Διπλό αφιέρωμα των Times αποθεώνει τη Μεσσηνία – Από τα γυρίσματα της «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ Νόλαν μέχρι το νέο big thing του ελληνικού τουρισμού, πριν την έλευση των ορδών από τη Σκωτία
Σε μια εποχή που οι διεθνείς ταξιδιωτικοί προορισμοί αναζητούν αυθεντικότητα, η Μεσσηνία καταφέρνει αυτό που λίγοι τόποι πετυχαίνουν: να γίνει ταυτόχρονα μύθος, ιστορία και κινηματογραφικό υπερθέαμα. Αφορμή στάθηκαν δύο μεγάλα, διαδοχικά αφιερώματα της βρετανικής εφημερίδας The Times, που τοποθετούν την νοτιοδυτική Πελοπόννησο στο επίκεντρο του παγκόσμιου τουριστικού ενδιαφέροντος.
Στο πρώτο, εκτενές αφιέρωμά της, η συντάκτρια των Times δεν γράφει απλώς έναν ταξιδιωτικό οδηγό. Ακολουθεί τα ίχνη του Οδυσσέα. Με αφορμή τον παγκόσμιο ενθουσιασμό που έχει προκαλέσει η επικείμενη υπερπαραγωγή «Οδύσσεια» του βραβευμένου με Όσκαρ Κρίστοφερ Νόλαν, ξεκινά μια προσωπική, σχεδόν ομηρική περιπλάνηση.
Η διαδρομή της είναι αποκαλυπτική. Από το επιβλητικό Ανάκτορο του Νέστορα, το καλύτερα σωζόμενο μυκηναϊκό ανάκτορο της ηπειρωτικής Ελλάδας, μέχρι το ανανεωμένο Αρχαιολογικό Μουσείο Πύλου, όπου ο μύθος συναντά τα ευρήματα. Η αφήγηση συνεχίζεται στη Μεθώνη και στην παραδεισένια Βοϊδοκοιλιά, την παραλία που πολλοί χαρακτηρίζουν ως την πιο φωτογενή της Μεσογείου.
Το άρθρο συνδέει με μαεστρία τα ιστορικά και μυθολογικά σημεία της περιοχής με την κινηματογραφική παραγωγή. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο εμβληματικό Κάστρο της Μεθώνης, όπου ο φακός «συνέλαβε» τον Τομ Χόλαντ κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, πυροδοτώντας φρενίτιδα στα διεθνή media. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η αποκάλυψη για το Σπήλαιο του Νέστορα, πάνω από τη Βοϊδοκοιλιά, το οποίο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, επελέγη από τον Νόλαν για να φιλοξενήσει μία από τις πιο εμβληματικές σκηνές του έπους: τη σκηνή με τον Κύκλωπα.
Αναλυτικά το πρώτο αφιέρωμα της βρετανικής εφημερίδας The Times με τίτλο: Ένα ταξίδι για να συναντήσω τον έρωτα της ζωής μου, τον Οδυσσέα
Ενόψει της κυκλοφορίας της ταινίας του Κρίστοφερ Νόλαν, μία ενθουσιώδης μελετήτρια του Ομήρου, η Clare Bennett, ταξιδεύει στην Ελλάδα για να βυθιστεί στα τοπία, τους μύθους και τους καρδιοκατακτητές της Οδύσσειας
Θεωρώ λίγο πολύ τον Οδυσσέα ως τον 3.000 ετών σύζυγό μου. Με ακολούθησε σε όλη τη διαδρομή από το σχολείο μέχρι το πανεπιστήμιο, όπου έμαθα να μεταφράζω τις ιστορίες που γράφτηκαν για αυτόν στα αρχαία ελληνικά. Η αφοσίωσή μου είναι μόνιμα χαραγμένη με ένα μικροσκοπικό τόξο και βέλος τατουάζ πάνω από τον αγκώνα μου, προς τιμήν της στιγμής που σφαγιάζει τους 108 μνηστήρες για την Πηνελόπη. Την άλλη του σύζυγο.
