Το παρακάτω άρθρο της Ιφιγένειας Βιρβιδάκη, δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ της Κυριακής,που κυκλοφόρησε στις 7 Δεκεμβρίου 2025 και ασχολείται με την απαξίωση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού στην Ελλάδα.
Οι λόγοι, σύμφωνα με το άρθρο: είναι
- Οι χαμηλοί μισθοί.
- Το πρόβλημα της στέγασης, ειδικά για τους αναπληρωτές που μετακινούνται συχνά σε απομακρυσμένες περιοχές.
- Η αλλαγή νοοτροπίαςτόσο των γονέων όσο και των μαθητών, σε συνδυασμό με την έλλειψη σεβασμού προς τον εκπαιδευτικό.
Αναλυτικά το άρθρο της κ. Βιρβιδάκη
Στα μέσα Νοεμβρίου του υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε μία εντυπωσιακή πληροφορία. Κανένας εκπαιδευτικός φέτος δεν έκανε αίτηση για την κάλυψη 1.424 θέσεων αναπληρωτών δασκάλων και καθηγητών σε σχολεία όλες τις χώρας στα οποία διαπιστώθηκαν (παρότι είμαστε ήδη κοντά στα Χριστούγεννα) κενά στη διδασκαλία. Γιατί; Την απάντηση δίνει εύκολα 24χρονη δασκάλα που έχει πρόσφατα ολοκληρώσει τις σπουδές της και βρίσκεται μπροστά στα σταυροδρόμια της ελληνικής αγοράς εργασίας
«Το επάγγελμα του εκπαιδευτικού σήμερα είναι απαξιωμένο από την πολιτεία τους γονείς αλλά και τους μαθητές στα σχολεία γιατί να θέλω να το εξασκήσω;» αναρωτιέται μιλώντας στο «Βήμα». Διαπίστωση συγκλονιστική για ένα κράτος που στηρίχθηκε από τη συγκρότηση του σήμερα στην επιθυμία και το ιδανικό της γνώσης.
Τι ακριβώς συνέβη φέτος; Μετά και την τρίτη φάση προσλήψεων αναπληρωτών στα σχολεία της χώρας και με τα κενά ακόμα να τρομάζουν, το Υπουργείου Παιδείας ανακοίνωσε ότι δεν διαπιστώθηκε ενδιαφέρον εκπαιδευτικών (από όσους βρίσκονται στο πίνακα και στο ΑΣΕΠ)για την κάλυψη των κενών θέσεων σε Δημοτικά, Γυμνάσια Γενικά και Επαγγελματικά Λύκεια της χώρας. Ακολούθησε νέα ειδική πρόσκληση κάλυψης κενών την προηγούμενη εβδομάδα, η οποία επίσης δεν απέδωσε εντυπωσιακά αποτελέσματα. Ενδεικτικά: Στην πρωτοβάθμια μπορεί να καλύφθηκαν μεν 25 θέσεις εκπαιδευτικών Γενικής Εκπαίδευσης, η αντιπαραβολή όμως με τις θέσεις που αναφέρονται στην ειδική πρόσκληση αποκαλύπτει ότι έμειναν ακόμα πολλές κενές – περισσότερες από 100! Επόμενο βήμα σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας είναι η διαδικασία έκδοσης Τοπικής Πρόσκλησης και στη συνέχεια η επόμενη φάση πρόσληψης αναπληρωτών μετά τις γιορτές.
