με ευρεα συμμετοχ πολιτν.

Παντο, κναμε μια αρχ προς την σωστ κατεθυνση. Με λθη και παραλψεις, ναι. Αλλ την κναμε. Παρ το τι, λιττητα και αλλαγς δεν εναι εκολο να πνε μαζ. (Schroeder). Αρχ που αν εχε γνει λγα χρνια πριν το 2009, δεν θα εχαμε ποτ ανγκη απ Μνημνια.

Εναι αλθεια τι δεν μπορσαμε να αλλξουμε την Ελλδα σο εχαμε δεσμευτε. Δεν προκναμε. Και αυτ το φρω βαρως μσα μου. Αλλ κπου εκε, στω η προσπθεια πραγματικς αλλαγς που γινε στη διετα μας, σταμτησε. Γιατ; Αυτ θλουμε μετ το μνημνιο;

Πλι παρν το πελατειακ σστημα, στω με λγο διαφορετικς διευθετσεις;

Πλι παρντα τα κατεστημνα;

Πλι νομες σχσεις μεταξ οικονομας και πολιτικς, πλι σχσεις εξρτησης μεταξ πολιτικς και επιχειρηματικν, τραπεζικν και μιντιακν συμφερντων;

Πλι παρν να κρτος – δυνστης;

Μια διοκηση για εξυπηρετσεις;

Μια αυτοδιοκηση για διευθετσεις;

Γιατ χι μχη καθημεριν, διαρκ, για μια ευνομομενη πολιτεα; Γιατ σταματσαμε;

Αν δεν αλλξουμε το πολιτικ σστημα, πως θα κψουμε τον ομφλιο λρο με το πελατειακ κρτος;

Αν δεν ολοκληρσουμε την αλλαγ στο κρτος, αν δεν αλλξουμε τον τρπο με τον οποο ασκεται η διοκηση, πρκειται να αλλξει τποτα σε αυτν την χρα;

Αν δεν ενισχσουμε δραστικ την τοπικ αυτοδιοκηση και τον «Καλλικρτη», στε να οικοδομσουμε πολιτικς ουσιαστικς στριξης και αλληλεγγης προς τους πολτες, στε να αφσουμε πσω μας τις επιδοματικς πολιτικς για να προχωρσουμε στη δημιουργα κοινωνικν δομν για λους;

Αν δεν επιβλουμε τη διαφνεια σε λες, ανεξαιρτως, τις συναλλαγς με το κρτος, πς θα πψουν να ωφελονται οι λγοι;

Γιατ σταματσαμε να ακομε για λα αυτ κπου το 2012;

 

Τι κοστζει η αλλαγ;

Πσο κοστζει να αλλξουμε δομς στην εκπαδευση, στε να αξιοποισουμε και να επενδσουμε στους ανθρπους, την ρευνα, την τεχνολογα, τη γνση, τον νθρωπο και σε να υψηλ εππεδο δημσιας εκπαδευσης;

Πσο κοστζει να αξιοποισουμε σωσττερα τα κοινοτικ κονδλια στον αγροτικ τομα, στε να εγγυηθομε ελληνικ προντα ποιτητας, αξας, την κρητικ μεσογειακ δαιτα που αποτελε brand αν τον κσμο, προντα ανταγωνιστικ, με νους αγρτες επιχειρηματες, αντ να πουλμε χμα το λδι μας στους ιταλος.

