Τρτη, 17 Μαου 2011

M

Περιγραφ: http://4.bp.blogspot.com/-Lw07yWZcLw4/TdDa3W7vzXI/AAAAAAAAVtk/AsTvzMjfcD8/s1600/PASCHOS0_normal.jpgΔεν εναι δκα τα πργματα που πρπει να γνουν για να σωθε η χρα. Οτε καν εκατν δκα. Εναι χιλιδες κι λα αλληλνδετα. Γι’ αυτ οι κουβντες δεν καταλγουν πουθεν. Η συζτηση μοιζει με φαλο κκλο. Ναι: η (μη) λειτουργα της Δικαιοσνης εναι να απ τα μεγαλτερα προβλματα του τπου. Για να χουμε μως αδκαστους δικαστς πρπει να τους αμεβουμε καλ. Για να πληρνουμε πολλ λεφτ, πρπει η εφορα να τα μαζεει. Για να τα μαζεει πρπει οι φοροφυγδες να ξρουν τι η Δικαιοσνη θα τους τιμωρσει και συνεπς θα λειτουργε. Η Δικαιοσνη δεν λειτουργε, λεφτ δεν μαζεονται, ρα αδιξοδο...

Αδιξοδο; Μα δεν λμε τι «η δημοκρατα δεν χει αδιξοδα»; Πς γνεται και η δικ μας δημοκρατα σε κθε πρβλημα βρσκει τοχο; Πς γνεται να μην χουμε λσει οτε καν το πρβλημα των σκουπιδιν της Αθνας; Πς γνεται να χουμε μχες στους δρμους για να πρβλημα που αντιμετπισαν λες οι δυτικς πλεις και το λυσαν χωρς μολτοφ και ΜΑΤ;

Μπως, τελικ, εμαστε να Ιρκ (χωρς –προς το παρν, τουλχιστον– τις αυτοσχδιες βμβες) που η δημοκρατα δεν ανθε σο κι αν την υμνομε;

Μπως μς πρπει τελικ νας ανατολτικου τπου «αριστοκρατικς δεσποτισμς» για να μπορομε να συμβινουμε; Το τελευταο ακογεται σαν νεολογισμς, αλλ εναι μια ποψη που συγκεκαλυμμνα καλλιεργεται χρνια, ετε δι κποιας «κυβρνησης αρστων, που θα μς βγλει απ το τλμα», ετε δι της ευχς «να υπρξει νας Ποτιν και στην Ελλδα».

 

Σγχυση δικαιωμτων

Το βασικτερο πρβλημα της Ελλδας εναι τι δεν χει μθει να λνει προβλματα. Δεν χει κατανοσει τον δημοκρατικ καννα, το μνο εργαλεο που χουν οι λλες χρες της Δσης για να προκβουν. Υπρχει σγχυση μεταξ των ατομικν δικαιωμτων και του δικαιματος της πλειοψηφας να αποφασζει. Υπρχει σγχυση μεταξ της παρνομης βας των πολιτν και της νμιμης βας του κρτους· μεταξ του κοινωνικο συμβολαου και του κρτους πρνοιας· μεταξ ενημρωσης και εξουσας· μεταξ δικαιωμτων και υποχρεσεων που απορρουν απ αυτ τα δικαιματα.

Υπρχει σγχυση λξεων και συνεπς εννοιν. Στην Ελλδα κυριαρχε σε λα τα εππεδα του διαλγου νας χδην μεταμοντερνισμς του τπου «ο αστυνμος εναι ργανο, το μπουζοκι εναι ργανο, ρα ο αστυνμος εναι μπουζοκι». Αυτς διαχει τη σγχυση και δεν αφνει τους πολτες να ξεκαθαρζουν προτεραιτητες, λσεις και το κστος. Αυτ που επσης δεν κατανοσαμε εναι τι δεν υπρχουν λσεις χωρς κστος. Κθε λση χει κποιο κστος, απλς πρπει να βρομε εκενες τις λσεις που το φελος θα εναι μεγαλτερο απ το κστος.

 

Παιδεα και παδεμα

Η αποσαφνιση λων αυτν χρειζεται παιδεα· χι μνο σχολει αλλ παδεμα, διβασμα, ενημρωση, προβληματισμ. Ακμη κι αυτ την ννοια της παιδεας δεν την χουμε αποσαφηνσει. Δεν εναι μνο τι τη θεωρομε κτι σαν αναγκαο κακ πριν απ την πρσληψη στο Δημσιο (εξ ου και ο μοναδικς στην οικουμνη ρος «αδιριστοι καθηγητς») αλλ δεν κατανοομε τι η Παιδεα προποθτει τον παιδεμ. Δεν υπρχει αυτ που λμε «δημοκρατικ παιδεα». Το διβασμα πριν γνει ευχαρστηση εναι καταναγκασμς. Η σχση διδασκντων - διδασκομνων εναι απ τη φση της εξουσιαστικ. Κποιος μιλει και κποιοι ακον. νας βαθμολογε και πολλο βαθμολογονται. Κποιος (μεγαλτερος) αποφασζει και κποιοι (μικρτεροι) υφστανται τις αποφσεις του.

