1821

. ,

25 2013

Ο Ργας ψλνει το Θοριο (Μουσεο Μπενκη)

«Ας εξετση διακεκριμνως οποιοσδποτε λαβεν μρος εις την Επανστασιν, και θλει δει τι η τξις των ξενιτευμνων λογιοττων και εμπρων εναι τις πρτη ετλμησεν και εκνησεν τον μοχλν τοτον και μβασεν και τους Προεστος και τους Αρματολος εις τα αματα.»1

Ετσι περιγρφει την κινητρια δναμη της Επανστασης του 1821 νας εκ των πρωταγωνιστν της, ο Σερραος επανασττης Ν. Κασομολης, καταδεικνοντας το κοινωνικ της περιεχμενο. Εκτοτε, αυτ εκτοπστηκε απ την κρατοσα ιστοριογραφα, για να κυριαρχσουν το θρησκευτικ και μια «υπερταξικ» ννοια του εθνικο ως αποκλειστικ κνητρα της Επανστασης.

Σε κθε ιστορικ εποχ, μια κοινωνικ τξη προβλλει ως πρωτοπρα, αποτελντας την ηγτιδα δναμη – μοχλ της κοινωνικς προδου. Την περοδο που εξετζουμε, ο ρλος αυτς ανκε στην αστικ τξη, η οποα διαμορφθηκε και αναπτχθηκε στα πλασια του φεουδαρχικο συστματος. Σε μια μακρχρονη πορεα, οι φεουδαρχικς σχσεις παραγωγς γιναν εμπδιο για την περαιτρω ανπτυξη των νων παραγωγικν δυνμεων, των καπιταλιστικν. Επρεπε, λοιπν, να σπσουν. Και σπασαν, με τη νκη των αστικν επαναστσεων, οι οποες συντριψαν τη φεουδαρχικ εξουσα και συγκρτησαν τα αστικ θνη – κρτη.

Η ελληνικ επανσταση του 1821 δε διφερε ως προς αυτ, απ τις αντστοιχες επαναστσεις και κινματα που σημειθηκαν σε μια σειρ χρες το διο διστημα. Βεβαως, πραγματοποιθηκε σε συνθκες οθωμανικς κατκτησης, με ηγετικ δναμη την ελληνφωνη χριστιανικ αστικ τξη. Ηταν, επομνως, εθνικοαπελευθερωτικ στη μορφ και αστικοδημοκρατικ στο περιεχμενο.

Οπως σε λες τις αστικς επαναστσεις, τσι και στην ελληνικ του 1821, πραν μρος, ως κινητριες δυνμεις, οι πλατις μζες της αγροτις, καθς και η μικρ ακμα αριθμητικ εργατικ τξη (νατες, τεχντες, κ..). Ο μαζικς λακς ηρωισμς, ακμα και μεταξ των αμχων, η συλλογικ δρση που λαβε λες τις μορφς πλης – και κυρως την νοπλη – η αυτοθυσα, σφργισαν τον πολυετ αγνα, αφνοντας πσω διαχρονικ διδγματα.

Η νοδος της αστικς τξης

Ο 18οςαινας υπρξε μια περοδος, που η ελληνικ αστικ τξη σημεωσε πρωτγνωρη ανπτυξη. Σε αυτ συνβαλαν μια σειρ παργοντες. Οι αλλαγς στο οθωμανικ καθεστς γαιοχρησας και η εξπλωση του διεθνος εμπορου επφεραν σημαντικς μεταβολς στο εππεδο της αγροτικς οικονομας, που, απ κλειστ, ρχισε σιγ σιγ να γνεται εμπορευματικ. Το χρμα παψε πια αποκλειστικ να αποθησαυρζεται και ρχισε σταδιακ να κυκλοφορε και να επενδεται στο εμπριο, στις τρπεζες, στη βιοτεχνα, κ.α.Η Συνθκη του Κιουτσοκ – Καναρτζ (1774) και οι Ναπολεντειοι πλεμοι (1793-1813) δημιοργησαν τις συνθκες για ραγδαα ανπτυξη και κερδοφορα του ελληνικο εμπορικο και ναυτιλιακο κεφαλαου. Εκατοντδες πλοα ναυπηγθηκαν, εμπορικ δκτυα εξαπλθηκαν σε λη την Ευρπη, εν οι δραστηριτητες των Ελλνων κεφαλαιοχων επεκτθηκαν γργορα στους τομες των τραπεζν και των ασφαλειν. Σημαντικ υπρξε, επσης, η ανπτυξη της βιοτεχνας.