Κοστζει τποτα η προκρυξη των συχνοττων εκπομπς ραδιοτηλεοπτικο σματος;

Πς θα νισει ο εργαζμενος δημιουργικς, αν το κρτος δεν μπορε να διασφαλσει να σστημα Πρνοιας, χι πελατειακ, αλλ που να εγγυται να ελχιστο εππεδο ζως, σιγουρι και ασφλεια, αν δεν μπορε να διασφαλσει τα δικαιματ του;

Πως θα εμπεδωθε σχση εμπιστοσνης με τους πολτες, αν δεν επικρατσει ευνομα και κρτος δικαου; Πσο κοστζει;

Πσο κοστζει να προχωρσει η Ελλδα στην αξιοποηση των φυσικν της πρων, της ηλιακς, της αιολικς, της πρσινης ενργειας – πως κναμε με την γεωθερμικ ενργεια στη Θρκη;

Κστισε τποτα η υποχρεωτικ δημοσευση λων των αποφσεων της διοκησης στο διαδκτυο; Να ξρει ο πολτης πς και που ξοδεονται τα χρματ του, τι αποφσεις παρνουν εκενοι που τον υπηρετον.

Κστισε τποτα η μηχανογρφηση λων των υπηρεσιν του δημοσου και της τοπικς αυτοδιοκησης;

Κστισε τποτα η ηλεκτρονικ συνταγογρφηση;

Κοστζει και πσο η ηλεκτρονικ διακυβρνηση;

Πσο κοστζει να φορολογικ σστημα που θα λειτουργε, αποδοτικ, δκαια, με διαφνεια, καλλιεργντας χι τον φβο αλλ την εμπιστοσνη στον λληνα πολτη;

Κοστζει τποτα νας νος εκλογικς νμος, που θα επιφρει να γερ χτπημα στο μαρο πολιτικ χρμα;

Πσο κοστζει να αναδιοργανσουμε την Δικαιοσνη στε να λειτουργε γργορα, ανεπηραστα, με διαφνεια; Κοστζουν τποτα λα αυτ;

Πσο κοστζει να αναδιοργανσουμε την κρατικ γραφειοκρατα, να χτυπσουμε την πολυνομα, τις αλληλοεπικλυψεις αρμοδιοττων, που εμποδζουν τις επενδσεις και ταλαιπωρον τον πολτη.

 

Το κστος, εναι κστος πολιτικ

Γιατ δεν τα συζητμε λα αυτ;

Γιατ δεν δνουμε μχες μαζ για λα αυτ;

Γιατ δεν διορθνουμε τα λθη και δεν πινουμε το νμα να συνεχσουμε την προσπθεια σε λα αυτ, νμα που χθηκε κπου στις εκλογς του 2012 – αν χι στα τλη του 2011, ως αποτλεσμα της θεωρας περ κυβρνησης «ειδικο σκοπο»;

χι μνον δεν κοστζουν λα αυτ, αλλ αντιθτως, με την πλρη εφαρμογ τους θα δσουν ολοκληρωμνα θετικ αποτελσματα και στο οικονομικ πεδο και στο πεδο της εμπιστοσνης με τους πολτες.

Κεντρικς πυρνας μιας διαφορετικς Ελλδας, μετα-μνημονιακς, εναι η αλλαγ στο κρτος.

Και αυτ η αλλαγ απαιτε λλες αντιλψεις.

Γιατ η κρση αφορ και αντιλψεις, νοοτροπες και τις συμπεριφορς ενς μοντλου οικοδομημνου να ικανοποιε χι σους πρπει, αλλ λους εκενους που θα πρεπε να υπηρετον τον πολτη.

Η αλλαγ απαιτε μα λλη πολιτικ συμπεριφορ.

Αν κτι με θλιψε καθς διαχειριζμουν την κρση ταν το γεγονς τι μασταν μνοι.

Μνοι στην ΕΕ, αλλ ακμα χειρτερο, μνος εγ, μνη η κυβρνηση του ΠΑΣΟΚ, που σκωσε το πολιτικ βρος της κρσης.

Καμα βοθεια απ αυτος που εχαν και τις ευθνες για την δημιουργα του ελλειμματος, καμα βοθεια απ αυτος που ευελπιστοσαν να προυν μια μρα την εξουσα.