Τι σημαίνει σήμερα το επάγγελμα του εκπαιδευτικού; Κάποιοι βρίσκουν τα μειονεκτήματα περισσότερα από το πλεονεκτήματα. «Αν δεν μείνεις στον τόπο σου και πρέπει να νοικιάζει σπίτι ξεκινάς με μείον 350 ευρώ» λέει στο Βήμα ο Αντώνης Καρατζάς, αναπληρωτής νηπιαγωγός, που δεν θα έβγαζε πέρα αν δεν είχε τους γονείς του για να τον στηρίξουν οικονομικά. «Φέτος την Κάλυμνο είμαι υποχρεωμένος να νοικιάζω αυτοκίνητο. Μπαίνοντας ο μήνας λοιπόν ξεκινάω με βραχνά 600 ευρώ» εξηγεί. Η ιστορία του δεν είναι ξεχωριστή τη βιώνουν δε κάθε χρόνο εκατοντάδες συνάδελφοί του. Την πρώτη χρονιά διορίστηκε στο Καστελόριζο. Μέσα σε 2-3 μέρες έπρεπε να φύγει από την Πελοπόννησο, να ταξιδέψουμε καράβι 24 ώρες καθώς το αεροπορικό εισιτήριο ήταν πανάκριβο – και άλλωστε έφευγε να εγκατασταθεί στην άλλη άκρη της Ελλάδος. Την επομένη χρονιά διορίστηκε στη Σαντορίνη. «Δεν νοίκιαζαν εύκολα σπίτι σε εκπαιδευτικό, μέναμε σε τρώγλες. Για 3 μήνες, μέχρι να βρω, εμένα σε Αirbnb και ξενοδοχεία. Για το πρώτο σπίτι πλήρωνα 550€, για το δεύτερο, 23 τετραγωνικά, 400€» συνεχίζει. Φέτος βρίσκεται στην Κάλυμνο. «Ευτυχώς είναι από τα λίγα νησιά που δεν δείχνουν που δείχνουν αλληλεγγύη στον εκπαιδευτικό – είτε στις τιμές στα φαγητά, είτε στα ενοίκια κλπ».
«Διορίστηκα για να χρωστάω»
«Ακόμα χρωστάω χρήματα από την πρώτη χρονιά που διορίστηκα στο Ελληνικό Δημόσιο» λέει η Χ.Π. καθηγήτρια Χημείας. Η ίδια εργάστηκε τρία χρόνια ως αναπληρώτρια σε νησί, ενώ από το 2024 έχει προσληφθεί μόνιμα στην Αθήνα. «Τα πράγματα δεν καλυτέρευσαν» λέει σήμερα. «Η πρωτεύουσα είναι πανάκριβη. Κάποιος που δεν έχεις σπίτι είναι στην ίδια και χειρότερη κατάσταση από ότι στα νησιά. Γιατί εκεί μπορεί να βρεις μία οικία όπου μπορεί να σε διώξουν το καλοκαίρι, αλλά δεν θα πληρώνεις τεράστιο ενοίκιο». Πέρυσι, που ήταν η πρώτη της χρονιάς στην Αθήνα δυσκολεύτηκε πολύ οικονομικά. «Για να τα βγάλω πέρα ως αναπληρώτρια δεν έπαιρνα τις άδειές μου για να δικαιούμαι το επίδομα μη ληφθείσας αδείας» συνεχίζει.
Δεν είχε, λοιπόν, οικονομίες – πώς θα ήταν δυνατόν με το μισθό του αναπληρωτή; «Έπρεπε να δανειστώ για να ζήσω. Για έναν χρόνο, μέχρι να αναγνωριστεί το μεταπτυχιακό μου, ο μισθός μου ήταν 750€, περίοδο κατά την οποία ζούσα με δανεικά…»
«Μπορεί να ζήσεις με το μισθό σου μόνο αν είναι δεύτερος μισθός στο σπίτι» προσθέτει η Α.Χ. αναπληρώτρια σε νηπιαγωγείο, και συμπληρώνει «Επικρατεί τρομερή δυσφορίας στην εκπαίδευση. Οι μεγαλύτερη εκπαιδευτικοί αναπολούν τα μεγαλεία του παρελθόντος. Έχουν προστεθεί και τόσα γραφειοκρατικά καθήκοντα διοικητικού τύπου που δεν αφήνουν το επάγγελμα να είναι δημιουργικό, να σκέφτεσαι ότι μορφώνεις τα παιδιά, ότι σμιλεύεις χαρακτήρες. Παράλληλα οι γονείς έχουν γίνει υπερπροστατευτικοί με τα παιδιά και επιθετικοί με τον εκπαιδευτικό. Και τα παιδιά άλλαξαν δεν έχουν όρια δεν υπάρχει κανένας σεβασμός».