Γι’ αυτ ας αφσουμε πσω μας τις ανοησες του Μη (ναι, η ελευθερα εναι σημαντικ, αλλ για να πραγματωθε απαιτεται να υπρχει η «τυραννα της πλειοψηφας») κι ας γυρσουμε στην αρχ. Να ξεσκονσουμε τα κιτπια για το Κοινωνικ Συμβλαιο, τις πραγματεες περ διακυβρνησης, το «Περ ελευθερας» του Τζον Στιοαρτ Μιλ. Να κνουμε τη συζτηση που πιθαντατα οι μεγαλοδεατισμο του παρελθντος δεν μς επτρεψαν να κνουμε ως τρα. Να καταλβουμε τι σημανει η ννοια πολτης: γιατ σε μια δημοκρατα εναι το σημαντικτερο αξωμα, αλλ και γιατ χει τις περισστερες υποχρεσεις.

Πρπει να κατανοσουμε τι η δημοκρατα εναι ιερ διτι εναι ο μνος μηχανισμς που χουμε για να διευθετομε αναμακτα τις κοινωνικς και τις προσωπικς αντιθσεις. Οφελουμε να καταλβουμε τι νμος δεν εναι το δκιο κανενς, αλλ η κφραση της πλειοψηφας. τι τα ατομικ δικαιματα εναι ιερ και απαργραπτα, αλλ δεν εναι λα τα δικαιματα ατομικ· αλλ οτε και οι επιθυμες εναι δικαιματα. Πρπει να κατανοσουμε τι δεν επιβουλεεται μνο το κρτος τα δικαιματ μας αλλ και οργανωμνες ομδες που αυτοπροσδιορζονται ως εκφραστς λαο, χωρς κανες να τους το χει ζητσει και χωρς καμι διαδικασα νομιμοποησης.

 

Συμβλαιο ανταλλαγς

Οφελουμε επσης να καταλβουμε τι το κοινωνικ συμβλαιο εναι μια ανταλλαγ: δσαμε το μονοπλιο της βας στο κρτος για να χουμε το δικαωμα στην ασφλεια. τι το δικαωμα στην ασφλεια δεν απειλεται μνο απ το κρτος και τις οικονομικς ελτ. Απειλεται και απ οργανωμνες ομδες που δικαιολογον τις βιαιοπραγες τους με κποια μελλοντικ και πανψηλα ιδανικ. τι ο λγος δεν εναι βα και η βα δεν εναι λγος. τι ο ρος «συμβολικ βα» εναι σχμα οξμωρο. τι δικτατορα και δημοκρατα δεν εναι το διο πργμα και τι το καθκον αντστασης στην πρτη δεν σημανει τι πρπει να κνουμε μπχαλο την δετερη. τι ο δημσιος χρος αξζει προστασας, χι μνο απ τα συμφροντα αλλ και απ τους πολτες.

Αυτν τη στιγμ ο καρκνος στη χρα εναι καθολικς. Δεν υπρχει τομας, οτε θεσμς που να μην χει προσβληθε. Πριν τελευτσει η κοινωνα –η οποα δεν εναι μνο οι νθρωπο αλλ και οι δεσμο και οι καννες που εννουν και κανοναρχον τις πρξεις των ανθρπων– πρπει να ανακαλψουμε τον δημοκρατικ καννα. Αυτς χει δικαιματα, αλλ και υποχρεσεις. χει ασφλεια αλλ και τιμωρα για την παραβαση αυτο του καννα.

Αφο τα σιγουρψουμε λα αυτ, μπορομε να προχωρσουμε στις επιμρους παθογνειες. Δεν υπρχει πρβλημα που δεν μπορε να λυθε. Δεν υπρχει πρβλημα που λνεται για πντα. Δεν υπρχει πρβλημα που λνεται χωρς συμβιβασμος. Δεν υπρχει λση χωρς κστος. Δεν υπρχει «πρε» χωρς «δσε». Και δεν μπορομε να τα χουμε λα.

Μλις κατακτσουμε τον δημοκρατικ καννα, χι δκα, αλλ δκα χιλιδες προβλματα μπορομε να επιλσουμε.