Χάρη στο κύμα ενθουσιασμού γύρω από την επερχόμενη ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, η Οδύσσεια ετοιμάζεται να βρει ένα εντελώς νέο παγκόσμιο κοινό για την πιο επιδραστική ιστορία της δυτικής λογοτεχνίας. Και ενώ το έπος του Ομήρου μπορεί να περιλαμβάνει έναν ανθρωποφάγο Κύκλωπα, μια ρουφήχτρα που καταπίνει πλοία και μια μάγισσα που μετατρέπει τους άνδρες σε γουρούνια για διασκέδαση, μεγάλο μέρος της γεωγραφίας που περιγράφεται είναι συναρπαστικά αληθινό.
Το Ανάκτορο του Νέστορα, μια διαδρομή 30 λεπτών με το αυτοκίνητο από το θέρετρο Costa Navarino στη Μεσσηνία μέσα από ελικοειδείς δρόμους και ελαιώνες, «χτίστηκε γύρω στα 1.300 χρόνια πριν από τη γέννηση του Χριστού», λέει η ξεναγός μας, Σίλια Βαλάντου, χειρονομώντας πλατιά προς τα απομεινάρια της εκπληκτικής βασιλικής κατοικίας που βλέπουμε από έναν υπερυψωμένο διάδρομο. Εξηγεί την έξυπνα συλληφθείσα διάταξη, επισημαίνοντας ένα μπάνιο 3.000 ετών στο οποίο οι σπειροειδείς διακοσμήσεις είναι ακόμα ως εκ θαύματος ορατές. Επισκεπτόμαστε το Αρχαιολογικό Μουσείο Πύλου με τα θραύσματα των πινακίδων της Γραμμικής Β — μια μορφή μυκηναϊκής γραφής που πιστεύεται ότι χρονολογείται από το 1450 π.Χ. — πριν από μια βόλτα στο παλιό λιμάνι της Πύλου. Ένα άλλο βροχερό πρωινό εξερευνούμε το (θετικά σύγχρονο) μεσαιωνικό Κάστρο της Μεθώνης, όπου ο Τομ Χόλαντ, ο οποίος υποδύεται τον γιο του Οδυσσέα, τον Τηλέμαχο, στην επερχόμενη ταινία, εθεάθη να γυρίζει σκηνές κατά μήκος του βραχώδους ακρωτηρίου του.
Η επόμενη περιπέτειά μας με θέμα την Οδύσσεια είναι μια πεζοπορία στη Σπηλιά του Νέστορα από την Παραλία της Βοϊδοκοιλιάς: έναν μικρό αμμώδη κολπίσκο που βρέχεται από το Ιόνιο Πέλαγος. Είναι εδώ που ο Ερμής έκλεψε τα βοοειδή του αδελφού του Απόλλωνα και τα έκρυψε στη σπηλιά, μας λέει ο απολαυστικός 25χρονος ξεναγός μας, Κωνσταντίνος Μπαλάτσος. Είναι επίσης εκεί όπου ο Τηλέμαχος αποβιβάζεται στην Οδύσσεια στην αποστολή του να ανακαλύψει νέα για τον πατέρα του. Κάνουμε πεζοπορία στην πλαγιά του λόφου μέσα από άμμο, βράχους και αγριολούλουδα σε ένα τεράστιο, σπηλαιώδες κενό (το οποίο ο ξεναγός μου λέει ότι ήταν η τοποθεσία της ταινίας για τη διάσημη σκηνή του Κύκλωπα) και απολαμβάνουμε την πανοραμική θέα στον κόλπο πριν κατεβούμε βιαστικά για να ορμήσουμε στα ρηχά, κρυστάλλινα νερά. Όλα είναι υπέροχα.
