Ο ΕΟΔΥ καταγράφει 110 κρούσματα έως τις 12 Αυγούστου και προειδοποιεί για κορύφωση από μέσα Αυγούστου έως μέσα Σεπτεμβρίου – Δεν έχει αλλάξει ο ιός, αλλά οι κλιματικές συνθήκες ευνοούν τα κουνούπια
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται και φέτος στις ευρωπαϊκές χώρες με τη σημαντικότερη επιβάρυνση από τον ιό του Δυτικού Νείλου, με τον ΕΟΔΥ να εκτιμά ότι η τρέχουσα περίοδος μετάδοσης ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις πιο δύσκολες των τελευταίων ετών ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων.
Η έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδιαίτερα σε περιοχές της Αττικής, και η ταχεία αύξηση των κρουσμάτων ήδη από τα πρώτα στάδια της περιόδου, έχει θέσει τις υγειονομικές αρχές σε αυξημένη εγρήγορση. Την ίδια ώρα, ο ΕΟΔΥ ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επιστημονικές ενδείξεις πως ο ιός έχει αλλάξει συμπεριφορά ή εμφανίζει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.
Η επιδημιολογική εικόνα
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μεταδοτικών Νοσημάτων του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), εξηγεί ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει πλέον εγκατασταθεί στη χώρα μας από το 2010 και η επανεμφάνισή του κάθε καλοκαίρι θεωρείται αναμενόμενη.
Την περίοδο 2026, μέχρι τις 12 Αυγούστου, έχουν καταγραφεί συνολικά 110 κρούσματα της λοίμωξης στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) και 29 κρούσματα είχαν ήπιες εκδηλώσεις. Τα κρούσματα εντοπίστηκαν σε 39 Δήμους της χώρας, σε 14 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου.
Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη ενημερώσει από τον Μάιο του 2026 τους επαγγελματίες υγείας πανελλαδικά για την ανάγκη εγρήγορσης και έγκαιρης διάγνωσης, ενώ θεωρείται αναμενόμενη η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων το επόμενο διάστημα, τόσο στις ίδιες όσο και σε νέες περιοχές που δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια.
Γιατί φέτος είναι πιο δύσκολα – Ο ρόλος του κλίματος
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, η Ελλάδα, συνήθως μαζί με την Ιταλία και χώρες της κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, βρίσκεται σταθερά ανάμεσα στις πιο προσβεβλημένες χώρες σε αριθμό κρουσμάτων και επίπτωση ανά 100.000 πληθυσμού. Αυτό οφείλεται και στο γεγονός ότι η επιδημιολογική επιτήρηση στην Ελλάδα είναι από τις πιο ενισχυμένες στην Ευρώπη, με ενεργητική εργαστηριακή επιτήρηση και καθημερινή δήλωση όλων των διαγνωσμένων περιστατικών, χωρίς υποδήλωση.
Η φετινή έξαρση αποδίδεται σε έναν σύνθετο συνδυασμό παραγόντων που επιδρούν στους πληθυσμούς των κουνουπιών. Όπως τονίζει η κ. Περβανίδου, η επιδημιολογία του ιού είναι πολυπαραγοντική και καθορίζεται από τις μεταναστευτικές οδούς των πτηνών, που αποτελούν τη βασική δεξαμενή-reservoir του ιού, τους πληθυσμούς και την ανοσία των άγριων πτηνών, τους πληθυσμούς των κουνουπιών-διαβιβαστών και τις περιβαλλοντικές και κλιματικές παραμέτρους.
«Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι οι παράμετροι που έχουν περισσότερο συσχετιστεί με τις εποχικές εξάρσεις του ιού», σημειώνει. Χαρακτηριστικά αναφέρει: «Παραδείγματος χάριν, ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών, πιθανά συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα».
