Μήπως πρέπει εκεί στη Νέα Δημοκρατία, με αφορμή και τα απογοητευτικά αποτελέσματα της έρευνας PISA, να ξαναδούν λίγο το θέμα του λειτουργικού αναλφαβητισμού σε κορυφαία στελέχη τους;
Οι δηλώσεις του Γραμματέα της Πολιτικής Επιτροπής της Νέας Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Κυρανάκη, για τα αποτελέσματα της PISA είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αδυναμίας κατανόησης κειμένου. Τι δήλωσε: όταν περίπου οι μισοί Έλληνες μαθητές δεν φτάνουν στο βασικό επίπεδο δεξιοτήτων, τότε «κάτι δεν κάνουν καλά οι εκπαιδευτικοί».
Η δήλωση αυτή αποκαλύπτει με τρόπο εκκωφαντικό ένα έλλειμμα αναλυτικής και κριτικής επεξεργασίας.
Διότι σύμφωνα με αυτή την απλουστευτική προσέγγιση, θα πρέπει ξαφνικά να έγιναν ανεπαρκείς σχεδόν όλοι οι εκπαιδευτικοί του πλανήτη.
Η πτώση στις αναγνωστικές δεξιότητες δεν είναι ελληνική ιδιομορφία. Μεταξύ 2018 και 2025 σημειώθηκε σημαντική υποχώρηση σε 56 από τα 74 εκπαιδευτικά συστήματα για τα οποία υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία.
Επομένως, κατά την «κυρανακική θεωρία», κάτι δεν κάνουν καλά οι εκπαιδευτικοί στη Φινλανδία, στην Εσθονία, στην Ιρλανδία, στην Κορέα και σε δεκάδες ακόμη εκπαιδευτικά συστήματα.
Η ίδια η έκθεση του ΟΟΣΑ είναι αρκετά πιο… εγγράμματη στην ανάλυσή της.
Λέει ρητά ότι «the evidence does not point to one simple explanation»: δεν υπάρχει μία απλή αιτία. Καταγράφει τη μείωση της ικανότητας για παρατεταμένη συγκέντρωση και προσεκτική ανάγνωση, την αύξηση των βιαστικών και επιφανειακών απαντήσεων, την εξασθένηση της επιμονής και του ενδιαφέροντος για μάθηση, προβλήματα σχολικού κλίματος, κοινωνικές ανισότητες και αδυναμίες των ίδιων των εκπαιδευτικών συστημάτων να διαχειριστούν μια ολοένα πιο σύνθετη πραγματικότητα.
Και στην Ελλάδα προστίθενται οι γνωστές δομικές παθογένειες: εξετασιοκεντρικό σχολείο, υπερφόρτωση ύλης, χρόνια υποχρηματοδότηση, κοινωνικές ανισότητες, αδύναμη σχολική αυτονομία, γραφειοκρατία.
Εδώ, μάλιστα, υπάρχει και μία ακόμη ιδιαιτερότητα: ο ΟΟΣΑ χαρακτηρίζει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ως ένα από τα πιο συγκεντρωτικά στον ΟΟΣΑ.
Σε ένα τέτοιο σύστημα, να φορτώνεις τη συνολική αποτυχία στον εκπαιδευτικό της τάξης είναι κάτι περισσότερο από άδικο. Είναι λογικά άτοπο.
Το έλλειμμα κατανόησης του περικειμένου, όμως, φαίνεται ότι αφορά και άλλα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας.
Πριν από λίγες ημέρες η Σοφία Βούλτεψη ανακάλυψε κι εκείνη την αιτία ενός σύνθετου εκπαιδευτικού προβλήματος. Ερωτηθείσα για τον τεράστιο αριθμό αναπληρωτών, δήλωσε:
«Αυτό γίνεται γιατί την πρώτη ημέρα του σχολείου εμφανίζονται οι μισές εγκυμονούσες».
Τόσο απλά.
Χιλιάδες κενά κάθε Σεπτέμβριο;
Οι εγκυμονούσες.
Μόνο που η πραγματικότητα επιμένει να είναι λίγο πιο περίπλοκη από την κυβερνητική της ανάγνωση.
Τα κενά είναι δομικό πρόβλημα. Αυτό δεν το λέει η αντιπολίτευση· το είπε η ίδια η Υπουργός Παιδείας.
Το ίδιο το Υπουργείο είχε προγραμματίσει περίπου 30.000 αναπληρωτές στην πρώτη φάση, άλλους 6.000 μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου και περίπου 45.000 συνολικά μέσα στη σχολική χρονιά. Δηλαδή ένα εκπαιδευτικό σύστημα που γνωρίζει εξαρχής ότι θα χρειαστεί δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, αλλά αδυνατεί να προβλέψει, να καταγράψει, να τοποθετήσει έγκαιρα, να εξασφαλίσει τις αναγκαίες πιστώσεις.
Αυτό δεν λέγεται εγκυμοσύνη. Λέγεται προγραμματισμός με το μπακαλοτέφτερο.
Και, για να μην ξεχνιόμαστε, η άδεια κύησης, λοχείας ή ανατροφής δεν είναι κάποια απρόβλεπτη φυσική καταστροφή που αιφνιδιάζει το κράτος κάθε Σεπτέμβριο. Είναι θεσμοθετημένο δικαίωμα και μια στοιχειωδώς σοβαρή διοίκηση οφείλει να έχει μηχανισμό έγκαιρης αναπλήρωσης.
Έχουμε λοιπόν ένα ενδιαφέρον επαναλαμβανόμενο σχήμα.
Πέφτουν οι επιδόσεις στην PISA; Φταίνε οι εκπαιδευτικοί.
Υπάρχουν κενά στα σχολεία; Φταίνε οι εγκυμονούσες εκπαιδευτικοί.
Ίσως, λοιπόν, στη Νέα Δημοκρατία θα έπρεπε να ξανασκεφτούν την Πολιτική Ακαδημία Επιμόρφωσης Στελεχών που είχαν οργανώσει τα προηγούμενα χρόνια.
Με ένα κάπως αναμορφωμένο πρόγραμμα.
Πρώτο μάθημα: Κατανόηση κειμένου και περικειμένου.
Και δεύτερο μάθημα για προχωρημένους: πώς αναλαμβάνει μια κυβέρνηση την ευθύνη του συστήματος που η ίδια διοικεί.
Ή έστω, ας οργανώσουν ένα σχετικό ταχύρρυθμο πρόγραμμα στο ΕΚΔΔΑ τώρα που με το τέλος του ταμείου ανάκαμψης δεν κάνει πλέον επιμορφώσεις.
Γιατί τελικά, άλλο πράγμα είναι να μπορείς να διαβάζεις τους αριθμούς της PISA.
Και άλλο να καταλαβαίνεις τι λένε.