Η Πύλος στην Πελοπόννησο, τη νοτιότερη χερσόνησο της Ελλάδας, είναι ένα τοπίο διαμορφωμένο από μύθους — επομένως ένα ιδανικό σκηνικό για τη νέα σειρά εμπειριών με θέμα την Οδύσσεια στο Costa Navarino. Τέσσερα ξενοδοχεία πέντε αστέρων και πλήθος ιδιωτικών κατοικιών βρίσκονται μέσα σε αυτό το εκτεταμένο θέρετρο σε μια περιοχή ιστορικά παραμελημένη από τους τουρίστες, παρά τις παραλίες που κόβουν την ανάσα και τα αρχαία ερείπια. Σήμερα, αυτό το απέραντο βασίλειο φιλοξενεί τέσσερα γήπεδα γκολφ, τρία σπα, αγορές γεμάτες μπουτίκ και πάνω από 40 εστιατόρια. Όσα επισκέφτηκα προσέφεραν φαγητό για το οποίο θα διέπραττα εγκλήματα για να έχω ξανά. Φρέσκο, ψημένο στα κάρβουνα ψάρι στο Barbouni. Μια τεράστια μπριζόλα Αργεντινής στο Flame. Το πιο ελαφρύ, με άρωμα εσπεριδοειδών σασίμι λαβράκι στο Onuki. Ένα μαλακό, μυρωδάτο τυλιχτό κοτόπουλο στο Souvlakerie για το οποίο ο ταξιδιωτικός μου σύντροφος εξακολουθεί να μιλάει. Ένα ταξίδι στο Anazoe Spa για μια θεραπεία Oleotherapy Trilogy — ένα απολεπιστικό με αλάτι και μέλι, περιτύλιγμα σώματος με βάση το ελαιόλαδο και μασάζ — θυμίζει τις ομηρικές τελετουργίες λουτρού που κάθε ήρωας θα σου έλεγε ότι αποτελούν ουσιαστική πτυχή των τελετουργιών φιλοξενίας.
Το πρόγραμμα Odyssey του Costa Navarino περιλαμβάνει επίσης το Γεύμα του Νέστορα, ένα δείπνο επτά πιάτων εμπνευσμένο από το θέμα της ιστορίας της φιλοξενίας (philoxenia) και την ευκαιρία να μάθεις πώς να υφαίνεις σε αργαλειό όπως η Πηνελόπη. Αν ο χρόνος το επέτρεπε, θα ήμουν ενθουσιασμένη να ξεκινήσω δουλειά πάνω στο πρώτο μου ψεύτικο σάβανο πριν το ξετυλίξω πάνω από ένα μενού με άγρια χόρτα και ψάρι μαρινάτο.
Καθισμένη σε καρέκλες κάτω από ένα δέντρο στο λυκόφως, η Ελένη Βολωνάκη, καθηγήτρια ελληνικής φιλολογίας και οικοδέσποινά μου για τον φιλοσοφικό περίπατο «Ηχώ της Οδύσσειας», μου μιλάει για τα ηθικά διλήμματα και τον συμβολισμό του νόστου (της επιστροφής στην πατρίδα) στο ποίημα. «Γιατί πιστεύετε ότι ο Οδυσσέας απορρίπτει την αθανασία;» ρωτάει. Η Ελένη ξέρει ότι μελέτησα το κείμενο για μια δεκαετία, οπότε αυτός είναι απόλυτος παράδεισος για μένα. Αλλά, όπως όλοι οι καλύτεροι δάσκαλοι, θα συναντήσει τους επισκέπτες, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, σε όποιο κι αν είναι το σημείο εισόδου τους. Είναι μια εμπειρία που θυμίζει πώς σφυρηλατήθηκε αυτό το μυθικό αριστούργημα — συγκεντρωμένοι μαζί για να πούμε ιστορίες.
Μείναμε στη Βίλα Ελέα καθ’ όλη τη διάρκεια: μια πανέμορφη ιδιωτική κατοικία πέντε υπνοδωματίων με ψηλά ταβάνια, τοίχους από συρόμενες γυάλινες πόρτες και ιδιωτική πισίνα. Οι βίλες έχουν πρόσβαση σε όλα όσα έχει να προσφέρει το θέρετρο, με γκολφ αμαξάκια που παρέχονται καθώς είναι πολύ μεγάλο για να το ανακαλύψει κανείς με τα πόδια. Ευτυχώς ήσυχη, με θέα σε σιλουέτες βουνών, είναι σίγουρα πιο κατάλληλη για όσους δεν θέλουν να τους κρατάνε από το χέρι. Ενώ θα μπορούσαμε να είχαμε επικοινωνήσει με τον θυρωρό (concierge) τηλεφωνικά ή να βασιστούμε στην υποχρεωτική εφαρμογή, αυτή είναι μια βίλα χωρίς αποκλειστικό οικοδεσπότη ή κάτι τόσο απλό όπως έναν φάκελο αναφοράς. Πληροφορίες σχετικά με το πώς να χρησιμοποιήσετε τα αμαξάκια, να αποκτήσετε πρόσβαση στον κωδικό wifi και να διορθώσετε το σύστημα θέρμανσης (είχαμε κάποιες δυσλειτουργίες) θα εξοικονομούσαν χρόνο, καθώς προσπαθούσαμε να βρούμε τα πατήματά μας ενώ βυθιζόμασταν στον περασμένο κόσμο του ήρωά μας.
