Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, σε συνέντευξη που παραχώρησε στη The Guardian, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον υπερτουρισμό στην πόλη.
Στην καρδιά της αρχαίας Αθήνας, γράφει ο Guardian, στα στενά δρομάκια και γύρω από τους αρχαιολογικούς χώρους, ομάδες επισκεπτών φαίνεται να βρίσκονται παντού, ελισσόμενες πίσω από ξεναγούς.
Στο παρελθόν, οι αρχές θα καλωσόριζαν τέτοιες εικόνες. Όμως για τον Χάρη Δούκα, τον σοσιαλιστή δήμαρχο της πόλης, που είναι αποφασισμένος να ανακτήσει το κορεσμένο κέντρο της πρωτεύουσας για λογαριασμό των πολιτών της, η έναρξη της τουριστικής περιόδου αφήνει μεγάλο μέρος του ιστορικού κέντρου εκτεθειμένο στον κίνδυνο του «υπερτουρισμού». Ολόκληρες γειτονιές, πιστεύει ο ίδιος, κινδυνεύουν να χάσουν την αυθεντικότητά τους λόγω της ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης.
«Η Αθήνα δεν μπορεί να λειτουργεί σαν να είανι ένα γιγαντιαίο ξενοδοχείο», δήλωσε σε συνέντευξή του. «Χρειάζονται περιορισμοί και κανόνες. Οι πόλεις πρέπει επίσης να έχουν λόγο στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται».
Ρεκόρ Επισκεψιμότητας και Υποδομές υπό Πίεση
Πέρυσι, περισσότεροι από 8 εκατομμύρια άνθρωποι επισκέφθηκαν την Αθήνα, αριθμός ρεκόρ για μια μητρόπολη που μέχρι πριν από λίγο καιρό θεωρούνταν απλώς μια ενδιάμεση στάση για τα ελληνικά νησιά. Μόνο στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι διανυκτερεύσεις στη δημοφιλή περιοχή της Πλάκας, κάτω από την Ακρόπολη, έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2018, όπως αποκάλυψε πρόσφατη μελέτη που διενεργήθηκε από τον δήμο.
Στο νεοκλασικό δημαρχείο της πόλης, οι αξιωματούχοι λένε ότι ο χρόνος πιέζει, αν η Αθήνα δεν θέλει να πέσει θύμα της ίδιας της της επιτυχίας. Τα προειδοποιητικά σημάδια είναι παντού: από τα ενοίκια των ακινήτων που έχουν εκτοξευθεί, καθιστώντας τα απρόσιτα για τους ντόπιους, μέχρι τις υπερφορτωμένες υποδομές που «λυγίζουν» υπό την πίεση.
«Όλη η Αθήνα σκάβεται για να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε», δήλωσε ο κ. Δούκας, ο οποίος ήταν καθηγητής ενεργειακής πολιτικής πριν ασχοληθεί με την τοπική αυτοδιοίκηση. «Κατασκευάζουμε υποδομές ηλεκτρισμού, συστήματα ύδρευσης, νέα αποχέτευση, δίκτυα 5G. Όταν έχεις περίπου 700.000 κατοίκους και 8 εκατομμύρια επισκέπτες, η πίεση είναι τεράστια». Κάθε μήνα επιστρατεύονται «περισσότερο προσωπικό, περισσότερος εξοπλισμός, περισσότερα μηχανήματα» για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.
Το Όραμα και οι Συγκρούσεις
Ο κ. Δούκας ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2024, μετά από μια απροσδόκητη νίκη με την υποστήριξη του ΠΑΣΟΚ, υποσχόμενος να «πρασινίσει» την πρωτεύουσα που θεωρείται ευρέως η θερμότερη της ηπείρου. Υπολογίζεται ότι 3.855 δέντρα έχουν φυτευτεί στον δήμο έκτασης 39 τετραγωνικών χιλιομέτρων υπό την εποπτεία του.
Ωστόσο, καθώς η ελκυστικότητα της Αθήνας αυξάνεται, ο δήμαρχος βρίσκεται αντιμέτωπος με τις δυνάμεις που θεωρεί υπεύθυνες για την «αχαλίνωτη ανάπτυξη» σε τουριστικά σημεία-φιλέτα. Ο Δούκας έχει στρέψει το βλέμμα του στις κατασκευαστικές εταιρείες που είναι αποφασισμένες να ανεγείρουν πολυώροφα κτίρια στους πρόποδες της Ακρόπολης (5ος αιώνας π.Χ.), καθώς και σε επενδυτές ακινήτων και επιχειρηματίες. Επίσης, στοχεύει στην εξάπλωση των συχνά μη αδειοδοτημένων μπαρ και εστιατορίων σε ταράτσες.
«Φτάνει Πια»
Η μάχη εντάθηκε αυτή την εβδομάδα, καθώς ο κ. Δούκας δήλωσε στον Guardian ότι θα χρησιμοποιήσει το νομοσχέδιο για τις τουριστικές χρήσεις γης, που τελεί υπό συζήτηση, για να ζητήσει καθολική απαγόρευση νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας στο ιστορικό κέντρο της πόλης.
