Η ιστορική συμφωνία Ευρωκοινοβουλίου και Συμβουλίου φέρνει τη μεγαλύτερη αναθεώρηση στα δικαιώματα των επιβατών από το 2004 και αποζημιώσεις-μαμούθ έως 400%
Μια νέα εποχή για τα αεροπορικά ταξίδια στην Ευρωπαϊκή Ένωση σηματοδοτεί η ιστορική συμφωνία που επιτεύχθηκε έπειτα από πολυετείς διαπραγματεύσεις μεταξύ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το νέο αυτό πλαίσιο εκσυγχρονίζει ριζικά το ισχύον καθεστώς προστασίας των ταξιδιωτών, ενισχύει σημαντικά τις υποχρεώσεις των αεροπορικών εταιρειών και αποτελεί τη σημαντικότερη αναθεώρηση των ευρωπαϊκών κανόνων από το 2004. Η συμφωνία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το δεύτερο εξάμηνο του 2027, εφόσον λάβει την τελική τυπική έγκριση από τους ευρωβουλευτές και τα κράτη-μέλη.
Οι ανατροπές που έρχονται επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των επιβατών, βάζοντας στο μικροσκόπιο τις χειραποσκευές, τις αποζημιώσεις για καθυστερήσεις ή ακυρώσεις, καθώς και τη δωρεάν κατανομή των θέσεων για οικογένειες.
1. Τέλος στα «κρυφά» κόστη για χειραποσκευές και θέσεις
Μέχρι σήμερα, οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους (low-cost) εφάρμοζαν την πρακτική της ξεχωριστής χρέωσης για τις αποσκευές καμπίνας. Με τους νέους κανόνες, οι εταιρείες υποχρεούνται να περιλαμβάνουν στον βασικό ναύλο όχι μόνο μια μικρή προσωπική τσάντα, αλλά και μια αποσκευή καμπίνας τύπου τρόλεϊ. Ωστόσο, για να διατηρηθεί η ευελιξία, οι επιβάτες που επιθυμούν να ταξιδέψουν χωρίς τρόλεϊ θα μπορούν να επιλέγουν οικονομικότερο εισιτήριο, λαμβάνοντας αντίστοιχη έκπτωση. Αξίζει να σημειωθεί ότι το νέο πλαίσιο δεν επιβάλλει ενιαία όρια για το βάρος ή τις διαστάσεις της αποσκευής, αφήνοντας το ζήτημα αυτό στη διακριτική ευχέρεια των εταιρειών, αλλά επιβάλλει πλήρη διαφάνεια στις τιμές, καθώς όλες οι σχετικές χρεώσεις πρέπει να εμφανίζονται εξαρχής κατά τη διαδικασία της κράτησης.
Παράλληλα, μπαίνει οριστικό τέλος στην πρακτική της χρέωσης των θέσεων για τη συνύπαρξη των μελών μιας οικογένειας. Οι εταιρείες δεν θα μπορούν πλέον να ζητούν επιπλέον χρήματα για να καθίσουν παιδιά κάτω των 14 ετών δίπλα στους γονείς ή τους συνοδούς τους. Το ίδιο δικαίωμα επεκτείνεται σε επιβάτες με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα, σε εγκύους και σε ασυνόδευτους ανηλίκους, οι οποίοι αποκτούν ενισχυμένα δικαιώματα και προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση.
2. Αποζημιώσεις-μαμούθ έως 400% και αυτόματη μέριμνα
Το βασικό πλαίσιο προστασίας παραμένει ισχυρό, με τους επιβάτες να διατηρούν το δικαίωμα αποζημίωσης όταν μια πτήση καθυστερεί πάνω από τρεις ώρες ή ακυρώνεται λιγότερο από 14 ημέρες πριν από την αναχώρηση. Τα ποσά διατηρούνται στα σημερινά επίπεδα και αγγίζουν έως και τα 600 ευρώ, ανάλογα με την απόσταση. Ειδικότερα, για πτήσεις άνω των 3.500 χιλιομέτρων, η αποζημίωση ορίζεται στα 300 ευρώ για καθυστερήσεις 3 έως 4 ωρών και στα 600 ευρώ για μεγαλύτερες καθυστερήσεις ή ακυρώσεις.