Έξω, όμως, ήμασταν περιτριγυρισμένοι από τα τοπία που μας θύμιζαν το μεγαλύτερο από τα αρχαία έπη. Ο Οδυσσέας μπορεί να ήταν χαμένος για χρόνια, αλλά θα τον βρείτε εδώ, στα ερείπια και στους ανθρώπους και στο λαμπερό Ιόνιο Πέλαγος.
Η Βίλα Ελέα κοστίζει από 3.340 € (2.879 £) ανά διανυκτέρευση, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης δύο αμαξιδίων. Οι εμπειρίες με θέμα την Οδύσσεια μπορούν να κλειστούν μέσω της εφαρμογής Costa Navarino ή μέσω του Costa Navarino Collections, costanavarino.com
Αν το πρώτο αφιέρωμα ήταν η ποιητική εισαγωγή, το δεύτερο ήταν η επιχειρηματική επιβεβαίωση. Σε δεύτερο δημοσίευμα, της Abi Hymas, με τίτλο «The next big Greek holiday spot — with new flights from Scotland» δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης, γιατί οι Times χαρακτηρίζουν τη Μεσσηνία ως τον «επόμενο μεγάλο ελληνικό προορισμό διακοπών».
Σύμφωνα με την εφημερίδα, δύο παράγοντες θα εκτοξεύσουν την περιοχή δυναμικά στον τουριστικό χάρτη της Σκωτίας και κατ’ επέκταση της Βόρειας Ευρώπης. Ο πρώτος είναι, φυσικά, η ταινία «Οδύσσεια», μεγάλο μέρος της οποίας γυρίστηκε στην περιοχή, μετατρέποντάς την σε ένα ζωντανό κινηματογραφικό σκηνικό. Ο δεύτερος είναι καθαρά πρακτικός και καθοριστικός: οι νέες απευθείας πτήσεις από το Εδιμβούργο προς την Καλαμάτα.
Το μήνυμα της συντάκτριας προς τους Βρετανούς αναγνώστες είναι σαφές και επείγον: Επισκεφθείτε τη Μεσσηνία σύντομα. Τώρα, πριν η προβολή της ταινίας του Νόλαν και η ευκολία των νέων πτήσεων φέρουν ένα ακόμη μεγαλύτερο, ανεξέλεγκτο κύμα επισκεπτών. Πριν αυτός ο ακόμη αυθεντικός παράδεισος γίνει ο επόμενος κορεσμένος προορισμός.
Αναλυτικά το σδεύτερο αφιέρωμα της βρετανικής εφημερίδας The Times με τίτλο: Ο επόμενος μεγάλος ελληνικός προορισμός διακοπών — με νέες πτήσεις από τη Σκωτία
«Η Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν και οι νέες απευθείας πτήσεις από το Εδιμβούργο πρόκειται να βάλουν τη Μεσσηνία στον χάρτη των διακοπών για τους Σκωτσέζους
Οι πιθανότητες είναι ότι δεν έχετε ακούσει για τη Μεσσηνία — κυρίως επειδή μέχρι τον Απρίλιο δεν υπήρχαν απευθείας πτήσεις από τη Σκωτία. Δύο πράγματα πρόκειται να την βάλουν στον χάρτη για τους Σκωτσέζους: πρώτον, η Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν γυρίστηκε σε μεγάλο βαθμό εδώ· δεύτερον, η Jet2 πλέον πετάει απευθείας από το Εδιμβούργο στην Καλαμάτα. Ξαφνικά η νότια Πελοπόννησος είναι μεγάλη υπόθεση — και απέχει μόλις τέσσερις ώρες πτήσης από το σπίτι. Τον περασμένο μήνα πήγα να δω αν αξίζει όλη αυτή η φασαρία.