Η Αττική στο επίκεντρο και η κορύφωση
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η Αττική, λόγω του μεγάλου πληθυσμού και της υψηλής πυκνότητας κατοίκησης. Ο αυξημένος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων αρκετά νωρίς υποδεικνύει κίνδυνο συνεχιζόμενης καταγραφής ιδιαιτέρως αυξημένου αριθμού περιστατικών κατά τις επόμενες εβδομάδες. «Εάν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός, προβλέπεται η φετινή περίοδος να είναι μία από τις πιο δύσκολες περιόδους», προειδοποιεί ο ΕΟΔΥ.
Βάσει των ιστορικών δεδομένων, η κορύφωση της εποχικής έξαρσης αναμένεται κατά το δεύτερο μισό του Αυγούστου, από τα μέσα-τέλη Αυγούστου έως τις αρχές-μέσα Σεπτεμβρίου. Βρισκόμαστε δηλαδή στο πιο κρίσιμο χρονικό σημείο.
Ο σχεδιασμός του ΕΟΔΥ προβλέπει ότι η επιτήρηση και η απόκριση λειτουργούν ήδη στο μέγιστο επίπεδο. Όλα τα διαγνωσμένα κρούσματα δηλώνονται άμεσα από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια, διερευνώνται εντός 24-48 ωρών, ενημερώνονται άμεσα οι Δήμοι και οι Περιφέρειες για το Επίπεδο Κινδύνου κάθε Δήμου, καθώς και οι τοπικές Μονάδες Υγείας. Υπάρχει εθνικό Σχέδιο Δράσης με συγκεκριμένες δράσεις πρόληψης και απόκρισης. Φέτος έχουν ήδη εκδοθεί τρία Δελτία Τύπου. Τα «επιπλέον μέτρα» αφορούν κυρίως την εντατικοποίηση των δράσεων διαχείρισης των κουνουπιών και ενημέρωσης του κοινού από την τοπική αυτοδιοίκηση.
Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες – Συμβουλές προστασίας
Το μήνυμα του ΕΟΔΥ είναι σαφές: Δεν χρειάζεται πανικός, αλλά ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας.
Οι πολίτες πρέπει να τηρούν με συνέπεια τα μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια και να αποφεύγουν -όσο γίνεται- τα τσιμπήματά τους. «Δεν σημαίνει ότι όλα τα κουνούπια είναι μολυσμένα – τα περισσότερα δεν είναι. Όμως, επειδή κάποια είναι, σε ορισμένες περιοχές, θα πρέπει να λαμβάνουμε τα μέτρα μας», τονίζει η κ. Περβανίδου.
Συγκεκριμένα συστήνεται:
- Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος και χώρου (π.χ. ταμπλέτες, φιδάκια), σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης
- Χρήση σήτων, κουνουπιέρων, κλιματιστικών/ανεμιστήρων
- Χρήση μακριών ρούχων, ιδίως από το σούρουπο και μετά
- Παρακολούθηση και ενημέρωση για τις περιοχές όπου κυκλοφορεί ο ιός
Αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης αντιμετωπίζουν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα άτομα με ανοσοκαταστολή (π.χ. λέμφωμα, λευχαιμία, κακοήθειες, αυτοάνοσα, μεταμοσχευμένοι, όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα) ή με άλλα χρόνια υποκείμενα νοσήματα. «Η ηλικία είναι ο βασικότερος παράγοντας κινδύνου για σοβαρή νόσηση και έως και θανατηφόρες επιπλοκές», υπογραμμίζεται.
Κρίσιμο είναι και το μέτρο της απομάκρυνσης/εξάλειψης εστιών στάσιμου νερού στους ιδιωτικούς χώρους, όπου οι αρχές δεν μπορούν να παρέμβουν. Χρειάζεται τακτικός και ενδελεχής έλεγχος σε αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια, οικόπεδα. Όλα τα αντικείμενα που συγκεντρώνουν νερό πρέπει να είναι αναποδογυρισμένα ή καλυμμένα, ή το νερό να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Απαιτείται καθαρισμός υδρορροών, φρεατίων και λουκιών και κάλυψη με σήτα των αγωγών εξαερισμού ή άλλων ανοικτών διόδων των βόθρων.