Η μεγάλη ανατροπή, όμως, αφορά το δικαίωμα αλλαγής της πτήσης. Σε περίπτωση ακύρωσης, οι αεροπορικές εταιρείες υποχρεούνται να προσφέρουν εναλλακτική μεταφορά εντός τριών ωρών. Εάν αποτύχουν να το πράξουν, οι επιβάτες έχουν το ελεύθερο να οργανώσουν μόνοι τους το ταξίδι τους και να διεκδικήσουν αποζημίωση που μπορεί να φτάσει έως και το 400% της αρχικής αξίας του εισιτηρίου.
Επιπλέον, αποσαφηνίζονται πλήρως οι υποχρεώσεις φροντίδας κατά τη διάρκεια της αναμονής στο αεροδρόμιο:
- Μετά από 2 ώρες αναμονής: Παροχή αναψυκτικών.
- Μετά από 3 ώρες αναμονής: Παροχή γευμάτων (και ανά τακτά χρονικά διαστήματα), ελεύθερη πρόσβαση στο διαδίκτυο και δύο τηλεφωνικές κλήσεις.
- Σε περίπτωση διανυκτέρευσης: Υποχρεωτική κάλυψη της διαμονής σε ξενοδοχείο και της μεταφοράς από και προς το αεροδρόμιο.
3. Απλούστευση των διαδικασιών και ο ρόλος των ενδιάμεσων εταιρειών
Η συμφωνία φέρνει ριζική απλούστευση της διαδικασίας διεκδίκησης. Οι αεροπορικές εταιρείες θα υποχρεούνται να ενημερώνουν ηλεκτρονικά τους επιβάτες για τα δικαιώματά τους και τον ακριβή τρόπο υποβολής αίτησης. Από τη στιγμή της υποβολής, οι εταιρείες οφείλουν να απαντήσουν εντός 30 ημερών, είτε καταβάλλοντας τα χρήματα είτε αιτιολογώντας γραπτώς και τεκμηριωμένα την άρνησή τους. Πάντως, οι προτάσεις που θα τις υποχρέωναν να παρέχουν προσυμπληρωμένες φόρμες ή απευθείας συνδέσμους απορρίφθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις.
Σημαντική μάχη δόθηκε και για το ποιος θα εισπράττει τα χρήματα. Οι επιβάτες που ενεργούν μόνοι τους θα λαμβάνουν την αποζημίωση απευθείας από την εταιρεία. Παράλληλα, μετά από πίεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, διατηρήθηκε το δικαίωμα των επιβατών να προσφεύγουν σε εξειδικευμένες εταιρείες διεκδίκησης αποζημιώσεων (flight compensation companies), οι οποίες θα μπορούν να τους εκπροσωπούν ακόμη και δικαστικά, καταρρίπτοντας την αρχική πρόταση που επεδίωκε τον αποκλεισμό αυτών των ενδιάμεσων φορέων.
4. Η απαγόρευση του «No-Show» και οι «Έκτακτες Περιστάσεις»
Στα νέα θετικά μέτρα περιλαμβάνεται η ρητή απαγόρευση άρνησης επιβίβασης σε επιβάτες που δεν χρησιμοποίησαν το προηγούμενο σκέλος του ίδιου εισιτηρίου (γνωστό ως κανόνας no-show), μια πρακτική που εφάρμοζαν πολλές εταιρείες ακυρώνοντας αυθαίρετα το εισιτήριο επιστροφής.
Στον αντίποδα, θεσπίζεται μια σαφής δικλείδα ασφαλείας για τις αεροπορικές εταιρείες μέσω του επανακαθορισμού των «έκτακτων περιστάσεων». Ως τέτοιες ορίζονται πλέον αποκλειστικά τα γεγονότα που βρίσκονται εκτός του πραγματικού ελέγχου της εταιρείας και δεν συνδέονται με τη συνήθη λειτουργία της (π.χ. ακραία καιρικά φαινόμενα). Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι επιβάτες δικαιούνται επιστροφή χρημάτων ή επαναδρομολόγηση, αλλά όχι πρόσθετη χρηματική αποζημίωση. Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά τις πιέσεις των εταιρειών, ο γενικός όρος περί «απρόβλεπτων προβλημάτων ασφάλειας» αποκλείστηκε από το τελικό κείμενο, ώστε να μην μπορούν οι αερομεταφορείς να επικαλούνται οποιαδήποτε τεχνική βλάβη για να αποφεύγουν τις πληρωμές.