Απντες απ τη μχη για τη σωτηρα της χρας, σμερα οι μεν κνουν τι δεν θυμονται τι λεγαν ττε και οι δε, διαγωνζονται μεταξ τους στο ποιος θα κνει την καλτερη προσαρμογ μεταξ των εκολων λγων του χθες και της σκληρς πραγματικτητας που τους περιμνει στη γωνα.

Και αυτ με θλιψε, γιατ με αυτ τους τη στση και πλρωσε περισστερα ο Ελληνικς λας και καθυστερσαμε τις μεγλες διαρθρωτικς αλλαγς που θα μποροσαν δη να χουν γνει.

Και δεν καταφραμε να ενσουμε τις δυνμεις μας μπροστ σε μα εθνικ προσπθεια.

Ακμα περισστερο με θλιψε, διτι οι αλλαγς αυτς, που αφορον θεσμος, νοοτροπες, αντιλψεις, θλουν χρνο. Θλουν συνπεια, θλουν συνχεια.

Δεν θα ολοκληρωθον απ να υπουργ, οτε απ μια κυβρνηση.

Και δεν περμενα ποτ τι θα συμφωνοσαμε σε λα.

Ζητοσα να συνεργαστομε. Ναι, να κνουμε μεταξ μας συμβιβασμος και να βρομε λσεις. χι μως να συμβιβαστομε με τα προβλματα της χρας. Σμερα, με την πλωση, γνεται το αντθετο. Η αντιπαρθεση μεταξ μας, αφνει θικτα τα προβλματα.

Με θλιψε ακμη, τι μπορσαμε να περσουμε με την μεγαλτερη δυνατ πλειοψηφα και συνανεση στην Βουλ ναν νμο για την παιδεα – και μλις λλαξε Υπουργς και Κυβρνηση, το πρτο νομοσχδιο, χι το δετερο, το πρτο νομοσχδιο που ρθε στη Βουλ ταν για να τον αλλξει, για να ικανοποισει τις πελατειακς πισεις κποιων ισχυρν πανεπιστημιακν.

 

Συνεργασα – συνανεση

Κυρες και κριοι,

Οι πολιτικς δυνμεις δεν εναι εφικτ, οτε καν θεμιτ να συμφωνον σε λα.

Μπορομε μως να συμφωνσουμε στα αυτονητα.

Μπορε τα κμματα να διαφωνομε στο ποιοι πρπει να πληρνουν φρους και πσο, αλλ μπορομε κλλιστα να συμφωνσουμε για το πς θα παταχθε η φορολογικ ανομα.

Μπορε τα κμματα να διαφωνομε στο ρλο που πρπει να χει το δημσιο στην οικονομα, αλλ μπορομε κλλιστα να συμφωνσουμε στο τι πρπει να λειτουργε ηλεκτρονικ, με διαφνεια και διαγεια.

Μπορε τα κμματα να διαφωνομε για το πς πρπει να λειτουργε η δημσια υγεα. Σγουρα μως μπορομε να συμφωνσουμε στην ανγκη πλρους σεβασμο του κθε ευρ που δαπανται εκε.

Συμφωνημνο πλασιο πταξης φοροδιαφυγς.

Ολοκλρωση ηλεκτρονικς διακυβρνησης.

Ολοκλρωση ηλεκτρονικς συνταγογρφησης.

Πσο δσκολο εναι στω αυτ τα τρα να συμφωνηθον με ευρτατη διακομματικ συνανεση και να ολοκληρωθον μχρι το τλος του τους;

Δεν χρειζεται να μας το επιβλλει κανες.

Ξρουμε τι εναι ανγκη να γνουν αυτ. Ας δεσμευτομε εμες οι διοι. Πρα απ Μνημνια. Σας δωσα τρα παραδεγματα. Επαναλαμβνω: Δεν χρειζεται και οτε συμφωνομε σε λα.

Στα αυτονητα μως που λοι συμφωνομε, ποια κι αν εναι αυτ, ας προχωρσουμε μπροστ.

