«Ναι» στη συνταγματικότητα του θεσμού, «όχι» σε ελλιπείς ελέγχους, αόριστα κριτήρια και υπόνοιες μεροληψίας — Τι αναφέρουν οι αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος.
Φρένο στη λειτουργία τριών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα έβαλε το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), ακυρώνοντας τις άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας τους, καθώς και τις πιστοποιήσεις των προγραμμάτων σπουδών τους.
Οι αποφάσεις (1167 έως 1172/2026), οι οποίες δημοσιεύθηκαν την Πέμπτη 13 Αυγούστου, δεν ανατρέπουν τη συνταγματικότητα του νομοθετικού πλαισίου για τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ). Αντιθέτως, εστιάζουν σε σοβαρές παρατυπίες, ελλιπείς ελέγχους και διαδικαστικά σφάλματα κατά την αδειοδότηση.
Συνταγματικός ο θεσμός των μη κρατικών πανεπιστημίων
Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο επανέλαβε την πάγια θέση που είχε διατυπώσει η Ολομέλεια (αποφάσεις 1919 και 1920/2025): το Σύνταγμα δεν απαγορεύει την ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων από πανεπιστήμια της Ε.Ε. ή χωρών της συμφωνίας GATS.
Απαραίτητη προϋπόθεση παραμένει η λειτουργία τους να διέπεται από ειδικό νόμο, ο οποίος διασφαλίζει αυστηρά το υψηλό επίπεδο σπουδών και την ακαδημαϊκή ελευθερία.
Παράλληλα, το ΣτΕ απέρριψε τον ισχυρισμό ότι κάθε πρόγραμμα σπουδών έπρεπε να έχει αναγνωριστεί προηγουμένως αυτοτελώς από το μητρικό ίδρυμα στη χώρα προέλευσής του, ξεκαθαρίζοντας ότι αυτά καλύπτονται από τη συνολική εκπαιδευτική συμφωνία των δύο φορέων.
Κτιριακές ελλείψεις, μεροληψία και αόριστα κριτήρια
Η ακύρωση των αδειών στηρίχθηκε σε τρεις βασικούς άξονες:
- Κτιριολογικές παραβάσεις (Αποφάσεις 1167 & 1169/2026): Ο ΕΟΠΠΕΠ είχε ζητήσει συγκεκριμένες προσαρμογές στις εγκατάστασεις, ωστόσο δεν διαπιστώθηκε εάν τα ιδρύματα συμμορφώθηκαν με τις υποδείξεις — ούτε καν μέχρι τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο.
- Σύγκρουση συμφερόντων: Η τρίτη άδεια ακυρώθηκε καθώς διαπιστώθηκε ότι μέλος της Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης διατηρούσε σχέση με τον εμπλεκόμενο εκπαιδευτικό φορέα, εγείροντας υπόνοιες μεροληψίας κατά παράβαση του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
- Προγράμματα σπουδών (Αποφάσεις 1168, 1170 & 1172/2026): Πέραν της συμπαράσυρσης από την ακύρωση των αδειών, το Δικαστήριο έκρινε ότι τα κριτήρια που χρησιμοποίησε η ΕΘΑΑΕ ήταν αόριστα και δεν συνιστούσαν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά μέτρα, όπως επιβάλλει ο ν. 5094/2024.
Το μήνυμα της δικαιοσύνης
Η ετυμηγορία του ΣτΕ δεν κλείνει την πόρτα στην ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση, στέλνει όμως σαφές μήνυμα προς το Υπουργείο Παιδείας και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς: η αδειοδότηση των ΝΠΠΕ δεν ανέχεται «πρόχειρες» διαδικασίες, σκιές στις επιτροπές ή εκπτώσεις στους ελέγχους ασφαλείας και ποιότητας.
Αναλυτικά το Δελτίο Τύπου του ΣτΕ
«Δημοσιεύθηκαν σήμερα οι 1167-72/2026 αποφάσεις της επταμελούς συνθέσεως του Γ’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (Πρόεδρος: Δ. Κυριλλόπουλος, Εισηγητής: Ε. Αργυρός, Πάρεδρος) που αφορούν τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).
Με τις αποφάσεις αυτές επαναλήφθηκαν τα κριθέντα στις 1919 και 1920/2025 αποφάσεις της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα ΝΠΠΕ, σύμφωνα με τις οποίες δεν απαγορεύεται από το Σύνταγμα η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων προερχόμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από χώρα συμβεβλημένη στη GATS, κατά τους όρους ειδικού νόμου, με τον οποίο διασφαλίζεται το υψηλό επίπεδο σπουδών και η ακαδημαϊκή ελευθερία. Επίσης, απερρίφθη ο λόγος ακυρώσεως ότι τα προσφερόμενα από τα ΝΠΠΕ προγράμματα σπουδών θα έπρεπε να έχουν αναγνωρισθεί από το μητρικό ίδρυμα και τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης του κράτους στο οποίο εδρεύει αυτό, διότι τα προσφερόμενα προγράμματα σπουδών περιλαμβάνονται στην εκπαιδευτική συμφωνία μεταξύ μητρικού ιδρύματος και ΝΠΠΕ με βάση την οποία το μητρικό ίδρυμα ελέγχει το ΝΠΠΕ.
Περαιτέρω, το Γ’ Τμήμα εξέτασε επιμέρους ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου και τη νομιμότητα της διοικητικής διαδικασίας που ακολουθήθηκε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αδειοδότησης και πιστοποίησης. Συγκεκριμένα:
Με τις 1167 και 1169/2026 αποφάσεις ακυρώθηκαν πράξεις του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με τις οποίες χορηγήθηκε άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι o Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΟΠΠΕΠ), ο οποίος ήταν αρμόδιος να βεβαιώσει ότι το ΝΠΠΕ διαθέτει κατάλληλες κτιριακές υποδομές, παρέλειψε να διαπιστώσει αμελλητί και, πάντως, μέχρι τη συζήτηση των υποθέσεων στο ακροατήριο του Δικαστηρίου, τη συμμόρφωση του παραρτήματος ΝΠΠΕ στις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει ο ΕΟΠΠΕΠ, κατόπιν επιτόπιου ελέγχου, και αφορούσαν τη διενέργεια κτιριολογικών προσαρμογών και την προσκόμιση συγκεκριμένων στοιχείων.
Με την 1171/2021 απόφαση ακυρώθηκε πράξη του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με την οποία χορηγήθηκε άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι στηρίχθηκε σε σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία διαμορφώθηκε κατόπιν έκθεσης της Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης (ΕΕΑ), μέλος της οποίας είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα και, συνεπώς, μπορούσε να προκληθεί υπόνοια μεροληψίας, σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
Τέλος, με τις 1168, |1170 και 1172/2026 αποφάσεις ακυρώθηκαν αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών αφενός, λόγω της ακύρωσης της άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας των παραρτημάτων ΝΠΠΕ (με τις 1167, 1169 και 1171/2026 αποφάσεις) και, αφετέρου, διότι τα στοιχεία, που περιέχονται στο Παράρτημα της 48136/17.12.2024 απόφασης της ΕΘΑΑΕ, με βάση τα οποία έλαβε χώρα η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, δεν συνιστούν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, προς τα οποία οφείλουν να συμμορφώνονται τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ, όπως ορίζουν οι εξουσιοδοτικές διατάξεις του ν. 5094/2024.
Νικόλαος Σεκέρογλου
Πάρεδρος»
