Η πρόσφατη δήλωση του πρωθυπουργού, με αφορμή τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα, ότι «δεν είναι η ώρα να σχολιάσουμε ζητήματα διεθνούς νομιμότητας», δεν ήταν απλώς ατυχής. Ήταν βαθιά προβληματική. Γιατί για χώρες σαν την Ελλάδα, το διεθνές δίκαιο δεν είναι ούτε ρητορικό καταφύγιο ούτε διπλωματική πολυτέλεια. Είναι όρος ύπαρξης, είναι τρόπος ζωής.
Αναρωτιέται λοιπόν κανείς:
Αν ο κ. Μητσοτάκης βρισκόταν στη Λευκωσία την παραμονή του Αττίλα, θα έλεγε ότι «δεν είναι η ώρα» να μιλήσουμε για τη διεθνή νομιμότητα;
Αν ήταν ψαράς στην Κάλυμνο την παραμονή της κρίσης των Ιμίων, θα επέλεγε την ίδια σιωπή;
Και αν ήταν Αρμένιος στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ λίγο πριν τον ξεριζωμό, Κούρδος στη βόρεια Συρία πριν την εισβολή ή Έλληνας της Βορείου Ηπείρου σε περιόδους αυθαιρεσίας και πίεσης, θα θεωρούσε και τότε ότι «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή» για αρχές και κανόνες;
Ξέρουμε βεβαίως ότι για τον κ. Μητσοτάκη δεν είναι εύκολο να σχολιάζει τη διεθνή νομιμότητα. Αυτό όμως που είναι απολύτως βέβαιο είναι ότι δεν υπάρχει κακή ώρα για να επικαλείται κανείς το διεθνές δίκαιο. Γιατί πολύ απλά, η επίκλησή του δεν εξαρτάται από τη συγκυρία, ούτε από το ποιος είναι ισχυρός και ποιος αδύναμος κάθε φορά. Το δίλημμα ήταν και είναι ξεκάθαρο. Ή το υπερασπίζεσαι πάντα παντού ή το υπονομεύεις συνολικά.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται έναν πρωθυπουργό που αντιμετωπίζει το διεθνές δίκαιο ως μεταβλητή προσωπικού κόστους–οφέλους. Χρειάζεται μια ηγεσία που κατανοεί ότι το διεθνές δίκαιο δεν είναι à la carte. Αν σήμερα «δεν είναι η ώρα» για τη διεθνή νομιμότητα, αύριο μπορεί να μην είναι η ώρα για την Κύπρο, μεθαύριο για το Αιγαίο και κάποια στιγμή για το Καστελόριζο.
Η Ελλάδα ήταν και είναι διαχρονικά, αξιακά και στρατηγικά με το διεθνές δίκαιο.
Ο κ. Μητσοτάκης από την άλλη είναι διαχρονικά με το δικαίωμα της σιωπής.
Και όμως, το διεθνές δίκαιο όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα δεν το σμίλεψαν οι ηττημένοι ή νικητές των δύο παγκόσμιων πολέμων. Το διαμόρφωσαν εκείνοι που, έχοντας γνωρίσει την απόλυτη καταστροφή, κατανόησαν ότι η ισχύς χωρίς κανόνες οδηγεί αναπόφευκτα στο χάος.
Άλλωστε η έννοια της πραγματικής Δύσης —όχι ως γεωγραφικού προσδιορισμού, αλλά ως αξιακού και πολιτιστικού προτάγματος — βρίσκεται ακριβώς εκεί: στον σεβασμό του κανόνα, στο όριο της ισχύος, στη θεσμοθέτηση της ευθύνης. Αξίες που δεν μας είναι ξένες. Αντιθέτως, θεμελιώθηκαν από τον ίδιο τον ελληνικό πολιτισμό.
Αξίες που προτάσσουν τον νόμο αντί της αυθαιρεσίας, τον λόγο αντί της βίας, την πολιτική αντί της ωμής επιβολής.
Γι’ αυτό και η προσήλωση στο διεθνές δίκαιο δεν είναι επιλογή αδυναμίας. Είναι επιλογή αξιών. Είναι η συνειδητή απόφαση να σταθείς στη σωστή πλευρά της Ιστορίας όχι επειδή σε συμφέρει, αλλά επειδή αυτός είναι ο δικός μας αξιακός κώδικας.
Η εξωτερική πολιτική της χώρας οφείλει να ευθυγραμμίζεται με το διεθνές δίκαιο σε κάθε της πτυχή: από τον Έβρο μέχρι το Καστελόριζο και από τη Γαύδο μέχρι τους Οθωνούς.
Όχι όταν μας βολεύει.
Αλλά πάντα.
Γιατί πολύ απλά το όνομα μας είναι η ψυχή μας. Και η ψυχή της δικής μας Ελλάδας είναι κάθε λέξη της διεθνούς νομιμότητας.