Παιδαγωγικές σχολές
«Η μη κάλυψη των κενών στα σχολεία οφείλεται σε λανθασμένο σχεδιασμό του υπουργείου παιδείας» λέει από την πλευρά του ο Σταύρος Πετράκης Αντιπρόεδρος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας (ΔΟΕ). «Την 1η Σεπτεμβρίου θα έπρεπε όλοι οι εκπαιδευτικοί να βρίσκονται στη θέση τους. Όταν περνούν κάποιοι μήνες είναι προφανές ότι κάποιοι που δεν τοποθετούνται βρίσκουν άλλοι εργασία, την οποία είναι δύσκολο να αφήσουν για 5-6 μήνες, με δεδομένο ότι θα έρθει καινούργια απόλυση στο τέλος Ιουνίου. Ένας δεύτερος λόγος, ασφαλώς, έχει να κάνει με τους ιδιαίτερα χαμηλούς μισθούς των εκπαιδευτικών. Τα χρήματα που παίρνουν μακριά από τον τόπο τους δεν φτάνουν. Ο μόνος λόγος που πολύ αναπληρωτές εργάζονται είναι η απόκτηση προϋπηρεσίας. Αποτελεί ντροπή για μία κυβέρνηση να αντιμετωπίζουμε αυτόν τον τρόπο μια επαγγελματική ομάδα η οποία προετοιμάζει τη γενιά του μέλλοντος».
«Παλιότερα η δάσκαλοι βίωναν των σεβασμό», επισημαίνει ο Σήφης Μπουζάκης, ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών και μέλος του ΣΔ του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου. Αναφέρει την ίδρυση του παιδαγωγικών σχολών το 1982 ως ένα σημαντικό βήμα για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης. Μόνο που, σύμφωνα με τα στοιχεία, ενώ κάποτε ήταν περιζήτητες, σήμερα η εικόνα έχει αλλάξει επιβεβαιώνοντας τη μείωση του κύρους στο επαγγέλματος. Ενδεικτικά τα μόρια εισαγωγής στην Παιδαγωγικη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το Φλώρινας από 17.937 που ήταν το 2009 τα τελευταία χρόνια έχουν παγιωθεί γύρω στα 13.000.
«Έχουμε συνεχείς αλλαγές και περιορισμένο διάλογο με αποτέλεσμα τη μεταφορά των ευθυνών κάθε αποτυχία στο εκπαιδευτικού συστήματος στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς», λέει από την πλευρά του ο Νίκος Φασφαλής, αιρετός εκπρόσωπος της ΔΟΕ στα υπηρεσιακά συμβούλια των εκπαιδευτικών.
Ο ρόλος της καραντίνας
Μια σημαντική παράμετρο προσθέτει ο εκπαιδευτικός Γιάννης Κατράδης, ο οποίος έχει υπηρετήσει 41 χρόνια στην εκπαίδευση από θέσεις ευθύνης. «Η μεγάλη απαξίωση του σχολείου», λέει, «έγινε το τρία χρόνια που δεν λειτούργησαν τα σχολεία λόγω Covid-19. Τόσο τα παιδιά όσο και οι γονείς είδαν ότι δεν χρειάζεται να πάνε στο σχολείο. Δεν πήγαιναν και τα πράγματα ολοκληρώθηκαν «κανονικά». Έχει περάσει στην κοινωνία, στις οικογένειας τους και στα ίδια τα παιδιά ότι δεν έχουν να κερδίσουν τίποτα από το σχολείο. Και αυτό είναι το τραγικότερο»