Επθεση τουρκικο ιππικο εναντον των Ελλνων στο Βελεστνο. Λακ γκραβορα εποχς

Κατ τα τλη του 18ουαινα, η ελληνικ αστικ τξη, πραν της οικονομικς δναμης, οπλστηκε ακμη με ιδεολογα και πολιτικ πργραμμα, που ντλησε απ το Διαφωτισμ και τη Γαλλικ Επανσταση. Τα εμπορικ – βιοτεχνικ κντρα των Ελλνων αποτλεσαν πνευματικ φυτρια, που συντελστηκε η εθνικ αφπνιση, μετατρποντας το «χριστιανικ γνος των Ρωμαων» σε «ελληνικ θνος». Στην εθνικ συνειδητοποηση προστθηκε σε μια πορεα και η επαναστατικ ψυχολογα.

Ολη αυτ η κνηση – απειλ για την παλαι τξη πραγμτων – προκλεσε την αντδραση της επσημης Εκκλησας, η οποα καταδκασε τα «αθεας λμπερα» των Γλλων, ζτησε να καον τα «ανερα» βιβλα (πως του Βολτρου) και να αφοριστον σοι τα διβαζαν. Λγο πριν την Επανσταση δεν ταν λγοι εκενοι που υποστριζαν: «Ας αφσουμε τα παιδι του Μωμεθ να αποτελεισουν τα παιδι του Ροβεσπιρου.»2Ωστσο, η δυναμικ που απελευθρωσε η αστικ τξη της Γαλλας δεν κατστη εφικτ να καταπνιγε. Οπως υπογρμμισε ο διος ο Θ. Κολοκοτρνης, «η γαλλικ επανσταση και ο Ναπολοντας, καμε, κατ την γνμη μου, ν’ ανοξουν τα μτια του κσμου.»3

Η ανερχμενη αστικ τξη δεν υπρξε μνον ο κοινωνικς φορας της εθνικς αφπνισης – συνειδητοποησης, αλλ και ο οργανωτς της επανστασης, στην οποα προσδωσε σαφς ιδεολογικοπολιτικ περιεχμενο. Ο Ργας Φεραος μσα απ τονΘοριο πρβαλλε τσο να απελευθερωτικ σχδιο σο και να πολιτικ πργραμμα. Εκε, καθς και στο ργο του Να Πολιτικ Διοκησις που ακολοθησε, καλοσε σε εξγερση λους τους λαος της Βαλκανικς («Χριστιανος και Τορκους»), με σκοπ το γκρμισμα της οθωμανικς κυριαρχας και τη δημιουργα μιας Βαλκανικς ομοσπονδας. Ο Ργας ρθε σε επαφ με το Διευθυντριο της Γαλλικς Επανστασης, δρυσε μυστικΕταιρεα και ανπτυξε δρση στα εμποροβιοτεχνικ κντρα των Ελλνων, στον ελλαδικ χρο και τα Βαλκνια.