 

Οι περιπτειες του εκσυγχρονισμο

H χρα ζησε να μεγλο διστημα με να παραλρημα λακιστικς υστερας. Πολλο επεσθησαν τι μπορε να υπρχει πλοτος χωρς εργασα, μπρδεψαν την εθνικ ανεξαρτησα με την ανξοδη ρητορεα, κποιοι επιχειρηματολγησαν τι οι υποδομς για την ανπτυξη ετε εναι κλπο των καπιταλιστν για να αυξσουν τα κρδη τους τι ταν για τους κουτφραγκους· εμες, τλος πντων, δεν τις χρειαζμασταν. Πολλο ζοσαν σε να παραμυθνιο κσμο. Mε ελπδες και δρκους. Oι αποτυχες μας ποτ δεν εξηγθηκαν ως προν δικς μας αμλειας αδιαφορας, αλλ πντα ταν αποτελσματα διεργασιν σκοτεινν δυνμεων με ακμη πιο σκοτειν κνητρα. H μνη εμφανς εξγηση για τα δειν μας –πντα στα πλασια του παραμυθιο– ταν η ζλια. Kποια αρατα κντρα μας ζλευαν και μας υπονμευαν.

Τα νεοελληνικ παραμθια ανακυκλθηκαν τσο πολ που γιναν σκληρ δγματα. O ελληνικς ανορθολογισμς γινε κυραρχη ιδεολογα. Oι εχφρονες βαφτστηκαν ενεργομενα τρτων· φυσικ «εχθρν της χρας».

Σιγ σιγ μως το παραμθι χασε την εξηγητικ του ικαντητα. Mε ρους εθνικς ανεξαρτησας δεν μποροσε να γνει κατανοητ γιατ δεν χουμε εθνικ οδ. Mε ρους ιμπεριαλισμο του κεφαλαου δεν μποροσε να εξηγηθε η χαμηλ παραγωγικτητα στον δημσιο τομα. Tο κατ Tμας Kουν «παρδειγμα» που χουμε φτιξει για την εξγηση της νεοελληνικς πραγματικτητας χει πλον εμφαν σημδια κρσης. Εμαστε στη φση αλλαγς «παραδεγματος».

Tα σημδια αυτς της μετβασης ταν εμφαν απ τα μσα της δεκαετας του 1990. Oι λληνες ρχισαν να διαισθνονται τη σαπλα στο Bασλειο της Δανιμαρκας. O κ. Σημτης εξελγη το 1996 και το 2000 ως φορας ελπδας για την ορθολογικοποηση και επαναδυτικοποηση της χρας. μως, απτυχε. Oι πολυδιστατες ισορροπες που προσπθησε να κρατσει και με το κμμα του και με τα ποικλα συμφροντα (τα οποα κρατον δσμια τη χρα) υπονμευσαν αυτ που προσπθησε να ενσαρκσει ο κ. Σημτης. Την ελπδα εκσυγχρονισμο της Ελλδας.

Η αποτυχα του εκσυγχρονισμο φνηκε τι χρειστηκαν μλις πντε χρνια για να ξηλωθε το οικοδμημα. Ακμη και το κορυφαο επτευγμ του, η νταξη της χρας στην ΟΝΕ, εναι σμερα υπ αρεση. Αυτ οφελεται στο γεγονς τι ο εκσυγχρονισμς δεν γινε ποτ κυραρχο ατημα της χρας, οτε καν του ΠΑΣΟΚ. Στηρχθηκε μεν απ τα μεγλα Μσα Ενημρωσης, αλλ δεν δουλετηκε μσα στην κοινωνα. Δεν γινε κτμα της μεγλης μζας και γι’ αυτ δεν υπρξαν κοινωνικς αντιστσεις στο ξλωμα των ελλιπν –αλλ εκσυγχρονιστικν, οπωσδποτε– μτρων κατ τη διρκεια της διακυβρνησης απ τη Να Δημοκρατα. Δεν υπρξε η πολιτικ παιδεα σε βθος με αποτλεσμα να επαναληφθε αυτ που γραφε απ το 2002 ο κ. Γιννης Βολγαρης: «Η Ελλδα, πιεζμενη απ την ανγκη να μη χσει το τρνο του εκσυγχρονισμο, αποδεικνυταν δεκτικ των εκσυγχρονιστικν τσεων που ρχονταν απ τη Δση. Αφομοωνε μως τις πιο “εκολες” επιφανειακς και καταναλωτικς ψεις του εκσυγχρονισμο, παρ τα “δυσκολτερα” και απαιτητικτερα παραγωγικ και κοινωνικ μοντλα...».

Σμερα, η Ελλδα βρσκεται και πλι σε σταυροδρμι. Ο κνδυνος της χρεοκοπας θα την αναγκζει να κνει εκσυγχρονιστικ λματα. Αν μως αυτ γνουν μνο και μνο για να μη φγουμε απ το τρνο της Δσης, αν δεν αλλξουμε, πραγματικ, παραγωγικ μοντλο και τρπο θερησης της κοινωνας, πλι με χρνια με καιρος, πλι εδ θα εμαστε...

 

Διαβστε

Γιννης Βολγαρης, «Η πρκληση της ηγεμονας», εκδ. Πλις