Οι οιωνοί στο αεροδρόμιο της Καλαμάτας δεν ήταν καλοί. Ταξιδιώτες με λινά σχεδιαστών έκαναν ήσυχα ουρά δίπλα σε χαλασμένες τουαλέτες και υπήρχε μόνο η αμυδρή υπόσχεση κλιματισμού. Μικρό, ελαφρώς χαοτικό και αποφασιστικά αντι-λαμπερό, έμοιαζε σαν να λειτουργούσε με καλή θέληση και έναν ανεμιστήρα οροφής από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 (αν και μια αναβάθμιση πολλών εκατομμυρίων βρίσκεται currently σε εξέλιξη).
Ο επόμενος σταθμός μου, ωστόσο, ήταν ένα πολύ διαφορετικό, σχεδιαστικά άρτιο, Insta-tastic ψάρι. Κρυμμένο από τους πολλούς των διακοπών σε πέντε τετραγωνικά μίλια άψογα περιποιημένων γκαζόν, παρθένων παραλιών και ατελείωτων ελαιώνων, το Costa Navarino είναι ένα από τα πιο μπουζή (boujee) καταφύγια της Ελλάδας. Διαθέτει τρία σπα, ένα κορυφαίο κέντρο τένις και padel και τέσσερα από τα δέκα καλύτερα γήπεδα γκολφ της Ελλάδας — όχι άδικα το συνεργείο παραγωγής της Οδύσσειας έμεινε εδώ.
Η βάση μου ήταν το Romanos, ένα από τα τέσσερα ξενοδοχεία υψηλών προδιαγραφών στο Costa Navarino (τα άλλα είναι το Westin Resort Costa Navarino, το W Costa Navarino και το Mandarin Oriental, Costa Navarino). Υπάρχουν 321 δωμάτια, σουίτες και βίλες, τα περισσότερα με βεράντες ή μπαλκόνια με θέα είτε στη θάλασσα είτε στο γήπεδο γκολφ, καθώς και μια παραλία μήκους ενός μιλίου, υδάτινο πάρκο και καταδυτικό κέντρο.
Μόλις έκανα check-in κατευθύνθηκα κατευθείαν στο Mouratoglou Tennis Center για μια προπόνηση με έναν προπονητή που είχε μοιραστεί το γήπεδο με τον Ρότζερ Φέντερερ, και προσέγγισε το παιχνίδι μας με την ήσυχη αισιοδοξία κάποιου που έχει συνηθίσει να δουλεύει με μάλλον πιο υποσχόμενο υλικό. Μέσα σε δέκα λεπτά ένα άτομο από την παρέα μας επέλεξε μια αξιοπρεπή πρόωρη αποχώρηση· οι υπόλοιποι, συμπεριλαμβανομένου εμού, τα πήγαμε λίγο καλύτερα.
Επόμενη στάση, το Anazoe Spa του ξενοδοχείου, ένας λαβύρινθος από πισίνες υδροθεραπείας που οδηγούν σε σάουνες, χαμάμ και το περιστασιακό οξύ σοκ ενός «Σκωτσέζικου ντους». Κάτω από τα απαλά χέρια της μασέζ Μαρίας, συστατικά ριζωμένα στην Ιπποκρατική πρακτική και τη θεραπευτική παράδοση του κοντινού Ανακτόρου του Νέστορα — ελαιόλαδο, μέλι, αλάτι, γάλα και βότανα — δουλεύτηκαν στους από το τένις κουρασμένους μύες μου.