Η χρα θα αναπνεσει και ο δρμος για την οριστικ αλλαγ της θα ανοξει διπλατα.

Και μαζ, θα αρχσουν να οικοδομονται οι προποθσεις για να εγκαταλεψουμε οριστικ τα σκληρ δημοσιονομικ μτρα που πλττουν αδιακρτως τους πολτες.

Ας προχωρσουμε μνοι μας στις αλλαγς, πρα απ τα μνημνια.

Πιστεω, μως, τι μπορομε να συμφωνσουμε σε πολλ περισστερα.

 

μως, θεωρ τι η αλλαγ στο κρτος πρπει να ρθει απ τον λα.

Και εξηγομαι: Πρτα, το ελληνικ κρτος απ τη γννηση του, ταν ξνο σμα για τον λληνα. Οι Βαυαρο επβαλαν να νομοθετικ πλασιο.

Εμες οι λληνες εδαμε το κρτος και σαν δυνστη αλλ και σαν πηγ πελατειακν διευθετσεων.

Τα κμματα, βλεπαν την εξουσα ως ευκαιρα λαφυραγγησης. να πλιτσικο μετ τις εκλογς.

Το μορασμα της εξουσας.

Το δε κρτος βλεπε τον πολτη με καχυποψα.

Θα πω ακμη παραπρα. Για να αλλξουμε την χρα πρπει η κρση αυτ να γνει ευκαιρα.

Προτενω να βρομε ναν κοιν αξιακ τπο.

Μπορε να μας χωρζουν πολλ, αλλ θα πρπει να μας ενσει νας κοινς αξιακς τπος.

να πλασιο βασικν αρχν, πρακτικν και αντιλψεων που θα σεβαστομε λοι.

λα τα κμματα.

Αρχς βασισμνες στην διαφνεια, τη λογοδοσα, τη συμμετοχ, την προστασα του περιβλλοντος και του πολιτισμο, τα ανθρπινα δικαιματα, τη βιωσιμτητα της οικονομας μας.

Αν εναι να αλλξουμε το κρτος, απαιτεται να αισθανθε ο λληνας τι εναι δικ του το κρτος.

Κανενς λλου.

Θα πρπει να χει το δικαωμα να το θεσπσει, αλλ και την υποχρεση να το υπερασπιστε.

Πιστεω τι αυτ μπορε να γνει χι απλ με αλλαγς στο Σνταγμα, αλλ με μια διαδικασα που θα καταλγει σε σειρ δημοψηφισμτων.

Να συζητηθον λα τα μεγλα θματα, απ την παιδεα μχρι το πολιτικ σστημα, απ την αυτοδιοκηση μχρι την δικαιοσνη, διεξοδικ λες οι εναλλακτικς προτσεις.

Αν δεν θλουμε λοιπν, και καννας δεν θλει, η απντηση στο «Μετ το Μνημνιο, τι;» να εναι, αργ γργορα, και πλι να νο Μνημνιο, ττε ας προχωρσουμε με δικ μας πρωτοβουλα, με σο το δυνατν ευρτερη διακομματικ συνανεση σε να Εθνικ Συμβλαιο που θα κινσει τις παραπνω διαδικασες

Με χρονοδιαγρμματα και συγκεκριμνα μετρσιμα αποτελσματα.

Αρκετ με τη διχνοια. Αρκετ διαιρεθκαμε.

Σμερα, που ζομε ακμη μα κορφωση διακομματικς υστερας, λοι εναντον λων, σμερα προτενω να καθσουμε στο τραπζι για να Εθνικ Συμβλαιο.

Δσκολο; Δσκολο.

Μπορομε; Ναι αν αγαπμε αυτν τον τπο. Αν δεν θλουμε οι θυσες που γιναν να πνε χαμνες. «Μπορομε»

Κποια στιγμ, μιλντας με τον Dean (τον Πρεδρο) του Kennedy School, τον David Ellwood, τον ρτησα τι θεωρε μοναδικ στο δρυμα που υπηρετε.

