Η Τεχεράνη δηλώνει ότι η συμφωνία με τις ΗΠΑ περιλαμβάνει την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, άρση του αμερικανικού αποκλεισμού και έναρξη διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Μια συμφωνία με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό των συγκρούσεων στο Ιράν βρίσκεται κοντά και περιλαμβάνει την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, δήλωσε ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν.
Ο Σαγιέντ Αμπάς Αραγτσί (Seyed Abbas Araghchi) δήλωσε στη κρατική τηλεόραση ότι η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού του Ιράν, αλλά οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας θα ξεκινήσουν αργότερα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ορισμένες από τις λεπτομέρειες της συμφωνίας, αναφέροντας ότι τα οικονομικά οφέλη για το Ιράν θα εξαρτηθούν από το κατά πόσο η Τεχεράνη θα τηρήσει τις υποχρεώσεις της.
Ο πόλεμος ξεκίνησε με αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα σε ολόκληρο το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας την επίθεση του Ιράν κατά του Ισραήλ και κρατών του Κόλπου που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ, καθώς και το ουσιαστικό κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, μιας κομβικής θαλάσσιας οδού για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Παρά το γεγονός ότι συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο, οι ΗΠΑ και το Ιράν αντάλλαξαν κατά διαστήματα πυρά, συμπεριλαμβανομένων δύο γύρων ανταποδοτικών επιθέσεων αυτή την εβδομάδα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump), δήλωσε την Πέμπτη ότι ακύρωσε «προγραμματισμένες επιθέσεις» κατά του Ιράν, επειδή οι διαπραγματευτές «μόλις πέτυχαν μια σπουδαία συμφωνία» — μια συμφωνία που πιθανότατα θα υπογραφεί άμεσα.
Την Παρασκευή, ιρανικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν ορισμένες λεπτομέρειες από την υποτιθέμενη συμφωνία 14 σημείων, την οποία ο Τραμπ δήλωσε ότι «δεν έχει καμία σχέση με τους όρους που συμφωνήθηκαν» και ότι «δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια».
Λίγες ώρες αργότερα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ (Shehbaz Sharif), η χώρα του οποίου συνέβαλε στη διαμεσολάβηση της συμφωνίας, δήλωσε ότι το Μνημόνιο Κατανόησης (Memorandum of Understanding – MOU) μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν είχε συμφωνηθεί και αναμενόταν η οριστικοποίησή του.
Το Ισραήλ δεν συμμετέχει στις συνομιλίες, οι οποίες αποσκοπούν στην παράταση της εκεχειρίας και στην έναρξη διαπραγματεύσεων για βασικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Εδώ και δεκαετίες, το Ιράν κατηγορείται από δυτικές χώρες ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Η Τεχεράνη απορρίπτει τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι το πρόγραμμά της εξυπηρετεί ειρηνικούς σκοπούς, όπως η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και η επιστημονική έρευνα.
Σε αναλυτική ενημέρωση δημοσιογράφων το απόγευμα της Παρασκευής, Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η συμφωνία θα οδηγήσει στην επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού της ιρανικής ναυτιλίας.
Τα μέτρα αυτά θα τεθούν σε εφαρμογή σχεδόν άμεσα. Θα ακολουθήσει μια περίοδος 60 ημερών διαπραγματεύσεων, με επίκεντρο το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν — ένα βασικό συστατικό για την κατασκευή μιας πυρηνικής βόμβας. Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το υλικό αυτό θα καταστραφεί επιτόπου και στη συνέχεια θα απομακρυνθεί από τη χώρα, αν και ο ακριβής μηχανισμός εφαρμογής παραμένει υπό διαμόρφωση.
Στο οικονομικό σκέλος, οι αξιωματούχοι τόνισαν ότι δεν θα δοθούν χρήματα εκ των προτέρων — μια σαφής απόρριψη προηγούμενων ιρανικών δημοσιευμάτων που ανέφεραν ότι ορισμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία θα αποδεσμεύονταν πριν από την έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Αντίθετα, σύμφωνα με τους Αμερικανούς αξιωματούχους, θα υπάρξει σταδιακή επανένταξη του Ιράν στην παγκόσμια οικονομία, με μέτρα όπως η άρση των κυρώσεων και η πιθανή αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων να πραγματοποιούνται σταδιακά.
Η συμφωνία καλεί το Ιράν να σταματήσει τη χρηματοδότηση ένοπλων οργανώσεων-πληρεξουσίων στην περιοχή — αναφορά στη Χεζμπολάχ και σε άλλες οργανώσεις που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη στη Μέση Ανατολή.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι υπογράμμισαν ότι το Μνημόνιο Κατανόησης δεν βασίζεται στην εμπιστοσύνη ή σε υποσχέσεις, αλλά στην εφαρμογή δεσμεύσεων. Το Ιράν θα λαμβάνει οικονομικά οφέλη μόνο όταν θα επαληθεύεται ότι έχει εφαρμόσει τα μέτρα που έχει αναλάβει να υλοποιήσει.
Παρότι επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία από όλες τις πλευρές — ΗΠΑ, Ιράν, Πακιστάν και Κατάρ, το οποίο επίσης συνέβαλε στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες — εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα εκκρεμή ζητήματα. Παραλλαγές αυτής της συμφωνίας αναμένονταν επανειλημμένα τους τελευταίους μήνες, αλλά τελικά κατέρρεαν στα τελικά στάδια.
Η διαφορά σήμερα, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, είναι το υψηλότερο επίπεδο αισιοδοξίας και η μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι «μόλις ολοκληρωθούν τα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεών μας, η συμφωνία αυτή θα υπογραφεί και θα ανακοινωθεί».
«Αυτό θα μπορούσε να συμβεί μέσα στις επόμενες ημέρες. Είμαι πολύ αισιόδοξος», δήλωσε ο Αραγτσί στην κρατική τηλεόραση.
Τόνισε ότι το πρώτο σημείο που αναφέρεται στο Μνημόνιο Κατανόησης είναι η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν.
Όσον αφορά το Στενό του Ορμούζ — τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό μέσω της οποίας διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου — ο Αραγτσί δήλωσε ότι η διαχείρισή του «δεν θα είναι πλέον η ίδια όπως πριν». Από τότε που έκλεισε το Στενό, το Ιράν επιμένει στην καταβολή τέλους από τα πλοία που επιθυμούν να το διασχίσουν, ενώ οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η διέλευση θα πρέπει να παραμένει ελεύθερη για όλη τη ναυσιπλοΐα.
Ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε επίσης ότι το Μνημόνιο Κατανόησης προβλέπει τον τερματισμό της σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Προηγούμενες αναφορές από τις ΗΠΑ είχαν υποδείξει ότι ο Λίβανος ενδέχεται να μην αποτελεί μέρος αυτής της συμφωνίας, με το Ιράν να επιμένει στη συμπερίληψή του.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έχει δηλώσει ότι η χώρα του θα πλήξει τη Χεζμπολάχ εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις εναντίον του βόρειου Ισραήλ.