Ο Κολοκοτρνης και τα παλικρια του μετ τη μχη. Ζωγραφι του Θεφιλου

Η σσταση συνωμοτικν οργανσεων με ταξικος – εθνικοαπελευθερωτικος σκοπος υπρξε συνθης πρακτικ για τα αντστοιχα κινματα της εποχς. Εκτς απ την Εταιρεα του Ργα, συγκροτθηκαν τα επμενα χρνια μια σειρ οργανσεις, πως η Εταιρεα των Πντε, το Ελληνγλωσσον Ξενοδοχεον(Παρσι 1809), η Φιλμουσος Εταιρεα (Αθνα 1813) και, βεβαως, η Φιλικ Εταιρεα (Οδησσς 1814). Η τελευταα υπρξε σαφς η πιο σημαντικ, τσο απ την ποψη της μαζικτητας, σο και της μαχητικτητας, αλλ και του ρλου τον οποο παιξε.Στον πυρνα της Φιλικς Εταιρεας (ΦΕ) ταν η αστικ τξη. Στις γραμμς της εντχθηκαν πολλο σημανοντες μποροι και τραπεζτες (πως οι Α. Κροκδας ο Εμμ. Παππς αντστοιχα), εφοπλιστς (πως οι Κουντουριτης και Μεξς), κ.ο.κ. Η οργνωση, η δομ και οι αρχς λειτουργες της ΦΕ αντλοσαν απ την αντστοιχη ευρωπακ εμπειρα, ιδιατερα της καρμποναρας.

Στη συνχεια μυθηκαν στη ΦΕ και κοτζαμπσηδες (πως οι Π. Μαυρομιχλης και Λντος, οι Ροφοι και οι Ζαμηδες), Φαναριτες (πως οι Μαυροκορδτος, Νγρης Νοτσος και Φιρρης) και αντεροι κληρικο (πως οι Α. Γαζς, Παλαιν Πατρν Γερμανς και Ιγντιος Ουγγροβλαχας). Οι δυνμεις αυτς δεν υπρξαν ομοιογενες, δημιουργντας συχν αντιθσεις και τριβς στους κλπους της Φιλικς, εν η στση τους στην Επανσταση ποκιλλε. Τλος, ενψει της ταυτχρονης κρυξης της Επανστασης στα Βαλκνια εντχθηκαν στη ΦΕ πολλο Σρβοι, Βολγαροι, Μολδαβο και Βλχοι. Το 1819-1820 ρχισαν να στρατολογονται στο Μορι και μλη απ τις λακς τξεις.

Παραμονς του 1821, ο μηχανισμς της Φιλικς κινητοποιθηκε για την κρηξη της Επανστασης. Στην Πελοπννησο, που θα δινταν βρος λγω της παρξης συμπαγος ελληνικο πληθυσμο και της λλειψης σημαντικν οθωμανικν δυνμεων (οι οποες εχαν δεσμευτε για την αντιμετπιση του Αλ πασ των Ιωανννων), στλθηκαν οι Παπαφλσσας και Αναγνωσταρς. Στις 22 Φεβρουαρου 1821 ο Αλξανδρος Υψηλντης (αρχηγς της ΦΕ) πρασε τα σνορα της Ρωσας με την οθωμανικ αυτοκρατορα κηρσσοντας στη Μολδαβα την Επανσταση.

Το διεθνς πλασιο

Η Επανσταση του 1821 εκδηλθηκε ταν στη Γαλλα εχε δη ηττηθε ο Ναπολων (1815) και στην Ευρπη εχε συγκροτηθε η Ιερ Συμμαχα, η οποα αντιμετπιζε με καχυποψα ως και ανοιχτ καταστολ λα τα ανλογα πολιτικ – επαναστατικ κινματα της εποχς (στη Νεπολη, στη Σικελα, στο Πεδεμντιο, στη Μαδρτη, στη Λισαβνα, κ.α.).