Ένα πράγμα στο Costa Navarino έγινε γρήγορα σαφές: η πείνα δεν έχει καμία τύχη. Υπάρχουν περισσότεροι από 40 χώροι εστίασης στο θέρετρο, συν την εντυπωσιακή γευστική εμπειρία Nestor’s Feast. Σερβιρισμένη στην παραλία καθώς ο ουρανός έκανε τη θάλασσα ένα πανέμορφο, όλο και πιο βαθύ ροζ, η υπερπαραγωγή του μακρού τραπεζιού έμοιαζε περισσότερο με βιωματικό θέατρο παρά με δείπνο. Το μενού είναι στοιχειώδες: ζωμός βοδινού και σαφράν, αρνί σιγομαγειρεμένο με φασόλια και χαρούπι, μήλα ψημένα στη φλόγα με γάλα και σταφίδες — τα πάντα απαλλαγμένα από οτιδήποτε δεν θα είχες
Πέρα από τις γυαλισμένες άκρες του Costa Navarino, η Μεσσηνία γρήγορα ανοίγεται σε ένα τοπίο διαμορφωμένο από περισσότερα από 4.500 χρόνια ιστορίας. Μια σύντομη διαδρομή σας φέρνει στο προαναφερθέν Ανάκτορο του Νέστορα, έναν από τους καλύτερα διατηρημένους μυκηναϊκούς χώρους της Ελλάδας, καθώς και στο Κάστρο της Μεθώνης, ένα βενετσιάνικο φρούριο του 13ου αιώνα σε μια χερσόνησο που εκτείνεται στο Ιόνιο Πέλαγος, που χρησιμοποιήθηκε ως τοποθεσία στην ταινία του Νόλαν.
Ήταν μια άλλη τοποθεσία γυρισμάτων της Οδύσσειας κοντά στο ξενοδοχείο που έκλεψε την καρδιά αυτού του περιπλανώμενου. Ανταλλάσσοντας την ξαπλώστρα με ένα ηλεκτρικό ποδήλατο (ebike), ξεκίνησα μέσα από ελικοειδείς ελαιώνες και λόφους με άρωμα βοτάνων, το μόνο soundtrack το βουητό των ηλεκτρικών τροχών και το αδιάκοπο κελάηδισμα των τζιτζικιών, για να φτάσω σε μια παραλία πυκνή από ομηρικούς μύθους: τη Βοϊδοκοιλιά. Εδώ, πάνω από ένα τέλειο πέταλο θάλασσας και άμμου που λέγεται ότι διαμορφώθηκε σαν ωμέγα από τους θεούς, η Σπηλιά του Νέστορα είναι εκεί όπου ο Ερμής έκρυψε τα βοοειδή που έκλεψε από τον Απόλλωνα, και όπου ο Ματ Ντέιμον, συγγνώμη, ο Οδυσσέας, δίνει μάχη με τον Κύκλωπα Πολύφημο. Κοιτάζοντας πέρα από τους αμμόλοφους καθώς τα φλαμίνγκο επιστρέφουν στη Λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας, είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς καλύτερη τοποθεσία γυρισμάτων στον πλανήτη.
Το τελευταίο μου πρωινό, καθώς η ανατολή χυνόταν πάνω από την πισίνα μου, παρακολουθούσα το Ιόνιο Πέλαγος να γίνεται γυάλινο — ήταν δύσκολο να συμβιβάσω αυτή την ησυχία με την ιδέα της επιστροφής στο Εδιμβούργο. Η συμβουλή μου; Πηγαίνετε τώρα και απολαύστε αυτή την όμορφη γωνιά της Ελλάδας όσο διαρκεί η ησυχία· μόλις κυκλοφορήσει το έπος του Νόλαν και διαδοθεί η είδηση για τις νέες πτήσεις της Jet2, δεν θα κυνηγάτε απλώς τις ηχώ του Ματ Ντέιμον — θα παλεύετε με τη μισή Σκωτία για μια θέση στην παραλία.
Η Abi Hymas ήταν προσκεκλημένη του Costa Navarino (costanavarino.com). Τα δίκλινα με πρωινό στο the Romanos κοστίζουν από 333 £. Πτήσεις προς Καλαμάτα από Εδιμβούργο από 96 £ με επιστροφή (jet2.com)»
Η Μεσσηνία, λοιπόν, δεν είναι πλέον απλώς ένας προορισμός. Είναι η επόμενη Οδύσσεια που όλοι θέλουν να ζήσουν.
