Οι διαδοχικές παρεμβάσεις και έλεγχοι από Επιτροπές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ενεργοποίηση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και οι σκιές γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τα Τέμπη, τις υποκλοπές και το Ταμείο Ανάκαμψης προκαλούν έντονη πολιτική πίεση στην κυβέρνηση του Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα και ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο ευρωπαϊκών ελέγχων, καθώς το λεγόμενο «επιτελικό κράτος» εισέρχεται πλέον στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι εξελίξεις γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, την τραγωδία των Τεμπών, το Κράτος Δικαίου, τις υποκλοπές, αλλά και τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον πολιτικής και θεσμικής πίεσης για την ελληνική κυβέρνηση.
Παρά το γεγονός ότι στο κυβερνητικό στρατόπεδο υπήρχε η αίσθηση πως τα εσωτερικά πολιτικά μέτωπα είχαν προσωρινά κλείσει, ιδιαίτερα μετά τις αντιπαραθέσεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις αποκαλύψεις για το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων, η πραγματικότητα δείχνει διαφορετική. Η άφιξη διαδοχικών ευρωπαϊκών αποστολών στην Αθήνα σηματοδοτεί την έναρξη μιας περιόδου εντατικών ελέγχων και αυξημένης επιτήρησης από τις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο.
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η Επιτροπή CONT του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αρμόδια για τον έλεγχο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και της διαχείρισης των κοινοτικών πόρων. Η παρουσία της στην Ελλάδα θεωρείται εξαιρετικά σημαντική, καθώς οι ευρωβουλευτές που συμμετέχουν στην αποστολή καλούνται να διερευνήσουν εις βάθος τις καταγγελίες και τις σκιές που έχουν προκύψει γύρω από τις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Το ενδιαφέρον της ευρωπαϊκής αποστολής δεν περιορίζεται μόνο στη διαχείριση των κονδυλίων, αλλά επεκτείνεται και σε πιθανές πολιτικές παρεμβάσεις, διοικητικές πρακτικές και φαινόμενα κακοδιαχείρισης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, υπήρξαν έντονες προσπάθειες από κυβερνητικής πλευράς και από ευρωβουλευτές της Νέα Δημοκρατία ώστε να καθυστερήσει ή ακόμη και να ματαιωθεί η επίσκεψη της Επιτροπής. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές δεν απέδωσαν καρπούς.
Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει το γεγονός ότι περιορίστηκε ο αριθμός των προσώπων που θα μπορούσαν να καταθέσουν ενώπιον της Επιτροπής. Ανάμεσα στα πρόσωπα που τελικά δεν θα συμμετάσχουν στις συναντήσεις είναι ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ, Γρηγόρης Βάρρας, ο οποίος στο παρελθόν είχε διατυπώσει σοβαρές καταγγελίες εις βάρος του πρώην υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Μακη Βορίδη.
Αντίθετα, ενώπιον της Επιτροπής αναμένεται να καταθέσει η Παρασκευή Τυχεροπούλου, η οποία θεωρείται κομβικό πρόσωπο στην αποκάλυψη της υπόθεσης. Η ίδια έχει καταγγείλει ότι οδηγήθηκε ουσιαστικά σε επαγγελματικό παραγκωνισμό μετά τις αποκαλύψεις της, παρά το γεγονός ότι δικαιώθηκε δικαστικά. Η στάση της ΑΑΔΕ και του διοικητή της, Γιώργου Πιτσιλή, προκαλεί νέα ερωτήματα, καθώς υποστηρίζεται ότι η θέση στην οποία έπρεπε να επανέλθει «δεν υπάρχει πλέον».
Σημαντικές θεωρούνται επίσης οι επαφές της Επιτροπής με θεσμικούς παράγοντες, όπως η διοικήτρια της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας Αλεξάνδρα Ρογκάκου, εκπροσώπους του Ελεγκτικού Συνεδρίου, του Κτηματολογίου, καθώς και στελέχη του OLAF, της ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η συνάντηση με τον επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στην Ελλάδα, Νικόλαο Πασχάλη.
Παράλληλα, νέα πολιτική και κοινωνική διάσταση αποκτά η υπόθεση της τραγωδίας των Τεμπών, καθώς αναμένεται η άφιξη της Επιτροπής PETI του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η Επιτροπή Αναφορών θα εξετάσει τις συνθήκες της πολύνεκρης σιδηροδρομικής τραγωδίας, σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η δικαστική διερεύνηση παραμένει ανοιχτή και οι οικογένειες των θυμάτων συνεχίζουν να ζητούν απαντήσεις και δικαιοσύνη.