«Η ναυμαχα του Ναβαρνου» (πνακας Αβαζφσκι, 1846)

 

Πολλο εκ των πρωταγωνιστν των εθνικν – αστικοδημοκρατικν αυτν κινημτων κατφυγαν διωκμενοι στην επαναστατημνη Ελλδα, λαμβνοντας ενεργ μρος στον Αγνα. Τα φιλελληνικ «κομιττα» που εμφανστηκαν σε μια σειρ χρες δρασαν χι μνον ως πλοι συγκντρωσης χρημτων και εθελοντν για την επαναστατημνη Ελλδα, αλλ και ως «βιτρνες» για τη διεξαγωγ της αστικοδημοκρατικς προπαγνδας στις διες, σε μια περοδο ντονων πολιτικν διξεων.

Η στση των Μεγλων Δυνμεων δεν υπρξε ενιαα. Οι αντιθσεις και η διαπλη που αναπτχθηκε μεταξ Αγγλας, Γαλλας και Ρωσας, και που εκφρστηκε με τη διαφορετικ στρατηγικ της κθε μιας στο λεγμενο Ανατολικ Ζτημα, επδρασαν σημαντικ – κποια στιγμ αποφασιστικ – στην τελικ κβαση του ελληνικο ζητματος. Επδρασαν, μως, μεσα και στα διφορα τμματα της ελληνικς αστικς τξης, αναφορικ με τη στση τους απναντι στην Επανσταση.

Κοινωνικς δυνμεις και Επανσταση

Η Εκκλησα: Ως επικεφαλς του μιλιτ των Ρουμ η Εκκλησα κατστη αναπσπαστο τμμα των οθωμανικν φεουδαρχικν δομν εξουσας, επιφορτισμνη με συγκεκριμνα διοικητικ καθκοντα, εξουσες και αρμοδιτητες. Αναπτσσοντας ιστορικ και σε μια πορεα σημαντικος δεσμος με το εμπορικ κεφλαιο, εξελχθηκε η δια σε οικονομικ δναμη. Μεταξ λλων, ταν υπεθυνη και για τη διατρηση της ευταξας στους υπ’ ευθνη της πληθυσμος. Ετσι, το Πατριαρχεο αρχικ, χι μνο δεν ευνησε, αλλ καταδκασε και κατστειλε κθε απελευθερωτικ ιδα κνηση.

Προς το σκοπ αυτ επιστρτευσε επανειλημμνα το πλο του αφορισμο: Για τους συμμετχοντες στα Ορλωφικ (και την παρεπμενη εξντωση των κλεφτν του Μορι), για τις εξεγρσεις του 1807, του 1808, για την εξγερση των Σουλιωτν κατ του Αλ Πασ των Ιωανννων και – βεβαως – για την Επανσταση του 1821.

Η αντεπαναστατικ δραστηριτητα της επσημης Εκκλησας συνεχστηκε και στη διρκεια της Επανστασης. Βεβαως, η στση στις γραμμς της γενικ δεν υπρξε ενιαα. Σημαντικ μρος, κυρως του καττερου κλρου, δε συντχθηκε με τη γραμμ του Πατριαρχεου, μετχοντας ενεργ στην Επανσταση. Μαζ τους και μια σειρ μεσαοι αντεροι κληρικο, πως οι Φιλικο Ανθιμος Γαζς και Γρηγριος (Δκαιος) Παπαφλσσας, ο Θεκλητος Φαρμακδης, κ..Οι Φαναριτες: Πρκειται για πρην ευγενες του Βυζαντου που απκτησαν σημαντικ πλοτο μσω του εμπορου, εν αναρριχθηκαν σε υψηλ πστα της οθωμανικς διοκησης (Μεγλου Δραγουμνου της Πλης, Δραγουμνου του Στλου και Ηγεμνα της Βλαχας και Μολδαβας). Η στση τους απναντι στην Επανσταση επσης δεν ταν ενιαα. Ορισμνοι υιοθετοσαν την προοπτικ της νοπλης εξγερσης και συγκρτησης ενς ανεξρτητου αστικο κρτους. Οι περισστεροι, μως, υποστριζαν μια πολιτικ «εκ των σω διβρωσης» της οθωμανικς αυτοκρατορας, που η ελληνικ αστικ τξη θα κυριαρχοσε σταδιακ οικονομικ και πολιτικ.