«Θα σταματήσουμε κάθε τουριστική επένδυση στην Πλάκα, την οποία έχω αποστολή να σώσω. Δεν υπάρχει άλλος χώρος. Ούτε για βραχυχρόνια μίσθωση, ούτε για εξυπηρετούμενα διαμερίσματα, ούτε για ξενοδοχεία, ούτε για οποιαδήποτε άλλη τουριστική χρήση. Η περιοχή είναι υπερκορεσμένη», ανέφερε. «Θέλουμε να πούμε “φτάνει πια” μέσα από ένα νομοσχέδιο που θα κατοχυρωθεί νομικά». Οι επενδυτές, είπε, θα πρέπει να κατευθυνθούν σε άλλες «λιγότερο επιβαρυμένες» περιοχές της πρωτεύουσας.
Ο δήμαρχος έριξε επίσης στο τραπέζι την ιδέα της αναστολής των αδειών δόμησης για νέα ξενοδοχεία. Αυτό θα ακολουθούσε μια παρόμοια απαγόρευση, που εισήγαγε η κεντροδεξιά κυβέρνηση, περιορίζοντας τις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε γειτονιές με θέα στην Ακρόπολη.
Απρόσμενοι Σύμμαχοι
Προς έκπληξή του, αυτή την εβδομάδα κέρδισε υποστήριξη από μια απρόσμενη πλευρά. Σε εκδήλωση για την προβολή της πρωτεύουσας την Τρίτη, ο επικεφαλής της πανίσχυρης ένωσης ξενοδόχων, Ευγένιος Βασιλικός, έθεσε επίσης την προοπτική πλαφόν στην κατασκευή ξενοδοχείων, αναφέροντας το παράδειγμα της Βαρκελώνης, η οποία δεν εκδίδει άδειες για νέα ξενοδοχεία από το 2017. «Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε ξανά τον τροχό», δήλωσε ο ξενοδόχος, προσθέτοντας ότι έφτασε η στιγμή για τον τουριστικό τομέα της πρωτεύουσας να σκεφτεί σοβαρά πού θέλει να βρίσκεται σε 10 ή 15 χρόνια.
Ο δήμαρχος δήλωσε: «Όταν όλο το κέντρο της Αθήνας μετατρέπεται σε ξενοδοχειακή ζώνη, δεν μπορώ να είμαι ο μόνος που το λέει. Τώρα που πήρε θέση και ο πρόεδρος της ένωσης ξενοδόχων, η συζήτηση ξεκίνησε επίσημα. Η Αθήνα δεν μπορεί να γίνει [μια άλλη] Βαρκελώνη».
Κοινωνική Κατοικία και το Μέλλον
Ο κ. Δούκας έχει σαφώς ενθαρρυνθεί από τον Ζάουμε Κολλμπόνι (Jaume Collboni), τον αριστερό ομόλογό του στη Βαρκελώνη, ο οποίος ανακοίνωσε πρόσφατα πλήρη απαγόρευση των βραχυχρόνιων μισθώσεων από τον Νοέμβριο του 2028. Τόσο η Αθήνα όσο και η Βαρκελώνη είναι μεταξύ των 15 πόλεων των οποίων οι δήμαρχοι έχουν προσχωρήσει σε ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη στέγαση, προτρέποντας την ΕΕ να αναλάβει τολμηρές πρωτοβουλίες.
Όπως ο Κολλμπόνι, έτσι και ο Δούκας περιέγραψε την πρόσβαση σε προσιτή στέγη —αδύνατη για πολλούς λόγω της πίεσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων— ως το μεγαλύτερο πρόβλημα του δήμου.
«Δημιουργήσαμε ένα γραφείο κοινωνικής κατοικίας για να εντοπίσουμε κτίρια και διαμερίσματα που μπορούμε να ανακαινίσουμε με κονδύλια της ΕΕ», είπε. «Θέλουμε να δώσουμε κίνητρα σε νεαρά ζευγάρια να παραμείνουν στο κέντρο. Ενώ άλλες πόλεις κινούνται προς το τσιμέντο και τους ουρανοξύστες, εμείς κινούμαστε σε μια εντελώς άλλη κατεύθυνση, και αυτό περιλαμβάνει την κατεδάφιση κτιρίων για τη δημιουργία δημόσιων χώρων για πάρκα και παιδικές χαρές. Η Αθήνα είναι για τους ανθρώπους της. Δεν είναι μόνο για εκείνους που θέλουν απλώς να την εκμεταλλευτούν».
- Διαβάστε από το πρωτότυπο το άρθρο της δημοσιογράφου Helena Smith, της βρετανικής εφημερίδας The Guardian με τίτλο «‘Athens cannot operate as a giant hotel’: mayor vows to rescue capital from overtourism» και υπότιτλο «Haris Doukas warns that with 700,000 residents and 8 million tourists, people are being pushed out of their neighbourhoods», πατώντας ΕΔΩ