Η επίσκεψη της ευρωπαϊκής αποστολής θεωρείται εξαιρετικά σημαντική για τους συγγενείς των θυμάτων, καθώς θα τους δοθεί η δυνατότητα να παρουσιάσουν απευθείας στους Ευρωπαίους αξιωματούχους τις καταγγελίες, τους προβληματισμούς και τις ενστάσεις τους σχετικά με την πορεία των ερευνών και τις ευθύνες που αποδίδονται σε πολιτικά και διοικητικά πρόσωπα. Στο ίδιο πλαίσιο, η Επιτροπή αναμένεται να συνομιλήσει με εργαζόμενους στον σιδηρόδρομο, τεχνικούς, αλλά και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών.
Ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα, ωστόσο, απέκτησε η συνεδρίαση της Επιτροπής LIBE στο Στρασβούργο, με αντικείμενο το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα. Η συνεδρίαση αυτή πραγματοποιήθηκε σε ιδιαίτερα βαρύ κλίμα για την ελληνική πλευρά, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες τέθηκαν στο τραπέζι όλα τα ανοιχτά ζητήματα που απασχολούν τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η παρουσία της Ευρωπαίας Εισαγγελέως Λάουρα Κοβέσι, η οποία εμφανίζεται ιδιαίτερα ενοχλημένη από κυβερνητικούς χειρισμούς που σχετίζονται με την προστασία ευρωπαϊκών κονδυλίων και την ανεξαρτησία των ερευνών. Μάλιστα, μόλις ένα εικοσιτετράωρο μετά τη συνεδρίαση, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία απέστειλε επιστολή προς την Κομισιόν, θέτοντας ζήτημα ενεργοποίησης του Κανονισμού περί αιρεσιμότητας του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.
Στη συνεδρίαση συμμετείχαν από ελληνικής πλευράς ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας και ο γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού Στέλιος Κουτνατζής. Από την πλευρά των ευρωπαϊκών θεσμών παρούσα ήταν η επικεφαλής της Επιτροπής LIBE Σόφι Βίλμες, καθώς και εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ειδικοί σε θέματα ελευθερίας του Τύπου και θεσμών.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης τέθηκαν ζητήματα που αφορούν την ελευθερία των ΜΜΕ, τις λεγόμενες SLAPP αγωγές, τις υποκλοπές, αλλά και τις σχέσεις πολιτικής εξουσίας και επικοινωνιακών μηχανισμών. Για πρώτη φορά φέρεται να έγινε εκτενής αναφορά και στην υπόθεση της εταιρείας Blue Skies, η οποία έχει συνδεθεί δημοσιογραφικά με τη V+O και πρόσωπα που βρέθηκαν σε κομβικές θέσεις του κρατικού μηχανισμού.
Παρότι η ελληνική κυβέρνηση επιχείρησε να απαντήσει στις επικρίσεις επικαλούμενη μεταρρυθμίσεις, νομοθετικές παρεμβάσεις και αποφάσεις της Δικαιοσύνης, το κλίμα φαίνεται πως παρέμεινε βαρύ. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εμφανίζονται να διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις για τον τρόπο λειτουργίας του κράτους, την ανεξαρτησία των θεσμών και την αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στη διαχείριση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, ειδικά σε ό,τι αφορά τις απευθείας αναθέσεις έργων και υπηρεσιών. Σύμφωνα με πληροφορίες, αρκετές περιπτώσεις βρίσκονται ήδη στο μικροσκόπιο ευρωπαϊκών ελεγκτικών αρχών, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει νέους πονοκεφάλους στην κυβέρνηση το επόμενο διάστημα.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο για την Αθήνα φαίνεται πως είναι η στάση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η οποία δείχνει αποφασισμένη να προχωρήσει σε σκληρές παρεμβάσεις εφόσον διαπιστωθούν παραβιάσεις που αφορούν ευρωπαϊκά κονδύλια. Το ενδεχόμενο ακόμη και περικοπής χρηματοδοτήσεων ή επιβολής κυρώσεων δεν αποκλείεται πλέον από πολιτικούς και ευρωπαϊκούς κύκλους.
Η Ελλάδα εισέρχεται έτσι σε μια περίοδο αυξημένης θεσμικής επιτήρησης, με τις επόμενες εβδομάδες να θεωρούνται κρίσιμες τόσο για την εικόνα της κυβέρνησης στο εσωτερικό όσο και για τη σχέση της χώρας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Οι έλεγχοι για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τα Τέμπη, το Κράτος Δικαίου και τη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων συνθέτουν ένα πολιτικό σκηνικό υψηλής έντασης, το οποίο ενδέχεται να επηρεάσει καθοριστικά τις μελλοντικές εξελίξεις.