Η παιδεία διαμορφώνει συνειδήσεις που θα χτίσουν ανάχωμα απέναντι στον θεσμικό ρατσισμό και τον δογματισμό
Η 21η Μαρτίου έχει καθιερωθεί από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ως ημέρα κατά του ρατσισμού και των φυλετικών διακρίσεων. Παρ’ όλο που η ημέρα αυτή θα έπρεπε να μας υπενθυμίζει την ενότητα και την αλληλεγγύη ανάμεσα στους ανθρώπους, χωρίς εμπόδια όπως η φυλή, η καταγωγή ή η εθνικότητα, εξακολουθεί να υπάρχει ένα είδος βίας που πηγάζει από προκαταλήψεις και δογματισμούς απέναντι στο διαφορετικό.
Ακόμη και αν γίνεται προσπάθεια να θεωρηθεί ότι τέτοιου είδους αντιλήψεις έχουν ξεπεραστεί, οι προκαταλήψεις απέναντι στο διαφορετικό παραμένουν διάχυτες σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο θεσμικός ρατσισμός, όπου οι φυλετικές διακρίσεις ενσωματώνονται σε κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά συστήματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη διεύρυνση των ανισοτήτων με βάση τη φυλετική ταυτότητα, ενώ παράλληλα ενισχύονται η βία, η μισαλλοδοξία και οι ακραίες φωνές.
Δυστυχώς, η αδυναμία κοινής αποδοχής ότι η ισότητα και η ισονομία αποτελούν δικαίωμα όλων έχει οδηγήσει στην ενίσχυση ακραίων ιδεολογιών και καθεστώτων. Ως αποτέλεσμα, τέτοιες τάσεις κερδίζουν έδαφος ακόμη και μέσα σε δημοκρατικές κοινωνίες. Όσο η πολιτεία δεν αναλαμβάνει ουσιαστική δράση, το πρόβλημα θα διογκώνεται και η βία απέναντι σε εθνικές και φυλετικές μειονότητες θα αυξάνεται.
Ανάχωμα σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα μπορεί να αποτελέσει η εκπαίδευση, η οποία συμβάλλει στη διαμόρφωση συνειδήσεων απαλλαγμένων από προκαταλήψεις. Ο ρόλος της είναι ουσιαστικός, καθώς οφείλει να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν παρωχημένες αντιλήψεις και να απορρίψουν τις ακραίες φωνές που τροφοδοτούν τον ρατσισμό. Παράλληλα, σημαντική είναι και η συνεργασία πολιτείας και κοινωνίας, τόσο για την προώθηση της ισότητας όσο και για την ενίσχυση των νομικών μέτρων που προστατεύουν τα άτομα από διακρίσεις και φαινόμενα βίας.
Η αντιμετώπιση του ρατσισμού και των φυλετικών διακρίσεων δεν μπορεί να περιορίζεται σε ευχολόγια. Το φαινόμενο αυτό πλήττει τα θεμέλια της δημοκρατίας, καθώς οι αρχές της ισονομίας και της ισοπολιτείας οφείλουν να εφαρμόζονται για όλους χωρίς εξαιρέσεις. Αν δεν υπάρξει ουσιαστική αντιμετώπιση, το μέλλον προδιαγράφεται δυσοίωνο.
* O Γιώργος Ντούρος είναι υποψήφιος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Πειραιώς είναι οικονομολόγος – διεθνολόγος και εργάζεται ως τραπεζικό στέλεχος και σύμβουλος επενδύσεων. Είναι κάτοχος δύο μεταπτυχιακών διπλωμάτων από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και απόφοιτος του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς και τώρα είναι Περιφερειακός Σύμβουλος με τον Γιάννη Σγουρό στον Βόρειο Τομέα Αθηνών.