Μου απντησε τι, στο Χρβαρντ – αλλ και σε λο το πανεπιστημιακ σστημα της Αμερικς – υπρχει μια αντληψη που θεωρε τι εναι απαρατητο να διαφυλαχθε.

Εναι η αισιοδοξα τι μπορομε να αλλξουμε τον κσμο προς το καλτερο. Εναι η πστη στις δυνμεις του ανθρπου. Στις δυναττητες του. Στο «ναι μπορομε».

Και απ αυτ το «ναι μπορομε», απορρει φυσιολογικ η συνεχς αναζτηση, η ελευθερα σκψης και κφρασης, η διαρκς ρευνα, πως και μθηση.

Η ννοια της αποτυχας δεν υπρχει – εναι και η αποτυχα μια εμπειρα, να βμα μθησης για να γνουμε ακμα καλτεροι.

Μλιστα – σοι εσαστε επιχειρηματες – ξρετε καλ τι δεν θεωρεται «ριμος» νας επιχειρηματας στην Αμερικ εν δεν χει αποτχει μια – δυ φορς στις επιχειρηματικς του δραστηριτητες.

H αντληψη τι τποτα δεν εναι ανυπρβλητο, απ την εξερεση θεραπεας για τον καρκνο μχρι την εξλειψη της φτχειας, την αντιμετπιση της κλιματικς αλλαγς, την δημιουργα μιας κοινωνας πιο δκαιης και ευτυχισμνης, αποτελε κινητρια δναμη στα Πανεπιστμια αυτ.

 

Οι αρχαοι και η πολιτικ

σως να μας φανεται ξνη αυτ η αντληψη. Ειδικ αυτ την εποχ. μως, ως λληνες που εμαστε δεν θα πρεπε. Στον χρνο που μου δθηκε μετ την πρωθυπουργα μου, θλησα να ψξω παραδσεις. Απευθνθηκα στους αρχαους λληνες. χι ως φυγ – οτε για απομνωση. Αλλ σαν μια σκηση αναζτησης.

Εντυπωσιστηκα ταν νας Καθηγητς του Yale, ο Donald Kagan, μου μλησε για την ανακλυψη των αρχαων προγνων μας: την ανακλυψη της ννοιας της πολιτικς.

Οι λληνες, μου επε, κποια στιγμ ρθαν σε ρξη με την μοιρολατρεα.

ννοια κυραρχη στις κοινωνες της εποχς εκενης, απ τους Φαρα της Αιγπτου μχρι τους βασιλες της Περσας.

Την υποταγ στην απολυττητα των τυρννων, στον εντυπωσιασμ των μγων στην εξουσα των ιερατεων και των δογμτων τους.

 

Οι λληνες νκησαν τον φβο.

Και κατανησαν τι μπορον να φανταστον – ακμα περισστερο – να κνουν πραγματικτητα μια διαφορετικ κοινωνα.

τσι γεννθηκε η ννοια του πολτη και της πολιτικς. Ως δναμη της φαντασας και της δημιουργας. Κτι το οποο μας υπενθυμζει και νας σγχρονος λληνας φιλσοφος: Ο Κορνλιος Καστοριδης.

 

Για την δημοκρατικ θσμιση της κοινωνας.

Μια καταπληκτικ φιλλληνας, η Edith Hamilton, εξηγε με αγπη και θαυμασμ τι για τον λγο αυτ, δηλαδ, την πστη στις δυναττητες του ανθρπου, αναπτχθηκαν η φιλοσοφα, η επιστμη, ο διλογος, η σκηση του σματος και του πνεματος, τα παγνια, οι αγνες, το θατρο και η τχνη.

