Το 2026 θα είναι χρονιά συνταγματικής αναθεώρησης, καθότι συμπληρώνονται 10 χρόνια -νωρίτερα δεν μπορούσε να γίνει-από την προηγούμενη αναθεώρηση του 2015, κατά την οποία η σημαντικότερη αλλαγή που έγινε αφορούσε στην εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του ίδιου του πρωθυπουργού στις αναθεωρητέες διατάξεις, μεταξύ άλλων (άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, άρθρο 16 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια κ. α. ) η κυβέρνηση θα προτείνει και την κατάργηση της μονιμότητας στο Δημόσιο, το άρθρο 103 δηλαδή του Συντάγματος, ως ένα μέτρο «εκσυγχρονισμού» της Δημόσιας Διοίκησης, χωρίς, βέβαια, μέχρι σήμερα να λέει με τι θα αντικαταστήσει τη μονιμότητα. Με συμβασιούχους, με μετακλητούς ή με κάτι άλλο.
Ήδη στον κυριακάτικο τύπο φιλοξενούνται άρθρα συνταγματολόγων για το θέμα, στα οποία η συντριπτική πλειοψηφία τάσσεται υπέρ της διατήρησης της μονιμότητας.
Είναι προφανές ότι ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση επενδύουν στον κοινωνικό αυτοματισμό, γι αυτό και για όλες τις δικές τους αστοχίες στοχοποιούν το Δημόσιο και τους εργαζόμενους Δημοσίους Υπαλλήλους. Κάθε φορά που τα αδιέξοδα της πολιτικής τους γίνονται ορατά από τους πολίτες βρίσκουν την εύκολη λύση: Για όλα φταίνε οι «κακοί» Δ. Υ. και η μονιμότητά τους. Προσπαθεί έτσι, η κυβέρνηση, να αποκτήσει συμμάχους για να καταργήσει μια θεμελιώδη δημοκρατική κατάκτηση της ίδιας της κοινωνίας. Κι είναι κατάκτηση της κοινωνίας γιατί η μονιμότητα, που μετρά 115 χρόνια ζωής-καθιερώθηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο το 1911– έβαλε τέλος στο καθεστώς της φαυλότητας και της κομματοκρατίας που επικρατούσε, μέχρι τότε, στη Δημόσια Διοίκηση.
Η μονιμότητα καθιερώθηκε-σύμφωνα με τα όσα ο ίδιος ο Ελ. Βενιζέλος ανακοίνωσε, το 1911, στη βουλή-για να υπάρχει μια Δημόσια Διοίκηση η οποία θα λειτουργεί θεσμικά, με βάση τους νόμους, ανεξάρτητη από πολιτικές και κομματικές πιέσεις και θα αποτελεί τη θεσμική μνήμη του κράτους. Γιατί χωρίς μονιμότητα δεν υπάρχει ανεξάρτητη Δημόσια Διοίκηση. Υπάρχει το κράτος-λάφυρο στους εκάστοτε κυβερνώντες και σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να φτάσουμε ξανά εκεί, σε σύγχρονες πλατείες Κλαυθμώνος.
Φτάνει, όμως, μόνο η μονιμότητα για να λειτουργεί αποτελεσματικά η Δημόσια Διοίκηση; Ασφαλώς και όχι.
Υπάρχουν δυσλειτουργίες για τις οποίες εύλογα διαμαρτύρονται οι πολίτες. Η βελτίωση, όμως, των υπηρεσιών του Δημοσίου δεν περνά μέσα από την κατάργηση της μονιμότητας, αλλά από την στήριξη των δομών, τη συνεχή επιμόρφωση, την αξιοκρατική επιλογή στελεχών, τη δημοκρατική διοίκηση, τον περιορισμό της γραφειοκρατίας και της πολυνομίας, τη στελέχωση των υπηρεσιών με προσωπικό, τις αξιοπρεπείς αποδοχές των λειτουργών του Δημοσίου και τη λογοδοσία σε όλα τα επίπεδα. Λογοδοσία για να εντοπίζονται έγκαιρα οι δυσλειτουργίες και να διορθώνονται. Ασφαλώς και δεν πρέπει να έχουν καμιά θέση στη Δημόσια Διοίκηση οι επίορκοι υπάλληλοι και θα πρέπει να απομακρύνονται έγκαιρα για να μην σπιλώνονται αδίκως όλοι οι υπόλοιποι.
Η μονιμότητα, λοιπόν, όχι μόνο δεν αποτελεί εμπόδιο για την πρόοδο, αλλά είναι αναγκαία προϋπόθεση για ένα κράτος δικαίου, στο οποίο όλοι οι πολίτες θα αντιμετωπίζονται ισότιμα κι όχι με βάση την κομματική τους προέλευση. Γι αυτό και η υπεράσπισή της δεν είναι θέμα μόνο των εργαζόμενων στις Δημόσιες Υπηρεσίες, αλλά ολόκληρης της κοινωνίας, γιατί αποτελεί δημοκρατική κατάκτησή της απέναντι στο πελατειακό κράτος.
* Ο Δημήτρης Μπράτης είναι εκπαιδευτικός, τ. Προεδρεύων της Ε.Ε. της ΑΔΕΔΥ, τ. Πρόεδρος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας και αιρετός στο ΚΥΣΠΕ