Οι Φαναριτες – μλη της Φιλικς Εταιρεας, πως οι Α. Μαυροκορδτος και Θ. Νγρης, που λαβαν ενεργ μρος στην Επανσταση, κλθηκαν στη συγκρτηση των πρτων πολιτειακν θεσμν και μηχανισμν διοκησης, συνδρμοντας αποφασιστικ στον αστικοφιλελεθερο χαρακτρα τους.

Ξυλογραφα του Α. Τσσου για το 1821 (απ το λεκωμα «Ελευθερα Θνατος»)

Κλφτες και αρματολο: Οι κλφτες ταν κυρως πρην αγρτες κτηνοτρφοι, οι οποοι, ετε λγω της φτχειας ετε απ αντθεση στις οθωμανικς αρχς και τους κοτζαμπσηδες (χριστιανος και μουσουλμνους), κατφευγαν στην παρανομα, στο βουν, μακρι απ την κατασταλτικ δυναττητα των οργνων της οθωμανικς αυτοκρατορας. Οι αρματολο ταν κλφτες που αμνηστεονταν και επανεντσσονταν στην οθωμανικ νομιμτητα, επιφορτιζμενοι με την τρηση της τξης σε συγκεκριμνες περιοχς.Η διατραξη των υφιστμενων κοινωνικν ισορροπιν – συσχετισμν και οι δυναμικς που αναπτχθηκαν με την Επανσταση, νοιξαν νες προοπτικς για τους ενπλους, οι οποοι διεκδκησαν την απεξρτησ τους απ πρτερες δεσμεσεις εξουσας (π.χ. τους προκρτους), διεκδικντας αυτνομη πολιτικ παρουσα και ρλο. Στον απεγκλωβισμ τους αυτ, συνβαλε τα μγιστα η αρχικ τους στοχιση με τα πιο ριζοσπαστικ τμματα της αστικς τξης, την ΦΕ και τον Υψηλντη. Εν συνεχεα, η συγκρτηση συγκεντρωτικν αστικν οργνων που προωθοσαν οι τελευταοι ρθε σε αντθεση με τα νεοαποκτηθντα τοπικ προνμι τους, με αποτλεσμα να διαταραχθον οι προηγομενες συμμαχες και να διαμορφωθον νες.

Οι πρκριτοι – εφοπλιστς των νησιν: Διακρνονταν απ τους προκρτους της ηπειρωτικς Ελλδας, αφο, αν και εκπλρωναν παρμοιες λειτουργες στα πλασια του οθωμανικο αυτοδιοικητικο συστματος, η οικονομικ τους βση ταν πολ διαφορετικ. Αν και το εφοπλιστικ κεφλαιο παιξε καταλυτικ ρλο στην προθηση ενς αστικο τπου κρτους, παραμονς της Επανστασης υπρξε εν μρει επιφυλακτικ. Οι επιφυλξεις αυτς οφελονταν μεταξ λλων και στους δεσμος που διατηροσε με το αγγλικ κεφλαιο (η Μ. Βρετανα ταν ττε κατ της προσβολς της ακεραιτητας της οθωμανικς αυτοκρατορας). Οι ποιες επιφυλξεις – αντιδρσεις κμφθηκαν καταργθηκαν σντομα με επαναστατικ βα απ να γενικτερο αστικοδημοκρατικ κνημα, που αναπτχθηκε στα νησι αυτ και πριν την Επανσταση ακμα, καθς και απ την αλλαγ της βρετανικς πολιτικς απναντι στην οθωμανικ αυτοκρατορα.