Αυτονητο δεν εναι;

Αν εμες χουμε την τχη μας στα χρια μας, ττε σο καλτεροι γινμαστε τσο οι δυναττητς μας να θεσπσουμε, να αλλξουμε, να καλυτερεσουμε την κοινωνα μας μεγαλνουν.

Αυτ η πστη εναι που κυριαρχε στα ινστιτοτα που εσες σπουδσατε.

Αλλ αυτ εναι η δικ μας ελληνικ παρδοση που ενπνευσε την Αναγννηση και τελικ, μια ολκληρη πνευματικ κοιντητα ακμα και σμερα. Θα μου πετε, και τι γινε; Τι σχση χουν λα αυτ με την Ελλδα του σμερα;

Αν σμερα ρωτσουμε ναν πολτη -και χι μνο στην Ελλδα- για την «πολιτικ», η απντησ του δεν θα χει καμα σχση με την αρχαιοελληνικ ννοια πως σας την περιγραψα. Η συνηθισμνη αντδραση, εναι το λιγτερο η βαθι απογοτευση με την πολιτικ. Και επσης, στη σημεριν Ελλδα κυριαρχε η μοιραλατρεα. Και μλιστα με τρεις εκδοχς.

Η πρτη εκδοχ εναι αυτ που λει: «ωχ ρε αδελφ, εμες οι λληνες ποτ δεν θα αλλξουμε, αυτ η χρα τσι πντα θα’ναι».

Απολτως συμπληρωματικ αυτς της μοιρολατρικς ποψης, εναι αυτ που ευκολπιστα ελπζει σε σωτρες: πολιτικος, χρες, δγματα, θρησκεες.

Η τρτη εκδοχ εναι αυτ που λει: «για λα φταει ο λλος, ο ξνος, ο διπλανς, ο πολιτικς, μια λλη χρα, η τρκα». ρα, η λση εναι απλ: «αν φγει ο «κακς λλος» και μενουμε εμες οι σωστο, γνσιοι, καθαρο λληνες, λα θα’ναι καλ».

Και οι τρεις εκδοχς εντενουν την εξρτηση της Ελλδας, γιατ ακινητοποιον τις δημιουργικς δυνμεις στην κοινωνα μας, γιατ περιμνουν να σωθομε απ δνειες δυνμεις, και διαιρον – πολνουν τους πολτες σε μια εποχ που χρειζεται μια συλλογικ απντηση.

Και οι τρεις αυτς αντιλψεις αποτλεσαν και αποτελον εμπδιο για το ξεπρασμα της κρσης αλλ και για την μετα-μνημονιακ Ελλδα.

 

Πατριωτισμς και παρδοση

Υπρχει μια διαφορετικ εκδοχ. νας νος πατριωτισμς. νας πατριωτισμς που δεν φοβται να μιλσει για τις δικς μας αδυναμες, που σπει την μοιρολατρεα και πιστεει στις δυναττητς μας. νας πατριωτισμς που ψχραιμα αξιολογε και τα συν αλλ και τα πλην λλων εθνν.

Δεν ψχνει για ξωθεν σωτρες οτε για αποδιοπομπαους τργους αλλ αξιοποιε ,τι καλτερο χουμε εμες και τις ποιες καλς πρακτικς χουν οι εταροι μας λλοι λαο.

Πατριωτισμς που δεν καπηλεεται τα σμβολ μας, αλλ υπηρετε τις αξες μας.

Πατριωτισμς που δεν χρησιμοποιε προς διον φελος κθε τι το ελληνικ, αλλ προσφρει και δημιουργε, εργζεται για μια διαφορετικ Ελλδα.

Αυτ πιστεω χρειαζμαστε για την Ελλδα. Και σε αυτ την κατεθυνση καλ και εσς να συνεισφρετε.

Η αλλαγ, η προδος δεν εναι ποτ υπθεση ενς. Εναι καθκον λων.

Σας ευχαριστ.