Η 3η του Σεπτέμβρη δεν υπήρξε μόνο μια πολιτική διακήρυξη για την Ελλάδα της Μεταπολίτευσης. Υπήρξε ταυτόχρονα μια διαφορετική αντίληψη για τη σχέση του πολίτη με την εξουσία, μια πρόταση που έθετε στο επίκεντρο τη λαϊκή κυριαρχία, τη συμμετοχή και την κοινωνική δικαιοσύνη. Πενήντα δύο χρόνια μετά, οι ιστορικές συνθήκες έχουν αλλάξει, όμως τα θεμελιώδη ερωτήματα παραμένουν: πόσο κοντά βρίσκεται η πολιτική στον πολίτη και πόσο ουσιαστικά μπορεί ο πολίτης να συμμετέχει στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή του;
Στη σημερινή εποχή, όπου η απόσταση ανάμεσα στους θεσμούς και την κοινωνία συχνά μεγαλώνει, η Αυτοδιοίκηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Αποτελεί το επίπεδο διακυβέρνησης που βρίσκεται πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων, καθώς εκεί κρίνονται ζητήματα που αφορούν άμεσα την καθημερινότητα: οι υποδομές, η πολιτική προστασία, η προσβασιμότητα, η υγεία, το περιβάλλον, οι μετακινήσεις, ο πολιτισμός και η ποιότητα ζωής.
Η συζήτηση για την αποκέντρωση παραμένει, συνεπώς, εξαιρετικά επίκαιρη. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς τους αναγκαίους πόρους και χωρίς σαφείς ευθύνες δεν αρκεί για να οικοδομήσει μια ισχυρή Αυτοδιοίκηση. Απαιτείται ένα διαφορετικό μοντέλο διοίκησης, το οποίο θα βασίζεται στην εμπιστοσύνη προς τις τοπικές κοινωνίες, στη διαφάνεια και στη δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών στον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η έννοια της λαϊκής κυριαρχίας αποκτά νέο περιεχόμενο. Η δημοκρατία δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην εκλογική διαδικασία. Χρειάζεται θεσμούς λογοδοσίας, ανοιχτή διαβούλευση, συμμετοχικές διαδικασίες και διαρκή διάλογο με την κοινωνία. Η τεχνολογία, τα ανοιχτά δεδομένα και οι σύγχρονες μορφές διαβούλευσης μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλεία ενίσχυσης της συμμετοχής, αρκεί να υπηρετούν την ουσία της δημοκρατίας και όχι απλώς την εικόνα της.
Παράλληλα, η κοινωνική δικαιοσύνη, που αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο της 3ης του Σεπτέμβρη, εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο. Η πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες, η μέριμνα για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, η ισόρροπη ανάπτυξη των περιοχών και η προστασία του δημόσιου χώρου συνιστούν βασικές προϋποθέσεις για μια κοινωνία με ίσες ευκαιρίες.
Η Αυτοδιοίκηση μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση. Όχι μόνο ως μηχανισμός διαχείρισης προβλημάτων, αλλά ως πεδίο δημοκρατικής συμμετοχής, κοινωνικής συνοχής και συλλογικού σχεδιασμού για το μέλλον.
Η 3η του Σεπτέμβρη μάς υπενθυμίζει ότι η δημοκρατία δεν είναι μια στατική κατάκτηση. Είναι μια διαρκής διαδικασία ανανέωσης, συμμετοχής και ευθύνης. Και ίσως σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η ουσία της να βρίσκεται στη δυνατότητα των πολιτών να μην είναι απλοί αποδέκτες των αποφάσεων, αλλά ενεργοί συμμέτοχοι στη διαμόρφωση του τόπου και της κοινωνίας στην οποία ζουν.
* O Γιώργος Ντούρος είναι υποψήφιος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Πειραιώς είναι οικονομολόγος – διεθνολόγος και εργάζεται ως τραπεζικό στέλεχος και σύμβουλος επενδύσεων. Είναι κάτοχος δύο μεταπτυχιακών διπλωμάτων από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και απόφοιτος του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς και τώρα είναι Περιφερειακός Σύμβουλος με τον Γιάννη Σγουρό στον Βόρειο Τομέα Αθηνών.
Πατήστε εδώ και δείτε τα 20 προηγούμενα άρθρα του Γιώργου Ντούρου