Ξυλογραφα του Α. Τσσου για το 1821 (απ το λεκωμα «Ελευθερα Θνατος»)

Οι κοτζαμπσηδες: Οι κοτζαμπσηδες στελχωναν το καττερο τμμα της οθωμανικς διοικητικς ιεραρχας. Μεταξ λλων, ταν υπεθυνοι για τη διαχεριση της κοινοτικς περιουσας, για την απονομ δικαιοσνης σε μια σειρ θματα, για την εσπραξη των φρων και βεβαως για την καταστολ των χωρικν στις περιοχς υπ’ ευθνη τους.Αν και προρχονταν απ τη φεουδαρχα, στα πλασια της ιστορικς της αποσνθεσης, οι κοτζαμπσηδες σταδιακ αστικοποιονταν. Η εσπραξη των φρων, μα απ τις κριες λειτουργες τους και στοιχεο εμπορευματοχρηματικν σχσεων, υπρξε βασικς παργοντας στην τελικ μετλλαξη – αστικοποησ τους.

Την εξλιξ τους αυτ αντανακλ η διφορομενη στση τους απναντι στην Επανσταση. Απ τη μια διθεταν προνμια και καθκοντα συνυφασμνα με το υπρχον οθωμανικ καθεστς. Απ την λλη εχαν υλικ συμφρον για την ανατροπ του. Ετσι, λλοι εντχθηκαν στις γραμμς της Φιλικς, λλοι κρτησαν στση επιφυλακτικ και λλοι τχθηκαν εναντον. Απ τη στιγμ της κρηξης της Επανστασης, κποιοι κοτζαμπσηδες συμπαρατχτηκαν με τους εμπρους, τους εφοπλιστς, κ.λπ., εν λλοι βρθηκαν σε αντιπαρθεση με αυτος, σε μια προσπθεια να επικρατσουν ως η ηγεμονικ μερδα της αστικς τξης. Η σγκρουση για τον λεγχο των επαναστατικν διεργασιν και οργνων υπρξε σφοδρτατη.

Η εξλιξη της Επανστασης

Η σγκρουση αυτ εκφρστηκε τσο στο εππεδο διαμρφωσης των νων επαναστατικν δομν και θεσμν (συντγματα, διοκηση, κ.λπ.), σο και στη διαπλη για την εξουσα, που δεν ργησε μλιστα να λβει και νοπλη μορφ (οι λεγμενοι «εμφλιοι»).

Το Προσωρινν Πολτευμα (Σνταγμα) της Επιδαρου που ψηφστηκε στην Α’ Εθνοσυνλευση (Δεκμβρης 1821) αποτλεσε μια σνθεση ιδεν και αρχν, επηρεασμνων απ τα αντστοιχα επαναστατικ Συντγματα της Αμερικς (1787) και της Γαλλας (1793 και 1795).

Αντλντας απ την ιδεολογικοπολιτικ δεξαμεν της επαναστατημνης αστικς τξης και του Διαφωτισμο, το νο Σνταγμα προβλεπε: Τη δικριση των εξουσιν (Βουλευτικ – Εκτελεστικ), την ανεξιθρησκα, την τυπικ ισονομα, την κατοχρωση των ατομικν, πολιτικν δικαιωμτων και ελευθεριν, την εισαγωγ καθολικο συστματος αντιπροσπευσης και βεβαως την κατργηση των ποιων τοπικν – ταξικν προνομων. Ετσι, τθηκαν οι βσεις για τη δημιουργα ενς αστικο κρτους. Οι πολιτικς εξουσες (και κποιες απ τις οικονομικς) που απολμβανε μχρι πρτινος η Εκκλησα στα πλασια του φεουδαρχικο συστματος καταργονταν περιορζονταν σημαντικ. Η αποδυνμωση των τοπικν – περιφερειακν διοικσεων και η μεταφορ των βασικν τους αρμοδιοττων στην κεντρικ εξουσα, σμαινε και αντστοιχη αποδυνμωση των τοπικν εξουσιν πνω στις οποες εδραζταν μχρι ττε η πολιτικ δναμη των κοτζαμπσηδων. Οι βασικς αυτς αρχς επιβεβαιθηκαν και στις επμενες Εθνοσυνελεσεις (Β’ του Αστρους, 1823 και Γ’ της Τροιζνας, 1827).Η διαπλη, που αρχικ εκφρστηκε σε πολιτικ εππεδο, οδγησε γργορα στη δισπαση της κεντρικς Διοκησης και τη δημιουργα δο χωριστν κυβερνσεων: Της Τρπολης (κοτζαμπσηδες – Κολοκοτρνης) και του Κρανιδου (Υδραοι, Μαυροκορδτος, Κωλττης και οι κοτζαμπσηδες Λντος και Ζαμης). Σντομα, οι αντιθσεις αυτς λαβαν και νοπλη μορφ.

Φτης Κντογλου: «Αρματολο και Κλφτες», 1948

Γνωρζοντας πως το δνειο απ τη Μ. Βρετανα εχε δη εγκριθε, η κυβρνηση του Κρανιδου δρασε αποφασιστικ. Επιτθηκε σε λα τα στρατηγικ σημεα που λεγχε η λλη πλευρ, κατλαβε την Ακροκρινθο, εν θεσε σε πολιορκα Ναπλιο και Τρπολη. Δχως προοπτικ μεσης επικρτησης της μας της λλης μερις, η πρτη φση του «εμφυλου» (α’ εξμηνο του 1824) ληξε με συμβιβασμ, σαφς μως υπρ της κυβρνησης του Κρανιδου. Οι «στασιαστς» αμνηστετηκαν, αποκλεστηκαν μως απ τα ργανα της κεντρικς διοκησης.

Βεβαως, οι προσωριν ηττημνοι κοτζαμπσηδες δεν προτθεντο εκολα να καταθσουν τα πλα. Οταν στις εκλογς της 3ης Οκτωβρου 1824 για το Βουλευτικ – Εκτελεστικ δεν κατφεραν και πλι να συγκεντρσουν την πλειοψηφα, ρχισαν να προσανατολζονται ξαν προς την νοπλη σγκρουση: Κτι που το επιδωκε εξσου και η λλη πλευρ, στε να λσει οριστικ το ζτημα της μορφς σκησης της εξουσας. Ξεκνησε λοιπν η δετερη φση του «εμφυλου», που επικεντρθηκε κυρως στην Τρπολη και ληξε στα τλη του 1824 με ττα των κοτζαμπσηδων και τη φυγ τους εκτς Πελοποννσου.

Τσο οι ενδοαστικς συγκροσεις, σο και οι αλλεπλληλες στρατιωτικς ττες τα επμενα χρνια (1825-1827) ευνησαν τις δυνμεις εκενες που ζητοσαν περιορισμ των χρονοβρων κοινοβουλευτικν διαδικασιν και περισστερο συγκεντρωτικ διακυβρνηση, στα πρτυπα μιας συνταγματικς μοναρχας.

Σε μια περοδο, λοιπν, ντονων πολιτικν ζυμσεων πραγματοποιθηκε για πρτη φορ και η οργνωση των αντιτιθμενων συμφερντων σε κμματα: Το Αγγλικ, το Γαλλικ και το Ρωσικ. Η ονομασα τους, που παραπμπει στις αντστοιχες «προσττιδες Δυνμεις», δεν υποδηλνει εξρτηση (πως μονοσμαντα και ισοπεδωτικ χει ειπωθε στο παρελθν), αλλ τμματα αστικ προσκεμενα απ ποψη συμφερντων σε κποιο ισχυρ κρτος.

Οδεοντας προς τη Γ’ Εθνοσυνλευση, το ζτημα που βρθηκε στο επκεντρο της πολιτικς διαπλης ταν η αναζτηση διεξδου στο τλμα των στρατιωτικν επιχειρσεων (κυριαρχα Ιμπραμ στη Πελοπννησο, πτση Μεσολογγου, κ.λπ.), μσω της εξασφλισης κποιας διεθνος διαμεσολβησης – προστασας την εκλογ ξνου μονρχη. Στην κατεθυνση αυτ κινθηκαν λα τα κμματα. Την πρωτοβουλα ανλαβαν απ τα μσα του 1825 οι «αγγλφιλοι» με τη λεγμενη Ατηση προστασας ( Πρξη υποταγς). Η Γ’ Εθνοσυνλευση ψφισε τον Ι. Καποδστρια ως κυβερντη της Ελλδος.

Το καλοκαρι του 1827, η πορεα της Επανστασης φαινταν καταδικασμνη. Η πορεα αυτ ανατρπηκε απ μια σειρ παρεμβσεις του διεθνος παργοντα. Το Πρωτκολλο της Πετροπολης (1826) και η Συνθκη του Λονδνου (1827), η ναυμαχα του Ναβαρνου (Οκτβρης 1827), ο ρωσοτουρκικς πλεμος (1828-1829) και η αποστολ γαλλικο εκστρατευτικο σματος κατ του Ιμπραμ στο Μορι (Ιολιος 1828) υπρξαν γεγοντα – σταθμο ενψει της αναγνρισης της Ελλδας ως ανεξρτητου κρτους (Πρωτκολλο του Λονδνου, 3 Φεβρουαρου 1830). Βασικς ρος της ανεξαρτησας των Ελλνων υπρξε η μορφ του πολιτεματος, το οποο φειλε να εναι μοναρχικ.

Τον Ιανουριο του 1828 αφχθη στην επαναστατημνη Ελλδα ο Ι. Καποδστριας. Ο νος κυβερντης προβη μεσα στη συγκντρωση λων των εξουσιν, γνωρζοντας πως για να εφαρμοστον οι αναγκαες αστικς μεταρρυθμσεις και να στερεωθε το αστικ κρτος απαιτονταν μεσες κινσεις, απαλλαγμνες απ χρονοβρες κοινοβουλευτικς διαδικασες, επιβαλλμενες με πειθ και αυταρχισμ – που και ποτε αυτ κρινταν αναγκαο.

Οι αποκλεισμνοι απ την εξουσα συσπειρθηκαν και ανασυντχθηκαν συγκροτντας το μτωπο των «συνταγματικν» με κντρο την Υδρα. Η νοπλη σγκρουση δεν ργησε και γργορα γενικετηκε. Συνεχστηκε δε και μετ τη δολοφονα του Ι. Καποδστρια στις 9 Οκτωβρου 1831, δχως μως μια απ τις δο πλευρς να μπορε να επικρατσει οριστικ επ της λλης. Το 1832, λοιπν, η κεντρικ εξουσα εχε σχεδν αποσυντεθε ολοκληρωτικ, εν η παιθρος στεκταν ρημαγμνη απ μια δεκαετα πολμου και εχθροπραξιν.

Υπ αυτς τις συνθκες στις 25 Ιανουαρου 1833 αποβιβστηκε στο Ναπλιο απ τη βρετανικ φρεγτα Μαδαγασκρη ο Οθωνας, υποσχμενος να βλει τρμα στην «αναρχα» του παρελθντος και εγκαθιδροντας – σμφωνα πντοτε με τους ρους των σχετικν διεθνν συνθηκν – καθεστς απλυτης μοναρχας. Το ελληνικ αστικ κρτος ρχιζε να κνει τα πρτα του βματα.

 

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Κασομολης Ν., Ενθυμματα στρατιωτικ, τ. Γ, 1942, σελ. 625-626.

2. Gazette de France, 7 Ιουλου 1821, στο Μοσκφ Κ., Ιστορα του κινματος της εργατικς τξης, 1988, εκδ. Καστανιτη, σελ. 95-96.

3. Κολοκοτρνης Θ., Διηγσεις των συμβντων της Ελληνικς Φυλς, 1889, Εστα, σελ. 49.